.
Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh:

Nếu sợ sẽ chẳng làm được gì

20:14 | 22/01/2017
Năm 2017 dự báo Bộ Công thương sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức cần giải quyết như: Cải cách bộ máy nhân sự, các dự án nghìn tỷ gây thua lỗ và cả chuyện quy hoạch ngành thép thế nào để giải tỏa mối lo ô nhiễm môi trường đang ám ảnh người dân… Bộ trưởng TRẦN TUẤN ANH cho rằng, dù khó khăn nhưng toàn ngành vẫn cần đoàn kết, quyết tâm làm và làm có trách nhiệm dưới sự giám sát chặt chẽ của toàn dân. Đất nước vẫn cần được phát triển, nếu cái gì cũng sợ thì sẽ chẳng làm được gì.

“Tôi dám dùng từ rất tích cực !”

- Nhiều người nói rằng, 2016 có lẽ là khoảng thời gian khó khăn nhất trong lịch sử ngành công thương. Ông có thể chia sẻ điều gì khi nhìn lại năm qua?


Ảnh: Quang Khánh

- Trên nghị trường, một ĐBQH chất vấn về trách nhiệm của ông khi dự án thép Cà Ná xảy ra hệ lụy. Ông đã trả lời như thế nào?

- Tôi xin phải nói rằng, tôi không phải là người sợ trách nhiệm. Tôi sẵn sàng đối mặt với trách nhiệm. Nhưng chúng ta phải hiểu đúng bối cảnh chúng ta đang nói về quy hoạch chứ không phải nói về một dự án đang được triển khai. Tôi đặt giả sử trường hợp để xảy ra hệ lụy theo nghĩa xấu, tiêu cực của một dự án, thì kể cả từ chức cũng là quá nhỏ bé, không có ý nghĩa gì với những thiệt hại đã gây ra cho đất nước, nhân dân và xã hội.
Quan trọng hơn thế, tôi muốn chia sẻ rằng: Trách nhiệm của cá nhân tôi và cả hệ thống là không được phép để xảy ra những hệ lụy như vậy. Nếu chúng ta cứ sợ những hệ lụy gắn với sự thiếu trách nhiệm trong quản lý nhà nước thì chúng ta không làm được gì cả.

- Năm 2016 rất đáng nhớ với ngành công thương. Ngoài việc trở thành tâm điểm của xã hội, Bộ đã chứng kiến sự giằng xé, vật lộn rất quyết liệt trong nội bộ để từng bước tái cơ cấu, ổn định lại tình hình.

Năm qua, chúng ta cũng tiếp tục chứng kiến tình hình khó khăn chung của thế giới và khu vực. Ở trong nước, 6 tháng đầu năm, các chỉ tiêu kinh tế đều đạt thấp. Tăng trưởng xuất nhập khẩu chỉ khoảng 5,6 - 5,7% trong khi QH đặt mục tiêu 10%. Nông nghiệp tăng trưởng âm. Các lĩnh vực khác như sản xuất công nghiệp, thương mại nội địa, tiêu dùng xã hội đều thấp. Đó là chưa kể đến thiên tai diễn biến phức tạp.

Bên cạnh những khó khăn khách quan - nhiều và chồng chất, những vấn đề nội tại bắt đầu bộc lộ và đã trở thành tâm điểm của xã hội như: Các dự án nghìn tỷ đắp chiếu; những bất cập trong công tác cán bộ - thể hiện rõ nhất ở Bộ Công thương… Có những lúc, Bộ Công thương cảm thấy bị cuốn vào vòng xoáy khó khăn, nhưng điều đó qua đi rất nhanh. Và ở những thời điểm đòi hỏi ý thức trách nhiệm, nhận thức chính trị cao nhất, đội ngũ lãnh đạo Bộ và cán bộ, công nhân, viên chức, người lao động đã kịp thời vượt lên chính mình, tổ chức kiểm điểm đánh giá với thái độ dũng cảm, cầu thị để tìm được nguyên nhân và giải pháp khắc phục. Những ngày cuối năm, chúng tôi có thể tạm vui mừng nhìn lại những thành quả rất tích cực của ngành. Tôi dám dùng từ “rất tích cực”!

- Vì sao vậy, thưa ông?

- Vì xét bình diện chung của thị trường thế giới, khu vực, kinh tế đất nước cũng như nội bộ ngành. Tăng trưởng xuất khẩu ước đạt 8,6% nhưng vẫn là con số đáng ngưỡng mộ nếu so sánh với một số nước như Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ, Thái Lan…

Chúng ta cũng kiềm chế được nhập siêu và tiếp tục duy trì thêm một năm có thặng dư thương mại với con số tuyệt đối là 2,68 tỷ USD, giúp tăng dự trữ ngoại tệ, tạo nền tảng ổn định vĩ mô. Ở đây sẽ rất đáng tiếc nếu không nhắc đến sự tăng trưởng của doanh nghiệp trong nước. Rất nhiều năm, tăng trưởng của khu vực này trong xuất khẩu thường thấp nhưng năm nay đã đóng góp tới 4,8%.

Ngành nông nghiệp cũng tăng trưởng rất tốt trong 2 quý cuối năm và kim ngạch xuất khẩu nông, lâm sản đạt gần 31 tỷ USD. Giá trị sản xuất công nghiệp tuy chỉ tăng 7,5%, thấp hơn cùng kỳ năm trước nhưng, tôi phải dùng chữ “nhưng”, đặt trong bối cảnh công nghiệp khai khoáng sụt giảm ghê gớm mới thấy được những nỗ lực. Và cho đến nay, chúng ta đã có 25 ngành hàng có giá trị xuất khẩu trên 1 tỷ USD.

Nói như vậy không phải để khỏa lấp, che giấu điểm yếu kém của nền kinh tế hay để quên đi những bất ổn trong năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm trong toàn cầu hóa mà để thấy những nỗ lực to lớn của Bộ Công thương và các ngành liên quan.

Mạnh mẽ, kiên quyết hơn

- Khi nhậm chức Bộ trưởng, ông chia sẻ, điều ông lo lắng và tập trung sức lực nhiều nhất là cơ cấu lại Bộ, xây dựng thể chế để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thực hiện tốt các chức năng nhiệm vụ được giao. Sau 8 tháng đảm nhận vị trí tư lệnh ngành, ông đã giải quyết vấn đề này ra sao?

- Năm 2016 đã chứng kiến nỗ lực của Bộ Công thương trong tái cơ cấu, tiếp tục đổi mới các phương thức, chức năng quản lý nhà nước của bộ, cải cách hành chính và thực hiện các nghị quyết của Chính phủ về hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo nền tảng của Bộ máy liêm chính, kiến tạo, hành động, phục vụ.

Giữa tháng 11, chúng tôi công bố xóa bỏ 15 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 108 thủ tục khác, tương đương với đơn giản hóa 27,8% tổng số thủ tục hành chính hiện có. Chúng tôi cũng đã bãi bỏ Thông tư 37 về mức giới hạn và việc kiểm tra hàm lượng formaldehyt và amin thơm chuyển hóa từ thuốc nhuộm azo trong sản phẩm dệt may; ban hành Thông tư 36 thay thế Thông tư 07/2012 về dán nhãn năng lượng. Những việc này, một mặt tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp khi tiếp cận, một mặt nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý quản lý nhà nước.

Vào cuối tháng 12, Bộ Công thương ban hành Kế hoạch hành động của ngành triển khai thực hiện Nghị quyết số 33/2016/QH14 về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, QH Khóa XIV, trong đó tập trung chấn chỉnh và khắc phục những bất cập trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với bán hàng đa cấp, các công trình thủy điện, phân bón…

Trong một năm qua, Bộ Công thương đã có bước khởi sự quan trọng và đúng hướng. Chúng tôi tin chắc năm 2017 sẽ chứng kiến tiếp bước đi mạnh mẽ kiên quyết hơn nữa để đạt những mục tiêu đã được Chính phủ, nhân dân giao phó.

- Tinh giản bộ máy của ngành, bãi bỏ và cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính là việc rất “động chạm”. Ông đã vượt qua này như thế nào?

- Chúng tôi phải khẳng định, chương trình cải cách hành chính, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và hoạt động của Bộ là sự nghiệp của ngành Công thương với sự chỉ đạo và vai trò của tập thể Ban cán sự Đảng và lãnh đạo Bộ chứ không phải của riêng tôi. Những giải pháp, nội dung trong các chương trình đó đều thực hiện dân chủ, công khai với sự chia sẻ trách nhiệm, hiểu biết, đặc biệt là sự nhất quán, kiên quyết trong Ban cán sự Đảng và lãnh đạo Bộ.

Về những trở ngại mà chúng ta hay nói là “con ông cháu cha”, thực tế là người Việt thường duy tình, nhưng xây dựng một nhà nước pháp quyền và Chính phủ liêm chính, kiến tạo thì không có chỗ cho mối quan hệ cá nhân hay những yếu tố phi pháp lý. Tôi tin rằng, không chỉ riêng tôi mà các lãnh đạo khác của Bộ Công thương cũng nhận được các đề nghị, nhưng trách nhiệm của từng cá nhân lãnh đạo Bộ và tập thể Bộ đủ sức giúp chúng tôi thực hiện tốt chủ trương định hướng đã thống nhất thông qua và được cán bộ, công nhân, viên chức, người lao động trong Bộ ủng hộ.

- Một vấn đề khiến ngành công thương trở thành “tâm điểm” của xã hội trong năm qua là các dự án nghìn tỷ thua lỗ. Chúng sẽ được xử lý như thế nào, thưa ông?

- Tôi đã báo cáo trước QH về 5 dự án, sau đó bổ sung 7 dự án, như vậy có 12 dự án phải tập trung xử lý dứt điểm. Các dự án này diễn ra trong một thời gian dài, thậm chí từ trước khi các tập đoàn được giao về Bộ Công thương quản lý. Lúc đó, khung khổ pháp luật liên quan đến quản trị doanh nghiệp, quản lý các dự án đầu tư còn sơ sài và bộc lộ nhiều sơ hở.

Vừa qua, Chính phủ đã thành lập Ban chỉ đạo xử lý những tồn tại, yếu kém của một số nhà máy, dự án thua lỗ. Mục tiêu là trong năm 2017 và 2018 sẽ giải quyết dứt điểm. Tuy nhiên, câu chuyện sẽ không dừng lại ở đấy, còn phải làm rõ nguyên nhân và xử lý trách nhiệm. Xử lý trách nhiệm cũng không dừng lại ở tập thể, cá nhân với dự án này, dự án kia mà phải rút được bài học để hoàn thiện thể chế,  chính sách cũng như quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước.

- Xin cảm ơn ông!

Hồng Loan thực hiện
Quay trở lại đầu trang