.
CHỦ NHIỆM ỦY BAN VĂN HÓA, GIÁO DỤC, THANH NIÊN, THIẾU NIÊN VÀ NHI ĐỒNG PHAN THANH BÌNH

Góp từng viên đá để xây nên ngôi nhà

08:49 | 21/02/2018
(ĐBND Xuân Mậu Tuất) - Bàn về giáo dục - đào tạo, lĩnh vực luôn thu hút được sự quan tâm của đông đảo cử tri và nhân dân cả nước, là chủ đề gần như chưa bao giờ vắng bóng trên nghị trường Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng PHAN THANH BÌNH cho biết, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng đang làm từng bước để hình thành báo cáo đánh giá độc lập hàng năm về ngành giáo dục - đào tạo. Đây là hoạt động được ví như góp từng viên đá để xây nên ngôi nhà, cùng vun đắp thêm niềm tin cho công cuộc đổi mới giáo dục.

Đứng trước nhiều đòi hỏi đổi mới

- Nhìn lại năm qua, kết quả nào của ngành giáo dục - đào tạo để lại nhiều dấu ấn sâu đậm nhất, thưa ông?  


Ảnh: Thái Bình

Để xây dựng báo cáo về GD-ĐT, Ủy ban sẽ đi bằng ba chân: Từ các kết quả giám sát, hội thảo do Ủy ban tổ chức; sử dụng đánh giá của viện nghiên cứu, trường đại học; và sự hỗ trợ của các chuyên gia, tổ chức quốc tế.

Chủ nhiệm Ủy ban  Văn hóa, Giáo dục,  TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình

- Năm 2017 là năm thứ hai Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Phùng Xuân Nhạ nhận nhiệm vụ. Đây là năm ngành giáo dục đứng trước nhiều đòi hỏi đổi mới, từ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo (Nghị quyết 29), và sắp đến hạn thực hiện Nghị quyết 88/2014/QH13 của QH về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông (Nghị quyết 88). Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã thực hiện rất nhiều công việc, trong đó nổi bật lên là hàng loạt chỉ đạo mới trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp phổ thông, phương thức làm việc của đội ngũ giáo viên…

Ngoài ra, từ yêu cầu của Nghị quyết 29 và thực tế của giáo dục đại học (GDĐH), thì nhu cầu tự chủ đang được chính các trường đại học đặt ra một cách mạnh mẽ, chứ không dừng lại như mức độ hiện nay. Tất cả các yêu cầu này, đưa đến việc Chính phủ đã đề xuất và QH đồng ý đưa vào chương trình xây dựng Luật là sửa đổi cùng lúc một số điều của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học trong năm 2018 này.

- Cái mới cần được ủng hộ, nhất là với giáo dục, nhưng thực tế một số chính sách giáo dục được công bố thời gian qua bị xã hội phản ứng, làm nóng nghị trường các kỳ họp của QH. Ông suy nghĩ thế nào về vấn đề này?

- Trước hết, cần thấy những ý kiến khác nhau trước một chủ trương, chính sách mới được ban hành là bình thường. Nhưng ở đây cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, những ý kiến khác nhau hình như phát xuất từ một nguyên nhân: Nhiều chính sách được ban hành một cách riêng lẻ, rời rạc, chưa có tính hệ thống; sự liên kết giữa các chính sách, các điều kiện bảo đảm, kể cả việc thông tin cũng chưa đầy đủ, nên chưa nhìn được bức tranh tổng thể về đổi mới GDPT và GDĐH, từ đó dễ có các ý kiến khác nhau.

Có thể nói, các chính sách GD-ĐT mới không sai về mặt tư duy, chủ trương, nguyên tắc quản lý giáo dục. Tuy nhiên, do chưa có bức tranh tổng thể, nên khi xây dựng chính sách mới dường như chỉ chú ý nhiều đến điểm khác biệt so với chính sách cũ, giải quyết cái bức xúc hiện tại, nhưng chưa đồng bộ, tính tổng thể chưa rõ, cũng như chưa lường hết các tác động đến đối tượng chịu ảnh hưởng, điều kiện cần và đủ để triển khai. Được biết, Bộ GD - ĐT đang xây dựng chiến lược tổng thể phát triển GD - ĐT cho giai đoạn tới.

- Tại Kỳ họp cuối năm 2017, QH đã chấp thuận đề nghị của Chính phủ lùi thời gian triển khai chương trình và sách giáo khoa GDPT mới. Để bảo đảm tiến độ và QH không phải xem xét “lùi” thêm thời gian này, những yếu tố nào cần được chú trọng, thưa ông?

- Nghị quyết 88 của QH Khóa XIII về đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông yêu cầu phải tiến hành đồng bộ giữa đổi mới chương trình, sách giáo khoa và cả phương pháp giảng dạy, với một lộ trình chặt chẽ. Nhưng đến nay, sau 3 năm triển khai chỉ mới thông qua chương trình tổng thể, còn nhiều nội dung cần chuẩn bị một cách nghiêm túc. Vì thế, để bảo đảm phát huy được hiệu quả chương trình, sách giáo khoa phổ thông mới, thì trong thời gian QH điều chỉnh lộ trình thực hiện (giãn tiến độ từ 1 -2 năm), Chính phủ, Bộ GD-ĐT cần chú ý ba vấn đề.

Một là, tuân thủ nghiêm quy trình soạn chương trình đã đề ra (công bố chương trình GDPT chung; xây dựng, công bố chương trình bộ môn; thẩm định sách giáo khoa và tiến hành dạy thực nghiệm trước khi triển khai đại trà). Hai là, tổ chức tốt việc tập huấn giáo viên về phương pháp giảng dạy giáo trình mới. Và ba là, tạo điều kiện cho các địa phương xây dựng phần chương trình đặc thù và các cơ sở vật chất cần thiết.

Tất nhiên, trong quá trình xây dựng chương trình giáo dục chung, cũng như chương trình mỗi bộ môn nói riêng cần chú ý bảo đảm có sự liên thông từ lớp 1 đến lớp 12, sự tích hợp giữa các bộ môn và gắn với đặc thù của địa phương.


Hội thảo Giáo dục 2017 về chất lượng giáo dục phổ thông do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng tổ chức ngày 22.9.2017 tạo được sự chú ý của dư luận
Ảnh: Lâm Hiển

Sẽ xây dựng báo cáo đánh giá độc lập hàng năm

- Trong nhiệm kỳ này, Ủy ban có sự thay đổi phương thức làm việc, không đi bên cạnh, mà sẽ chủ động tham gia ngay từ đầu với Bộ GD-ĐT trong các nội dung trình QH. Sự thay đổi phương thức làm việc này được thể hiện ra sao trong năm qua, thưa ông?

- Sự thay đổi này thể hiện ở ba điểm. Trước hết, Ủy ban tăng cường làm việc với Bộ GD-ĐT nhằm nắm sát thông tin, chia sẻ áp lực công việc của cơ quan hành pháp, và đã kịp thời có những yêu cầu, kiến nghị phù hợp. Điều này đã thực hiện từ năm 2017 và đã có những kết quả tốt đẹp.

Thứ hai¸ bắt đầu từ năm 2017, Ủy ban tiến hành giám sát sâu hơn về việc sử dụng ngân sách dành cho giáo dục. Giám sát này nhằm mục đích xác định khoản ngân sách mà QH ưu tiên cho ngành (20% số NSNN hàng năm) được “sử dụng” như thế nào, hiệu quả ra sao, ở Trung ương và cả ở địa phương. Việc giám sát ngân sách không chỉ đối với Bộ GD-ĐT, mà cố gắng tổng quát hơn, kết quả hy vọng sẽ cung cấp được những thông tin mà Bộ GD-ĐT cũng đang cần. Có thể nói, ngay Bộ GD-ĐT cũng chưa hoàn toàn nắm rõ hết ngân sách của Nhà nước chi cho giáo dục đang được vận hành như thế nào, để thực hiện nhiệm vụ này hàng năm.

Thứ ba, Ủy ban đang hướng đến xây dựng báo cáo độc lập về GD-ĐT hàng năm, cố gắng tạo ra góc nhìn chính xác, góp phần hình thành chuẩn mực trong đánh giá về giáo dục đất nước. Trong thực tế, việc nhìn nhận về GD-ĐT khá phân tán, các chuyên gia và nhà quản lý đang đứng ở các góc độ khác nhau, đưa ra nhiều ý kiến đánh giá, mỗi người một góc nhìn. Bộ GD-ĐT hiện cũng có những đánh giá nhưng dưới góc độ cơ quan quản lý nhà nước và trực tiếp chỉ đạo ngành. Theo kế hoạch, Ủy ban sẽ xây dựng quy trình hình thành báo cáo này, thông qua việc nâng dần “chất lượng ” báo cáo của Ủy ban gửi đến các ĐBQH hàng năm, để phục vụ cho thảo luận về tình hình KT-XH. Phục vụ cho nội dung này, một trong những hoạt động triển khai là Hội thảo giáo dục 2017 về chất lượng GDPT đã được tổ chức và có kết quả tốt.

Ủy ban hy vọng, với 3 định hướng như trên sẽ góp phần cùng Bộ GD-ĐT nâng cao chất lượng công tác giáo dục, vun đắp thêm niềm tin của cử tri và nhân dân vào công cuộc đổi mới giáo dục hiện nay.

- Để đưa ra đánh giá độc lập về tổng thể GD-ĐT đòi hỏi phải tốn nhiều công sức, thời gian và tiền bạc. Vậy để hoàn thành được mục tiêu này, cụ thể những hoạt động nào sẽ được Ủy ban triển khai, thưa ông?

- Xây dựng Báo cáo về GD-ĐT là không dễ dàng. Các kết quả của chính sách giáo dục chỉ có thể nhìn rõ được ít nhất sau một vòng đào tạo, tức là mất 4 - 5 năm. Đó là chưa nói đến việc cần có những chuẩn mực, công cụ để đánh giá và chuyên gia về chính sách vĩ mô để nhìn nhận kết quả của cả hệ thống giáo dục. Tất cả đều phải chuẩn bị và cần có thời gian, vì quá trình tuần tự phải đi từ chuẩn bị, đào tạo chuyên gia; khảo sát và xây dựng báo cáo chuyên môn của chuyên gia; hình thành báo cáo của Ủy ban.

Để triển khai các việc này, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ đang phối hợp với cơ quan nghiên cứu, trường đại học để thực hiện. Viện nghiên cứu, trường đại học là lực lượng chính để chuẩn bị và triển khai các công việc chuyên môn dưới góc độ khoa học quản lý giáo dục (chuẩn bị công cụ, hình thành đội ngũ chuyên gia, khảo sát, điều tra xã hội...) để đưa ra bức tranh tổng thể về ngành GD-ĐT. Trên cơ sở của báo cáo này, Ủy ban sẽ xây dựng báo cáo của mình. Trong quá trình triển khai này, Ủy ban cũng huy động sự hỗ trợ của các chuyên gia, tổ chức quốc tế về chuyên môn và tài chính.

 - Dù khối lượng công việc để hình thành Báo cáo này khá lớn, cần thời gian, song có lẽ cử tri cũng chờ đợi lời hẹn cụ thể, thưa ông?

- Công việc này khó có thể hoàn thành trong một sớm, một chiều. Giống như xây dựng một ngôi nhà, phải đi tuần tự qua các bước, từ đổ móng, xây tường, rồi mới đến lợp mái. Thậm chí, để bắt tay vào xây dựng nền móng cho việc hình thành báo cáo đánh giá độc lập, chính trong các thành viên của Ủy ban đã tranh luận với nhau về sự cần thiết của công việc này. Tất nhiên, từ năm 2017, Ủy ban đã bắt tay vào chuẩn bị xây dựng bộ công cụ đánh giá, đội ngũ chuyên gia về chính sách giáo dục, cũng như thay đổi hình thức báo cáo ra QH. Từ năm 2018 sẽ thay đổi bước đầu nội dung báo cáo về công tác GD-ĐT của năm.

Đánh giá giáo dục không khi nào dễ dàng, nên Ủy ban sẽ làm từng bước, từng bước một. Hy vọng, đến cuối nhiệm kỳ này, Ủy ban sẽ xây dựng được một báo cáo độc lập có giá trị, để công bố rộng rãi với cử tri và nhân dân cả nước.

- Xin cảm ơn Ông!

Thanh Hải thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang