Thường trực HĐND huyện Hoài Nhơn tổ chức phiên giải trình về xử lý vi phạm pháp luật nghĩa vụ quân sự

Bài cuối: Chế tài nghiêm khắc bảo đảm tính răn đe

08:33 | 15/09/2019
Trên cơ sở kết luận của Chủ tịch HĐND huyện, Ban Pháp chế HĐND huyện đã và đang tham mưu, giúp Thường trực HĐND huyện lập báo cáo kiến nghị cấp có thẩm quyền kiến nghị Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 120/2013/NĐ-CP ngày 9.10.2013 theo hướng coi trọng chế tài. Trong đó, có việc nâng mức phạt tiền lên gấp nhiều lần, gắn với tăng khoảng cách giữa các mức phạt đối với nhóm hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự, nhất là hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khoẻ, bảo đảm tính răn đe, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

>> Bài 1: Khắc phục “lỗ hổng” pháp luật liên quan các chế định xử lý

Bên cạnh vấn đề xử lý hình sự, các đại biểu tham dự phiên họp giải trình đều thống nhất cần đánh giá thêm tình hình thực thi pháp luật trong công tác xử phạt hành chính trong lĩnh vực nghĩa vụ quân sự để kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Các đại biểu cho rằng, qua tổng hợp ý kiến, kiến nghị, cử tri tỏ rõ thái độ khá gay gắt đối với các trường hợp vi phạm pháp luật nghĩa vụ quân sự mang tính chất có hệ thống, không xử lý được hình sự thì cần áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn trong xử phạt hành chính để bảo đảm tính giáo dục và răn đe.


Kỳ họp thứ 6, HĐND huyện Hoài Nhơn Khóa XI

Chưa thực hiện đúng nguyên tắc về xử phạt

Tại phiên họp giải trình, các đại biểu nhất trí đánh giá: Từ nhận biết lúng túng trong xử lý do quy định của pháp luật, số thanh niên không chấp hành lệnh khám sức khoẻ nghĩa vụ quân sự tại huyện Hoài Nhơn năm 2019 gia tăng đột biến. Cá biệt, có trường hợp không chấp hành lệnh khám sức khỏe 3 năm liên tục nhưng chỉ bị phạt tổng cộng 3,4 triệu đồng (cho lần xử phạt đầu tiên được đánh giá là không có tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ 1 triệu đồng; cho 2 lần tiếp theo được đánh giá là tái phạm, áp dụng mức khung tăng nặng 1,2 triệu đồng/ lần); có trường hợp, năm trước bị xử phạt hành chính về hành vi không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ bị phạt 2, 5 triệu đồng, năm sau đó vi phạm về hành vi không chấp hành lệnh khám sức khỏe, bị phạt 1,2 triệu đồng.

Điều đó cho thấy, đã xảy ra tình trạng người vi phạm nhận biết được “lỗ hổng” của pháp luật nên “lách luật” bằng cách hoặc chỉ vi phạm không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe với mức phạt thấp hơn; hoặc trốn theo kiểu “giã gạo”, nếu năm trước bị xử phạt về hành vi không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ thì năm sau không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe (sẽ không bị xử lý hình sự và mức phạt sẽ thấp hơn).

Với tinh thần trách nhiệm và tâm huyết, sau gợi mở của Chủ tịch HĐND và Trưởng ban Pháp chế HĐND huyện, các đại biểu đã nhất trí đánh giá: Việc quyết định xử phạt vi phạm hành chính nói chung, đối với hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe nói riêng, chủ thể xử phat là Chủ tịch UBND các xã, thị trấn chưa thực hiện đúng nguyên tắc về xử phạt (tính chất, mức độ; hậu quả và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ). Từ đó, nảy sinh tình trạng cào bằng, trung bình trong xử phạt.

Cụ thể, theo quy định tại Nghị định số 120/2013/NĐ-CP ngày 9.10.2013 của Chính phủ, mức phạt cho hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng; cho hành vi không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ từ 1.800.000 đồng đến 2.500.000 đồng. Thực tế, có Chủ tịch UBND xã ban hành quyết định xử phạt với mức tối đa của khung xử phạt theo nghị định nói trên đối với 100% số thanh niên có hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe (tức 1.200.000 đồng/trường hợp) và 2.500.000 đồng/trường hợp đối với hành vi không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ. Tuy nhiên, hồ sơ và các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đều không thể hiện người vi phạm có tình tiết tăng nặng. Cùng thời điểm đó, Chủ tịch UBND xã khác lại xử phạt 100% số thanh niên trốn lệnh khám sức khỏe ở mức trung bình khung là 1.000 đồng/trường hợp; 2.000.000đồng/trường hợp vi phạm không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ.

Các đại biểu tham dự phiên giải trình đặt vấn đề, phải chăng, tất cả các trường hợp bị xã xử phạt đều có tình tiết tăng nặng; hoặc vừa không có tình tiết tăng nặng, cũng vừa không có tình tiết giảm nhẹ? Mặt khác, qua các trường hợp xử phạt, không có trường hợp nào bị xử phạt dưới mức thấp nhất của khung, phải chăng tất cả các trường hợp vi phạm, không có trường hợp nào có tình tiết giảm nhẹ?

Nâng mức phạt tiền lên nhiều lần

Qua nghiên cứu các điều khoản xử phạt của Nghị định 120/CP nói trên và thực tiễn thi hành pháp luật xử phạt hành chính trong lĩnh vực nghĩa vụ quân sự, có thể nhận thấy: Xét về mặt nguyên tắc, rõ ràng việc xử phạt của chủ thể nhưng không căn cứ vào tính chất, mức độ và tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ là không đúng. Tuy nhiên, trong thực tế đã và đang cho thấy, quy định về xử phạt, trong đó có mức xử phạt vi phạm pháp luật nghĩa vụ quân sự đã khá lạc hậu không đáp ứng được yêu cầu phòng, chống vi phạm pháp luật. Điều dễ nhận thấy, sở dĩ các trường hợp bị xử phạt dù nặng hay nhẹ, dù xử phạt ở mức cao nhất hay trung bình của khung xử phạt cũng không nảy sinh tình trạng khiếu nại quyết định xử phạt.

Cũng có lẽ, do mức phạt tối đa đối với hành vi không chấp hành lệnh nhập ngũ cũng chỉ 2,5 triệu đồng, chênh lệch khoản cách giữa các khung cũng chỉ 500.000đ; mức phạt tối đa đối với hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe cũng chỉ 1,2 triệu đồng, chênh lệch giữa các khung chỉ 200.000 đồng. Có thể nói, đây là chế tài và khoản cách giữa các khung phạt còn khá khiêm tốn trong điều kiện kinh tế - xã hội đang phát triển.

Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và bất cập trong việc thực thi pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật nghĩa vụ quân sự, trên cơ sở kết luận của Chủ tịch HĐND huyện, Ban Pháp chế HĐND huyện đã và đang tham mưu, giúp Thường trực HĐND huyện lập báo cáo kiến nghị cấp có thẩm quyền kiến nghị Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 120/2013/NĐ-CP ngày 9.10.2013 theo hướng coi trọng chế tài. Trong đó, có việc nâng mức phạt tiền lên gấp nhiều lần gắn với tăng khoản cách giữa các mức phạt, nhất là đối với hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe, bảo đảm tính răn đe, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Liên quan đến quan hệ pháp luật hình sự và hành chính, để thống nhất và đồng bộ trong xử lý, Ban Pháp chế cũng tham mưu, kiến nghị sửa đổi Chương 2, Nghị định số 13/2016, ngày 19.2.2016 của Chính phủ quy định về trình tự, thủ tục đăng ký, kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự theo hướng bổ sung cụm từ “và các hành vi vi phạm pháp luật nghĩa vụ quân sự khác”- bao hàm cả hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe, nhằm khắc phục bất cập quy định tại Khoản 1 Điều 332 Bộ luật Hình sự.

Phạm Dân - Trưởng ban Pháp chế HĐND huyện Hoài Nhơn, Bình Định