Chính sách và cuộc sống

Cần lời giải trọn vẹn

08:16 | 08/01/2018
Hôm nay bắt đầu phiên tòa xét xử vụ án cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng và tham ô tài sản xảy ra tại Tổng Công ty CP Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVC). Xử lý nghiêm tham nhũng là cần thiết nhưng quan trọng hơn là phải tìm cách ngăn chặn sớm những hành vi sai trái để không xảy ra những vụ việc tương tự.

Quản lý doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đang là vấn đề nóng bỏng. Không phải ngẫu nhiên Chuyên đề giám sát tối cao của QH trong năm nay lại về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa DNNN giai đoạn 2011 - 2016. Ngay từ những ngày đầu năm lịch công tác của đoàn giám sát đã khá dày đặc. Các cuộc làm việc với những đơn vị chịu sự giám sát ở cả Trung ương và địa phương diễn ra khẩn trương để Đoàn kịp trình báo cáo kết quả ra QH tại Kỳ họp thứ Năm sẽ diễn ra trong tháng 5 tới.

Sau hành trình kéo dài 15 năm, tính đến tháng 10.2016 đã có 96,5% doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hóa. Với thành tích này, công cuộc cổ phần hóa dường như đã đạt được kết quả mong đợi. Nhưng thật ra đó chỉ là một phần rất nhỏ của bức tranh. Phần lớn hơn nằm ở chỗ chỉ có 8% số vốn nhà nước được chuyển giao cho khu vực tư nhân. Điều đó có nghĩa, nếu nhìn từ mục tiêu tái cơ cấu, kết quả cổ phần hóa có thể coi như… bằng không. Nguồn lực nhà nước hầu như vẫn nguyên sở hữu nhà nước và doanh nghiệp tư nhân vẫn đứng ngoài cơ cấu quản lý doanh nghiệp cổ phần hóa. Các chuyên gia kinh tế đã nói mãi rằng, với tỷ lệ nắm giữ 8% vốn, doanh nghiệp tư nhân bị loại khỏi quyền tham gia điều hành chứ chưa nói đến quyền chi phối doanh nghiệp. Đây cũng là lý do vì sao khu vực tư nhân ít mặn mà với việc mua doanh nghiệp nhà nước. Nói cách khác, họ không có động lực để tham gia cổ phần hóa.

Nhìn trong giai đoạn 2011 - 2016, khung chính sách, pháp luật cho doanh nghiệp nhà nước ban hành có thể nói là khá đồ sộ. Chỉ tính từ “tầm” quyết định, nghị định trở lên thì đã có 65 văn bản điều chỉnh trực tiếp các vấn đề liên quan đến doanh nghiệp nhà nước. Nhờ có hành lang pháp lý này, các doanh nghiệp đã bảo toàn và phát triển được vốn của Nhà nước dù khoảng thời gian này có khá nhiều khó khăn. Tuy nhiên, đáng nói là, tốc độ sụt giảm lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp nhà nước lại mạnh hơn tốc độ sụt giảm doanh thu và hoàn toàn đi ngược với xu hướng tăng lên về tài sản và vốn chủ sở hữu. Điều này cho thấy hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước ngày càng có xu hướng suy giảm.

Đặc biệt, hành lang pháp lý đồ sộ ấy cũng không ngăn được những vụ việc kinh doanh thua lỗ, làm thất thoát tài sản nhà nước. Trong những ngày cuối năm 2017, đã có thêm nhiều cựu lãnh đạo của các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế nhà nước bị khởi tố và bắt tạm giam vì những sai phạm và thiệt hại rất lớn mà họ gây ra khi còn nắm quyền quyết định tại doanh nghiệp.

Vì những lẽ đó, có thể khẳng định đây là thời điểm chín muồi để QH tiến hành giám sát tối cao về việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa. Kẽ hở nào làm rơi vốn nhà nước? Rất nhiều cơ quan được trao quyền quản lý, giám sát hoạt động của doanh nghiệp nhà nước nhưng sao những quyết định sai trái vẫn có đất sống? Tại sao quá trình cổ phần hóa thường xuyên được thúc đẩy, quyết liệt thực hiện với những nỗ lực và chi phí không nhỏ lại đi đến những kết cục đầy nghịch lý như vậy? Chỉ khi nào những câu hỏi này được trả lời triệt để thì vấn đề quản lý vốn và tài sản ở DNNN mới có lời giải trọn vẹn.

Hà Lan

Quay trở lại đầu trang