Ký Hiệp định thương mại tự do và Hiệp định bảo hộ đầu tư giữa Việt Nam và EU

Khởi đầu một chặng đường mới

08:12 | 01/07/2019
“Việc chính thức ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) mở ra chân trời mới hợp tác rộng lớn, toàn diện và phát triển mạnh mẽ hơn của Việt Nam và EU”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói trong Lễ ký kết diễn ra tại Hà Nội chiều 30.6. “Sẽ sớm thôi, người dân và doanh nghiệp hai nước sẽ được hưởng lợi từ 2 hiệp định này”, Cao ủy Thương mại của EU, bà Cecilia Malmstrom khẳng định.

Người dân, doanh nghiệp hai nước sẽ sớm hưởng lợi

15 năm trước, Việt Nam chỉ là nước đang chập chững bước vào tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế với kim ngạch xuất khẩu cả năm chỉ ở mức 26 tỷ USD. Khi đó, Việt Nam vẫn là một đối tác thương mại nhỏ cần sự hỗ trợ của EU để hội nhập với kinh tế thế giới. Giờ đây, với kim ngạch xuất khẩu gấp gần 10 lần so với 15 năm trước, Việt Nam cùng EU chính thức bắt tay chuẩn bị cho một giai đoạn mới trong hợp tác kinh tế. “Đó là giai đoạn của quan hệ lâu dài, toàn diện, bình đẳng và cùng có lợi xây dựng trên cơ sở các quy tắc minh bạch và thông thoáng của một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới”, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh phát biểu trong Lễ ký kết chiều qua.


Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và các đại biểu chụp ảnh chung Ảnh: Lâm Hiển

Tại sao lại có 2 Hiệp định?

Việt Nam và EU khởi động đàm phán EVFTA từ năm 2012 và kết thúc đàm phán vào ngày 2.12.2015. Hiệp định đã được hoàn thành rà soát pháp lý ở cấp kỹ thuật vào tháng 6.2017. Tuy nhiên sau đó nội bộ EU phát sinh một số vấn đề mới liên quan đến phân định thẩm quyền phê chuẩn các hiệp định thương mại tự do giữa EU và từng nước thành viên. Cụ thể, theo phán quyết của Tòa án Công lý châu Âu về Hiệp định thương mại tự do của EU với Singapore, các nội dung về đầu tư gián tiếp của nước ngoài và  bảo hộ đầu tư sẽ thuộc thẩm quyền quyết định của EU và từng nước thành viên, nghĩa là phải được Nghị viện châu Âu và Nghị viện của từng nước thành viên phê chuẩn thì mới có hiệu lực. Trên cơ sở đó, Việt Nam và EU đã thống nhất tách Hiệp định thương mại tự do giữa hai bên thành hai Hiệp định riêng biệt, gồm:
Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA): Gồm toàn bộ nội dung đã được thống nhất trước đây, trong đó phần đầu tư chỉ bao gồm tự do hóa đầu tư trực tiếp nước ngoài. EU có quyền phê chuẩn và đưa vào thực thi Hiệp định này
Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA): Gồm các quy định về bảo hộ đầu tư của một bên trên lãnh thổ của bên kia, trong đó có quy định về giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Hiệp định này phải được sự phê chuẩn của Nghị viện châu Âu và Nghị viện các nước thành viên thì mới có hiệu lực. Hiệp định sẽ thay thế các hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư mà Việt Nam đã ký với các nước thành viên EU.

Ông Stefan-Radu Oprea, Bộ trưởng Bộ Môi trường kinh doanh, Thương mại và Doanh nghiệp của Rumani, người đã cùng với Bộ trưởng Trần Tuấn Anh và bà Cecilia Malmstrom, Cao ủy Thương mại của EU đặt bút ký EVFTA, cũng khẳng định: Sự kiện ký kết EVFTA và EVIPA sẽ mở đầu cho một giai đoạn hợp tác hiệu quả về thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và EU. Còn Cao ủy Thương mại của EU Cecilia Malmstrom thì khẳng định: Sẽ sớm thôi, người dân và doanh nghiệp hai nước sẽ được hưởng lợi từ 2 hiệp định này.

EVFTA và EVIPA, theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, là 2 Hiệp định thế hệ mới, chất lượng cao và bảo đảm cân bằng lợi ích của các bên. Việc ký kết các hiệp định này sẽ góp phần tăng tốc tiến trình cải cách, hội nhập kinh tế theo chiều sâu của Việt Nam, không chỉ trong lĩnh vực thương mại truyền thống mà cả trong lĩnh vực thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, sở hữu trí tuệ, mua sắm của Chính phủ, lao động, phát triển bền vững, xây dựng nền kinh tế Việt Nam theo nguyên tắc của kinh tế thị trường, thông lệ tốt của quốc tế, đặc biệt là của EU. Thực thi các hiệp định, doanh nghiệp, người dân Việt Nam sẽ có cơ hội được tiếp cận, tiêu dùng và hưởng lợi các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ tiêu chuẩn châu Âu với chất lượng cao, giá cả cạnh tranh từ các nền kinh tế của EU. Riêng với hiệp định mà ông đã cùng Bộ trưởng Bộ Môi trường kinh doanh, Thương mại và Doanh nghiệp của Rumani và Cao ủy Thương mại của EU đặt bút ký là EVIPA, ông tin rằng “sẽ góp phần thu hút đầu tư với chất lượng cao từ các nhà đầu tư EU và tạo cơ hội tốt cho nhà đầu tư Việt Nam tiếp cận thị trường EU”.

“Chúng ta còn rất nhiều việc phải làm”

Tuy nhiên, bước ký kết mới chỉ là khởi đầu cho một chặng đường mới. Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh cho rằng: “Chúng ta vẫn còn rất nhiều việc phải làm, đặc biệt là phê chuẩn cả 2 Hiệp định này và chuẩn bị ngay các bước để có thể triển khai hiệu quả, đem lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai bên. Chặng đường tới đây đòi hỏi rất nhiều vào nỗ lực của cả Việt Nam và EU”.

Theo lịch trình, sau khi được ký kết, EVFTA và EVIPA sẽ được trình lên Nghị viện châu Âu và Nghị viện 28 nước thành viên EU bỏ phiếu thông qua. Theo đánh giá, EVFTA sẽ được Nghị viện châu Âu thông qua vào cuối năm 2019 hoặc đầu 2020. Còn EVIPA sẽ mất nhiều thời gian hơn, ít nhất là hai năm để Nghị viện châu Âu và Nghị viện của 28 quốc gia thành viên thông qua. “Tôi mong muốn hai bên sẽ sớm phê chuẩn các hiệp định này. Càng phê chuẩn sớm, chúng ta càng sớm được hưởng các lợi ích cao nhất do Hiệp định mang lại”, Cao ủy Thương mại của EU nói.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, để hiện thực hóa những cơ hội và lợi ích từ việc thực thi các Hiệp định này, Chính phủ đang chỉ đạo rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách đầu tư, kinh doanh. Theo đó sẽ nghiên cứu, rà soát, đề xuất trình Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành một số đạo luật quan trọng như Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bảo vệ môi trường, Bộ luật Lao động và một số luật về thuế... Việc hoàn thiện các luật này nhằm tiếp tục đơn giản hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho việc gia nhập thị trường và thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư xây dựng công trình kết cấu hạ tầng và cung cấp dịch vụ công, khơi thông nguồn vốn cho đầu tư phát triển. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ, kỹ thuật tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đáp ứng tiêu chuẩn của châu Âu, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm để gia nhập thị trường châu Âu một cách nhanh chóng, thuận lợi.

Hà Lan