Cập nhật 09:18 | 21/10/2019 (GMT+7)
.
Chính đảng trong Nghị viện

Lãnh đạo đảng và vai trò tại Nghị viện

07:19 | 16/09/2011
Ở nghị viện nhiều nước, thông thường các lãnh đạo của các đảng lớn nhất có thể quyết định ai là người đứng đầu chính thức của cơ quan lập pháp, ai sẽ là thành viên các ủy ban; dự án luật được chuyển đến đâu, như thế nào, khi nào, biểu quyết như thế nào, khi nào.

Phân bố ghế tại Nghị viện Nam Phi

Các hệ thống lập pháp khác nhau đáng kể nếu xét về mặt quyền lực của đảng chiếm đa số sẽ được phân chia như thế nào cho các đảng đối lập, mức độ tự chủ mà lãnh đạo đảng dành cho các ủy ban, phạm vi mà các đảng có thể đưa ra yêu sách cho đảng viên của mình.

Các chính đảng đóng vai trò quan trọng trong việc định đoạt quyền lãnh đạo của các cơ quan lập pháp. Ở Mỹ và một số quốc gia theo chế độ tổng thống, quan chức đứng đầu Hạ viện - Chủ tịch Hạ viện - đồng thời cũng là chủ tịch của đảng chiếm đa số. Tại Philippines, Chủ tịch Thượng viện lại đóng vai trò tương tự như Chủ tịch Hạ viện Mỹ, là người được đảng chiếm đa số đề cử và sau đó được toàn bộ viện bầu.

Bên cạnh việc là người đứng đầu đảng chiếm đa số, là nhà chiến lược trưởng và phát ngôn viên chính của đảng, hầu hết các Chủ tịch Hạ viện có quyền lực nhất đều có những quyền sau đây đối với toàn bộ hạ viện: bổ nhiệm các thành viên của ủy ban lập pháp - nơi đề ra chương trình xây dựng luật cho toàn bộ Hạ viện; phụ trách ủy ban bổ nhiệm các thành viên, số lượng thành viên của ủy ban; Chủ trì các phiên họp của cơ quan lập pháp để đảm bảo các quy tắc thủ tục được tuân thủ đúng; và người đứng đầu về mặt hành chính của cơ quan lập pháp.

Trong các hệ thống lập pháp dựa trên mô hình Anh như Canada, Ấn Độ, Israel, Chủ tịch Hạ viện thường đóng vai trò trung lập. Vị chủ tịch này được bầu bởi toàn bộ Hạ viện. Tuy chủ tịch Hạ viện thường là (nhưng không phải luôn luôn) người của đảng chiếm đa số, nhưng vị này phải đóng vai trò hoàn toàn công tâm về thủ tục, hành chính và rút khỏi tất cả các hoạt động của đảng mình một khi đã được bầu làm chủ tịch Hạ viện.

Để có người tổ chức các hoạt động lập pháp của đảng viên trong nghị viện, các chính đảng đều có ban kỷ luật đảng gồm một số lãnh đạo của đảng đó do các đồng chí của họ bầu. Họ thường làm việc với các lãnh đạo khác của đảng để theo dõi lập trường của các nghị sỹ thuộc đảng mình trong các vấn đề ở nghị viện, duy trì số lượng phiếu bầu, và thuyết phục các thành viên trong đảng bỏ phiếu theo chủ trương của đảng mình. Ở các nước theo mô hình Anh, những người có trách nhiệm sắp xếp sự tham gia của các thành viên của đảng mình trong các cuộc tranh luận tại nghị viện.

Khi nói về lãnh đạo của các đảng trong nghị viện, không thể bỏ qua chính phủ bóng (của phe đối lập chờ lên cầm quyền). Trong một số hệ thống, dạng chính phủ bóng này thường là của một đảng đối lập chính, gồm các nghị sỹ được chỉ định sẽ là người phục vụ trong chính phủ nếu phe đối lập lên cầm quyền. Những người này chính là lãnh đạo của một hay nhiều đảng đối lập, là người đã được đảng của mình chọn để theo dõi, giám sát các chính sách của nội các hiện hành. Dạng chính phủ lập sẵn này là điển hình trong hệ thống các nước theo chế độ đại nghị. Họ có thể dẫn dắt các cuộc tranh luận của phe đối lập tại phiên họp của nghị viện về các dự luật liên quan đến nội các lập sẵn của họ.

Lãnh đạo của đảng đa số cũng sắp xếp chương trình lập pháp. Trong hầu hết các hệ thống nghị viện, các nhà lãnh đạo của đảng đa số sẽ kiểm soát kế hoạch, chương trình xây dựng luật đối với các ủy ban và với nghị viện. Tuy nhiên, ở một số nước, lãnh đạo của các lực lượng đối lập cũng tham gia vào các quyết định lập pháp đó.

Minh Thy
Quay trở lại đầu trang