Giáo dục đại học, chuẩn hóa và hội nhập quốc tế

Bắt được bệnh nhưng thiếu thầy chữa

07:41 | 16/08/2018
Hơn 70 tham luận đăng ký tham gia Hội thảo Giáo dục 2018 do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ tổ chức. Đáng chú ý, phần lớn các bài viết đánh giá thực trạng và năng lực của giáo dục đại học Việt Nam, ít tham luận góp ý về quản trị và tài chính - những yếu tố quyết định chất lượng đào tạo. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ PHAN THANH BÌNH, điều đó cho thấy, “chúng ta đã định được bệnh nhưng dường như vẫn thiếu các chuyên gia chữa được căn bệnh đó”.

Chuẩn hóa mô hình đại học 

- Chủ đề của Hội thảo Giáo dục 2018 do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ tổ chức ngày 17.8 tới là “Giáo dục đại học, chuẩn hóa và hội nhập quốc tế”. Tại sao vấn đề chuẩn hóa và hội nhập quốc tế đặt ra cho giáo đục dại học Việt Nam hiện nay lại quan trọng đến vậy, thưa Chủ nhiệm?

- Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển và cần phải phát triển nhanh để vượt ra khỏi nước có thu nhập trung bình. Trong quá trình này, điều chúng ta cần đặc biệt lưu tâm là không để bị vấp vào trần thủy tinh (bẫy thu nhập trung bình). Muốn làm được điều đó, chỉ có khoa học - công nghệ và giáo dục đại học (GDĐH). Lúc nào GDĐH cũng có vai trò quan trọng nhưng thời điểm này quan trọng hơn để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế. Thời gian qua, GDĐH đã rất cố gắng và có nhiều đóng góp, nhưng so với yêu cầu của xã hội thì nhìn chung người dân chưa hài lòng, và so với thế giới chúng ta cũng còn khoảng cách. Do đó, chúng tôi chọn chủ đề Hội thảo Giáo dục - VEC 2018 là “Giáo dục đại học, chuẩn hóa và hội nhập quốc tế”. Có thể nói, đây là hai vấn đề lớn đang đặt ra với GDĐH Việt Nam.

- Hội nhập quốc tế có thể dễ hình dung, nhưng còn chuẩn hóa, thể hiện cụ thể ở những khía cạnh nào, thưa Chủ nhiệm?

- Cái lõi của chuẩn hóa là xây dựng hệ thống các trường đại học đúng nghĩa, lấy tự chủ là cái chốt của quá trình chuyển đổi GDĐH. Tự chủ đại học không mới, chúng ta đã đề cập từ lâu và cả thế giới đều đã làm, nhưng nếu lần này chúng ta làm thành công thì sẽ là đổi mới quan trọng của GDĐH. Vì sao? Vì chúng ta bước ra từ nền kinh tế kế hoạch, tạo nên một hệ thống thụ động, tâm lý phổ biến là sợ mạo hiểm, ngại đổi mới. Thực hiện tự chủ sẽ giúp thay đổi tư duy ấy. Hơn nữa, giờ đây chúng ta phải hướng đến sản phẩm của GDĐH, đó là đào tạo ra những công dân có tri thức, biết sáng tạo và làm chủ xã hội trong tương lai.

Chuẩn hóa mục đích là bảo đảm chất lượng giáo dục đại học Nguồn: ITN

- Khi nói tự chủ là cái lõi, chủ thể thực hiện tự chủ là hội đồng trường, trong khi đây đang là vấn đề vướng mắc của nhiều trường ĐH. Theo Chủ nhiệm, làm sao để hội đồng trường hoạt động độc lập, hiệu quả? 

- Tự chủ và trách nhiệm giải trình, khái niệm này được đặt ra ngày càng rõ hơn. Đây là vấn đề rất mới với GDĐH Việt Nam. Khi đã tạo ra được cơ chế hoạt động của hội đồng trường tốt, điều kiện thứ hai cần bảo đảm là tài chính của các trường ĐH, trong đó bên cạnh Nhà nước, cần đặt ra trách nhiệm của xã hội. Giờ đây, người quản lý cơ sở GDĐH không chỉ lo chuyên môn, biết điều hành, quản trị, mà còn phải biết quản lý, sử dụng ngân sách một cách hiệu quả nhất để đem lại kết quả tốt nhất và tạo ra được nguồn tài chính cho mình. Tất cả những điều này nằm trong quan điểm chung là chuẩn hóa mô hình đại học như thế nào.

Hình thành cộng đồng chuyên gia về giáo dục

 - Hơn 70 tham luận, trong đó có nhiều tác giả đăng ký tự do và cả tham luận có yếu tố nước ngoài (Nga, Phần Lan, Mỹ, Anh), cho thấy sự quan tâm lớn của đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, nhà giáo, nhà khoa học trong và ngoài nước đối với chủ đề của hội thảo năm nay...

- Đúng là tham luận nhiều hơn năm ngoái, các tác giả đa dạng hơn, nhưng cũng cần thấy rằng hơn một nửa (65%) là các bài viết đánh giá về thực trạng và năng lực của GDĐH; khoảng 25% góp ý về quản trị; chỉ hơn 10% trao đổi về tài chính - vấn về quan trọng ảnh hưởng chất lượng đào tạo. Điều đó cho thấy, nhận thức, tâm huyết thì nhiều, nhưng đi vào giải pháp quản lý như thế nào, giải quyết bài toán tài chính ra sao, thì rõ ràng còn thiếu. Chúng ta đã định được bệnh nhưng dường như vẫn thiếu các chuyên gia chữa được căn bệnh đó.

- Vậy với tư cách Ban tổ chức, Chủ nhiệm kỳ vọng gì từ VEC 2018 cũng như Hội thảo Giáo dục các năm sau?

- Chúng tôi rất muốn Hội thảo Giáo dục trở thành hoạt động định kỳ của Ủy ban, nhằm lắng nghe trực tiếp ý kiến nhiều chiều của các chuyên gia, từ đó hy vọng chúng ta giống như những vector từ nhiều hướng khác nhau đặt trong một từ trường là sự đổi mới của GDĐH, lấy giáo dục là động lực phát triển của đất nước, sẽ được tập hợp thành một vector lớn, định hướng cho đổi mới giáo dục Việt Nam. Đổi mới đó sẽ đem lại nhiều lợi ích, đối với bên hành pháp, sẽ rà soát, chỉnh sửa chính sách; đối với Quốc hội, sẽ bổ sung kiến thức để xây dựng luật pháp; đối với xã hội, sẽ cho cái nhìn đa nhiều, tích cực và hướng về mục tiêu chung. Sau hội thảo này, chúng tôi kỳ vọng hơn nữa là có được cộng đồng chuyên gia, nhà giáo dục, những người quan tâm đến giáo dục cùng đứng với nhau để góp ý cho giáo dục Việt Nam.

- Xin cảm ơn Chủ nhiệm!

 Quan hệ nhà trường - doanh nghiệp

- Đối tượng mà Hội thảo Giáo dục 2018 hướng đến không chỉ có những người làm chính sách, người trực tiếp quản lý giáo dục, giảng viên, nhà khoa học, mà cả doanh nghiệp. Theo Chủ nhiệm, doanh nghiệp có vai trò như thế nào đối với việc chuẩn hóa giáo dục đại học?

- Như trên đã nói, chuẩn hóa mục đích là bảo đảm chất lượng. Để quản trị, mỗi trường tùy theo sứ mệnh, tầm nhìn, xác định cho mình mục tiêu, chuẩn đầu ra là gì, đáp ứng cho ai; trên cơ sở đó, thiết kế chương trình, điều kiện giảng dạy… để ra được sản phẩm cuối cùng theo đúng mục tiêu ban đầu. Ai sẽ đánh giá sản phẩm đó? Doanh nghiệp! Chất lượng của một trường đại học sẽ được khẳng định ở sản phẩm đào tạo được tiếp nhận như thế nào trên thị trường lao động.

Doanh nghiệp không chỉ là người sử dụng mà còn tham gia vào quá trình đào tạo giúp cho các cơ sở GDĐH kiểm nghiệm lại xem sản phẩm tạo ra đã đáp ứng nhu cầu chưa. Đây là quy trình tất yếu trong công nghệ bảo đảm chất lượng của các nhà trường, mà hội thảo này chỉ phản ánh một cách rộng hơn. Đúng ra các trường ĐH phải tiếp xúc với doanh nghiệp, sử dụng doanh nghiệp để đánh giá sản phẩm đào tạo, điều chỉnh mục tiêu và quá trình đào tạo của mình. Doanh nghiệp vừa là người sử dụng, kiểm định, và tham gia vào quá trình đào tạo.

Nguyên Anh thực hiện
Quay trở lại đầu trang