Cập nhật 09:56 | 25/07/2014 (GMT+7)
.

Thực trạng về tổ chức và hoạt động của HĐND cấp xã ở Tây Ninh

04/07/2010
Tây Ninh hiện có 95 xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là xã). Thời gian qua, hoạt động của HĐND cấp xã ở địa phương nhìn chung đã có những đóng góp tích cực đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nhiều chủ trương, quyết sách do HĐND xã thông qua đã nhận được sự đồng tình, hưởng ứng của đông đảo nhân dân và mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân địa phương. Việc thực hiện chức năng giám sát của HĐND xã cũng đã gặt hái được nhiều kết quả, thông qua giám sát đã giúp UBND và các ban, ngành, đoàn thể xã, ấp hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, kịp thời khắc phục những thiếu sót, hạn chế trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ.

Qua theo dõi cho thấy, ở mỗi địa phương, hoạt động của HĐND xã có những điểm mạnh yếu nhất định, nhưng nhìn chung đều đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003, Quy chế hoạt động của HĐND năm 2005. Thể hiện thông qua một số nét chính như sau:

 Công tác chuẩn bị và tổ chức kỳ họp HĐND được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Một số xã tập trung chuẩn bị cho kỳ họp khá tốt, tổ chức điều hành khá linh hoạt, sáng tạo đã góp phần từng bước nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND.

 Công tác giám sát, khảo sát được HĐND cấp xã quan tâm. Nội dung giám sát của HĐND cấp xã thường là những vấn đề cụ thể ở địa phương, như tình hình thực hiện thu, chi ngân sách; thực hiện pháp lệnh dân chủ cơ sở; việc bình xét, xây dựng nhà đại đoàn kết… Thông qua giám sát, HĐND xã đã giúp UBND, các đơn vị phấn đấu hoàn thành tốt chỉ tiêu, nhiệm vụ theo Nghị quyết của HĐND, cũng như chỉ tiêu, nhiệm vụ cấp trên giao; kịp thời khắc phục những thiếu sót, rút kinh nghiệm để tổ chức thực hiện tốt hơn. Mặt khác, thông qua hoạt động giám sát còn giúp đại biểu HĐND xã nhận thức đầy đủ hơn về trách nhiệm của mình trước cử tri, có thêm thông tin để tham gia thảo luận, quyết định các chủ trương, chính sách thuộc thẩm quyền của HĐND xã.

Những kết quả trên chủ yếu là nhờ sự nỗ lực, phấn đấu không ngừng của tập thể đại biểu HĐND xã, nhất là vai trò của Thường trực HĐND. Qua theo dõi cho thấy, Thường trực HĐND ở hầu hết các xã luôn chủ động, tích cực xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động, nhất là trong việc chuẩn bị kỳ họp HĐND; đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên giữa hai kỳ họp HĐND (triển khai thực hiện chương trình, kế hoạch giám sát; tổ chức tiếp công dân; tiếp nhận, xử lý đơn thư  khiếu nại, tố cáo của công dân ...). Bên cạnh đó, nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, kịp thời của cấp ủy, sự hỗ trợ, hướng dẫn thường xuyên của Thường trực HĐND các Ban HĐND cấp tỉnh, huyện cũng đã góp phần quan trọng giúp HĐND xã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao. 

Mặc dù đạt được những kết quả đáng khích lệ, nhưng xuất phát từ đặc thù của HĐND cũng như từ nhận thức về vị trí, vai trò của cơ quan dân cử thời gian qua nên trong tổ chức và hoạt động của HĐND xã nhìn chung cũng còn không ít những khó khăn, hạn chế, đáng quan tâm hiện nay là:

 Chất lượng các nội dung trình kỳ họp nhìn chung còn thấp, ở nhiều xã, công tác chuẩn bị và tổ chức kỳ họp HĐND chưa được quan tâm đúng mức, thời gian tổ chức kỳ họp thường chỉ một buổi, chủ yếu tập trung thực hiện phần nghi thức, thủ tục và thông qua các nội dung trình kỳ họp, đại biểu HĐND ít tham gia phát biểu thảo luận và chất vấn tại kỳ họp HĐND.

 Hoạt động giám sát của HĐND xã chưa được tiến hành thường xuyên, có lúc, có nơi còn lúng túng về phương pháp, chất lượng và hiệu quả giám sát nhìn chung còn thấp. Hiện nay, ở Tây Ninh hầu hết các xã đều có thành lập ít nhất 2 Tổ giám sát (Tổ Kinh tế - Xã hội và Tổ Pháp chế). Các Tổ giám sát đều có chương trình giám sát thông qua HĐND, tuy nhiên do chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng về tổ chức và hoạt động, nên hiệu quả hoạt động của Tổ giám sát nhìn chung còn thấp.

 Trong công tác tổ chức tiếp xúc cử tri, số lượng cử tri tham dự buổi tiếp xúc nhiều nơi chưa bảo đảm theo yêu cầu, có tình trạng đại biểu ngán ngại khi dự tiếp xúc cử tri.

Những khó khăn, hạn chế đó đã làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND xã. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có một số nguyên nhân chủ yếu sau:

Về chủ quan

1. Nhận thức về vị trí, vai trò của HĐND cấp xã chưa đúng và đủ. Thực tế hiện nay, còn một số cấp ủy ở địa phương, nhất là cấp xã chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của HĐND xã nên chưa dành sự quan tâm đúng mức cho tổ chức và hoạt động của HĐND xã. Đáng quan tâm là, ở một số xã, kể cả Chủ tịch HĐND xã (thường do  Bí thư hoặc Phó bí thư Đảng ủy xã kiêm nhiệm) cũng chưa dành sự quan tâm đúng mức đối với hoạt động của HĐND xã.

2. Trình độ, năng lực của nhiều đại biểu HĐND xã nhìn chung còn hạn chế nên gặp khó khăn khi tham gia hoạt động giám sát, nhất là đối với một số lĩnh vực giám sát đòi hỏi phải có chuyên môn sâu như: thu chi ngân sách, xây dựng cơ bản,... Trong khi đó, nhiều đại biểu cũng chưa dành thời gian nghiên cứu các văn bản quy định của pháp luật, nên chưa phát huy tốt vai trò của người đại biểu theo quy định.

3. Do mối quan hệ của đại biểu HĐND xã với lãnh đạo chính quyền địa phương còn mang tính cộng đồng rất cao, thường xuyên chịu sự chi phối, tác động qua lại lẫn nhau (như trong một gia đình), nên không ít đại biểu HĐND ngại va chạm khi tham gia thảo luận, chất vấn.

 Về khách quan

1. Thông tin phục vụ cho hoạt động của đại biểu HĐND còn rất thiếu, không ít đại biểu chưa có điều kiện nắm bắt thông tin về tình hình kinh tế - xã hội, các chủ trương, chính sách pháp luật của nhà nước. Do thiếu thông tin nên đại biểu gặp nhiều khó khăn trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao.

2. Ở một số địa phương, Thường trực HĐND xã chưa nhận được sự phối hợp tích cực, có hiệu quả của UBND, các cơ quan, đơn vị có liên quan. Biểu hiện cụ thể là việc trả lời, giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri và kiến nghị qua giám sát của UBND xã và một số ban, ngành, đoàn thể còn chưa đầy đủ và thường chậm, đây cũng là nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả công tác giám sát của HĐND xã, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung của HĐND cấp xã.

3. Hiện nay, HĐND xã gặp rất nhiều khó khăn về tổ chức bộ máy. Thực tế cho thấy, công việc của HĐND xã chủ yếu do đồng chí Phó chủ tịch HĐND xã điều hành và trực tiếp tổ chức thực hiện. HĐND xã chưa có bộ phận giúp việc, cán bộ phụ trách công tác Văn phòng UBND xã thường chỉ có 01 người, hầu hết thời gian dành cho công tác phục vụ hoạt động của UBND. Bên cạnh đó, điều kiện trang thiết bị, phương tiện phục vụ hoạt động cũng còn rất thiếu thốn. Thậm chí, Thường trực HĐND một số ít xã chưa được bố trí phòng làm việc riêng; các trang thiết bị như máy vi tính, điện thoại liên lạc đều phải sử dụng chung với bộ phận Văn phòng.
Muốn cho hoạt động của HĐND xã hoạt động có thực chất và hiệu quả, thì rất cần một cơ chế phù hợp, một tổ chức bộ máy đủ mạnh và các điều kiện cần thiết để đảm bảo cho hoạt động của HĐND xã. Từ thực tiễn ở Tây Ninh, chúng tôi có một số kiến nghị như sau:

Đối với Trung ương, sớm sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử đại biểu HĐND, Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 nhằm chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho nhiệm kỳ tới, đặc biệt là khi Trung ương quyết định việc triển khai thực hiện trên cả nước chủ trương bỏ HĐND huyện, quận, phường. Việc sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử đại biểu HĐND cần thực hiện theo hướng tăng số lượng đại biểu HĐND cấp xã gắn với việc chú trọng năng lực thực sự của đại biểu, không đặt nặng yếu tố cơ cấu, giảm số đại biểu dân cử là cán bộ, công chức đang công tác tại các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể xã. Việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 theo hướng tăng cường cán bộ chuyên trách cho HĐND xã (ít nhất 2 đại biểu hoạt động chuyên trách). Đồng thời, trong Luật Tổ chức HĐND và UBND cũng cần xác định rõ cơ chế (có thể giao Chính phủ quy định cụ thể) về tổ chức bộ máy giúp việc HĐND xã, các điều kiện đảm bảo cho hoạt động HĐND cấp xã.

Đối với địa phương, quán triệt, nâng cao nhận thức của các cấp uỷ Đảng về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND các cấp nói chung, nhất là HĐND cấp xã; trên cơ sở đó tập trung lãnh đạo và tạo điều kiện thuận lợi để HĐND thực hiện và phát huy được chức năng, nhiệm vụ của mình.

Chuẩn bị cho nhiệm kỳ tới, các cấp uỷ Đảng cần quan tâm tăng cường cán bộ có đủ phẩm chất đạo đức và năng lực công tác cho bộ máy hoạt động của HĐND đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, chú trọng công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND trong nhiệm kỳ tới vừa đảm bảo cơ cấu thành phần, chú trọng về đạo đức, phẩm chất, năng lực chuyên môn, nhiệt tình, tích cực trong hoạt động, nhất là số đại biểu chuyên trách để từng bước nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động của HĐND.

Tăng cường hơn nữa công tác bồi dưỡng, tập huấn kiến thức, kỹ năng hoạt động cho đại biểu HĐND cấp xã để góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng hoạt động cho đại biểu HĐND.

Lâm Tấn Đông
Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh Tây Ninh
Quay trở lại đầu trang