Kiên trì cải cách và ổn định kinh tế vĩ mô

06:25 | 20/05/2019
“Bất định” là từ được các chuyên gia và cả Chính phủ dùng để nói về tình hình kinh tế thế giới những tháng còn lại của năm. Chính phủ cần ưu tiên việc gì trong công tác điều hành để hỗ trợ doanh nghiệp lèo lái con tàu kinh tế giữa biển khơi đầy sóng cả từ các nước lớn như vậy? Câu hỏi này chắc chắn các ĐBQH sẽ đặt ra và thảo luận trong Kỳ họp thứ Bảy của QH Khóa XIV khai mạc sáng nay.

Tăng trưởng vẫn “có cửa” vượt 7,08%

Như thường lệ, sáng nay, QH sẽ nghe báo cáo của Chính phủ đánh giá bổ sung kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội năm 2018, tình hình triển khai kế hoạch năm 2019 và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế về nội dung này.

Trong bản báo cáo chi tiết dài 65 trang, Chính phủ dành quá nửa để nói về năm 2019. Theo đánh giá của Chính phủ, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế 4 tháng đầu năm nay tiếp tục được cải thiện, nhưng đang có dấu hiệu tăng chậm lại. GDP quý I tăng 6,79% - khá cao so với cùng kỳ năm 2016 (5,48%), năm 2017 (5,15%) và chỉ thấp hơn so với cùng kỳ 2018 (7,45%). Tuy vậy, nếu so với mục tiêu Chính phủ đề ra (6,93%) thì kết quả này lại tương đối khiêm tốn (thấp hơn 0,14 điểm phần trăm). Đáng chú ý, trong quý đầu tiên, cả 3 khu vực kinh tế đều phát triển theo xu hướng chậm hơn cùng kỳ năm ngoái. Nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 2,68%, thấp hơn 1,56 điểm phần trăm; công nghiệp và xây dựng tăng 8,63%, thấp hơn 1,29 điểm phần trăm; dịch vụ tăng 6,5%, thấp hơn 0,05 điểm phần trăm.

Dù vậy, Chính phủ vẫn tỏ ra kiên định trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng Quốc hội đề ra (6,6 - 6,8%), thậm chí còn quyết tâm vượt. Trong báo cáo gửi tới Quốc hội, Chính phủ đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng cho năm nay. Ở kịch bản 1, tăng trưởng cả năm sẽ đạt 6,78% nếu GDP quý II đạt 6,7%, GDP quý III đạt 7,03% và GDP quý IV đạt 6,63%. Kịch bản 2 “đẹp” hơn, theo đó, tăng trưởng cả năm có thể đạt 6,8% nếu các quý còn lại lần lượt tăng trưởng ở các mức: 6,74%; 7,12% và 6,6%. Ở kịch bản 3, “một khe cửa hẹp” có thể giúp tăng trưởng GDP toàn nền kinh tế không những vượt mục tiêu mà thậm chí còn bằng hoặc cao hơn năm 2018 (7,08%). Kịch bản này sẽ trở thành sự thật nếu như việc đẩy mạnh cơ cấu lại các ngành dịch vụ đạt nhiều kết quả tích cực, qua đó đẩy tăng trưởng khu vực dịch vụ cả năm đạt trên 7,2%.

Ứng phó với sự bất định

Bất cứ kịch bản tăng trưởng nào cũng đòi hỏi Chính phủ, các bộ, ngành nỗ lực tối đa. Bởi như Ủy ban Kinh tế chỉ ra trong báo cáo thẩm tra, nền kinh tế những tháng đầu năm vẫn còn tiềm ẩn rủi ro có thể ảnh hưởng bất lợi đến ổn định và tăng trưởng. Giá điện, giá xăng dầu, giá dịch vụ y tế... đồng loạt tăng tạo áp lực lên lạm phát và đặt kinh tế vĩ mô trước nguy cơ bất ổn. Cùng với đó là những lo lắng liên quan đến sự tăng trưởng chậm lại trong lĩnh vực sản xuất, tình hình suy giảm của ngành khai khoáng. Qua thời gian, việc giải quyết các điểm nghẽn về năng suất lao động, cơ cấu kinh tế, các dự án hạ tầng quan trọng quốc gia để cải thiện tăng trưởng tiềm năng của nền kinh tế cũng chưa đạt được kết quả rõ rệt.

Đặc biệt, như cả Chính phủ và giới chuyên gia nhận định, kinh tế Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều yếu tố bất định hơn từ môi trường kinh tế thế giới. Nhiều tổ chức uy tín trên thế giới đều có những dự báo và nhận định không mấy khả quan về triển vọng kinh tế toàn cầu trong năm nay với sự giảm tốc của các nền kinh tế chủ chốt như: Mỹ, châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản. Trong bối cảnh đó, căng thẳng thương mại giữa các nền kinh tế lớn vẫn diễn biến phức tạp, thậm chí leo thang khá nhanh ở một số thời điểm. Sau khi tạm “hòa hoãn” trong 4 tháng đầu năm, Mỹ và Trung Quốc mới đây thể hiện những động thái hết sức cứng rắn.

TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, vào thời điểm này “chỉ một điều chắc chắn nhất có thể dự báo là kinh tế thế giới rất khó đoán, tính bất định rất cao và tạo áp lực rất lớn đến kinh tế vĩ mô của Việt Nam”. Theo ông, bối cảnh hiện nay đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng nhiều kịch bản ứng phó hơn.

Để tạo thêm dư địa chính sách nhằm linh hoạt ứng phó với diễn biến bất lợi của kinh tế thế giới và khu vực, Chính phủ cần “tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn hệ thống và kiểm soát tốt lạm phát”, “giảm bớt thủ tục hành chính một cách thực chất, mạnh mẽ hơn trong tất cả các lĩnh vực”, Ủy ban Kinh tế nhấn mạnh trong báo cáo thẩm tra. Duy trì ổn định vĩ mô và kiên trì cải cách để mang lại trái ngọt trong dài hạn cũng là điều các chuyên gia nhắc tới. Trong một bài viết của mình, ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp của CIEM cho rằng, Việt Nam phải xử lý hài hòa yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô bối cảnh thương mại thế giới có nhiều bất định. Để ứng phó, việc cập nhật và cân nhắc các kịch bản điều hành cùng với hệ thống thông tin dự báo, cảnh báo kịp thời vẫn là nền tảng quan trọng nhưng cần bình tĩnh điều hành, tránh bị cuốn theo những diễn biến nhanh và quá mức của thị trường tài chính. “Chính ở đây, tư duy “làm thay thị trường” càng tỏ ra không phù hợp, đặc biệt khi chứng kiến sức sống và sự linh hoạt của không ít doanh nghiệp tư nhân trong thời gian qua. Ngược lại, tiếp tục thay đổi tư duy và kiên trì với cải cách là yếu tố sống còn”, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp của CIEM bày tỏ quan điểm.

Nếu Chính phủ duy trì được ổn định vĩ mô và kiên trì cải cách để tạo được môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh cho mọi doanh nghiệp thì “sóng lớn” biết đâu lại là cơ hội để nâng “con tàu” Việt Nam đi nhanh hơn và xa hơn!

Hà Lan