Phát triển giáo dục vùng dân tộc thiểu số

Chuyển từ hỗ trợ sang tạo cơ hội

07:41 | 23/05/2019
Với mục tiêu tạo sự bình đẳng trong giáo dục, Đảng và Nhà nước đã dành nhiều nguồn lực, ban hành nhiều chính sách, nhờ đó sự nghiệp giáo dục vùng dân tộc thiểu số, miền núi đã có những bước chuyển biến đáng kể. Tuy nhiên, theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số, miền núi còn nhiều bất cập, chất lượng nhìn chung còn thấp; cơ sở vật chất, thiết bị dạy và học đã được tăng cường đầu tư song vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Nhiều chính sách được ban hành

Thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12.3.2003 của Ban Chấp hành Trung ương Khóa IX về công tác dân tộc, trong những năm qua, sự nghiệp giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số, miền núi đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của của Đảng, Nhà nước thông qua các chủ trương, chính sách hỗ trợ, đầu tư phát triển. Các chính sách đối với đồng bào vùng dân tộc thiểu số, miền núi được thể chế hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật và được tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, kịp thời, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo, được nhân dân đồng tình, ủng hộ. Ngoài chính sách của Nhà nước có tính ổn định, còn có các chương trình, đề án, dự án về phát triển giáo dục vùng khó khăn…

Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết 24 với 5 nhóm chính sách, sự nghiệp giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo cơ hội học tập và phát triển cho đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; mô hình giáo dục được cải tiến theo hướng “mang trường đến với học trò và mang học trò đến trường”.

Nhờ các chính sách nêu trên, tỷ lệ học sinh đến trường tăng cao, học sinh lưu ban, bỏ học ngày càng giảm. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông hàng năm tăng rõ rệt. Hệ thống giáo dục chuyên biệt (trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú, trường dự bị đại học) ngày càng phát huy hiệu quả tích cực. Hiện, cả nước có 315 trường phổ thông dân tộc nội trú ở 49 tỉnh, thành phố với trên 100 nghìn học sinh nội trú. Chất lượng giáo dục của các trường dần được nâng lên qua từng năm học. Trong số 6.000 học sinh các trường phổ thông dân tộc nội trú tốt nghiệp trung học phổ thông hàng năm, có trên 50% học sinh thi đỗ vào đại học, cao đẳng. Chế độ cử tuyển đã góp phần đáng kể trong việc đào tạo cán bộ người dân tộc thiểu số có trình độ ở địa phương. Các chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên và người học là người dân tộc thiểu số được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định.

Tuy nhiên, giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số, miền núi còn nhiều bất cập, chất lượng giáo dục và đào tạo nhìn chung còn thấp so với yêu cầu. Việc tham mưu ban hành các chính sách cho người dạy, người học ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn vẫn còn một số hạn chế, bất cập.

Tạo điều kiện thuận lợi và thực chất hơn

Tại hội thảo đánh giá việc thực hiện chính sách giáo dục và đào tạo đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhiều đại biểu cho rằng, hiện nay có nhiều chính sách hỗ trợ không còn phù hợp. Đáng chú ý, so với mặt bằng chung cả nước, khoảng cách chênh lệch giàu nghèo giữa các vùng miền, giữa các dân tộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn cao. Công tác phát triển giáo dục ở những vùng dân tộc thiểu số và miền núi vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, tỷ lệ mù chữ, tái mù chữ trong đồng bào còn khá cao. Đơn cử như chính sách hỗ trợ gạo cho trẻ em nghèo, ở một số tỉnh là “vựa lúa” thì việc cấp gạo là không phù hợp, lại gây tốn kém vì công vận chuyển. Bên cạnh đó, chính sách cử tuyển hiện nay cần phải điều chỉnh cho phù hợp hơn với thực tế.

Phản ánh từ nhiều địa phương cũng cho thấy, những học sinh dân tộc thiểu số học tốt, thi đỗ đại học sẽ không nhận được hỗ trợ, trong khi những học sinh học kém hơn đi theo chế độ cử tuyển lại nhận được hỗ trợ. Vì vậy, để mọi người dân có trình độ học vấn cao hơn đòi hỏi phải có sự quan tâm hơn nữa của Nhà nước bằng việc mở trường, lớp, đào tạo đội ngũ giáo viên cũng như thực hiện tốt chính sách cử tuyển học sinh dân tộc thiểu số vào các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp.

Để tạo sự bình đẳng về giáo dục, rút ngắn khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, cần tập trung các chính sách chung đối với giáo dục, đào tạo dân tộc và miền núi, nhất là việc thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông kết hợp với chương trình đặc thù. Theo đó, thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ kiến nghị ban hành 11 chính sách mới và sửa đổi, bổ sung 3 nhóm chính sách hiện hành nhằm tạo điều kiện cho giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số, miền núi phát triển thuận lợi và thực chất hơn. Đáng chú ý, chính sách cho giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số, miền núi phải chuyển từ hỗ trợ sang tạo cơ hội, có như vậy mới có thể đi vào cuộc sống và tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng đào tạo.

Bảo Anh