Hướng tới đồng thuận về những vấn đề then chốt của giáo dục đại học

10:47 | 17/08/2018
Phát biểu đề dẫn của Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình

Kính thưa các vị khách quý
Kính thưa quý vị đại biểu

Tiếp sau Hội thảo Giáo dục 2017 về chất lượng giáo dục phổ thông, hôm nay, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ tổ chức Hội thảo giáo dục 2018 về “Giáo dục đại học - chuẩn hóa và hội nhập quốc tế”.

Sự hiện diện của đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội; các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các Đại biểu Quốc hội; các đồng chí lãnh đạo các Bộ, ngành, các cơ quan; các nhà khoa học giáo dục; đặc biệt là sự tham gia của đông đảo các thầy cô trực tiếp giảng dạy, quản lý ở các cơ sở giáo dục đại học; các đơn vị sản xuất, doanh nghiệp; cũng như đại diện các Đại sứ quán, tổ chức quốc tế liên quan cho thấy sự quan tâm đặc biệt đối với giáo dục đại học; và tin tưởng rằng chúng ta sẽ có một ngày làm việc chất lượng, hiệu quả, đem lại thành công tốt đẹp cho Hội thảo này.

Kính thưa quý vị đại biểu,

Giáo dục đào tạo có vai trò quan trọng đối với sự phát triển và thịnh vượng của mỗi quốc gia trên thế giới. Chất lượng giáo dục đào tạo là yếu tố quyết định đối với sự vận động, phát triển hay tụt hậu của một quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế tri thức khi mà trí tuệ trở thành thước đo quyền lực, là sức mạnh cạnh tranh của quốc gia trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Trong những năm qua, với quan điểm coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nước ta thời gian qua đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước. Nhờ đó, lĩnh vực giáo dục và đào tạo nói chung, giáo dục đại học nói riêng, đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cũng như đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân. Tuy nhiên, trước sự vận động, phát triển không ngừng của khoa học công nghệ và tri thức nhân loại, nền giáo dục đại học nước ta đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới để đáp ứng ngày càng tốt hơn sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết 29-NQ/TW (Nghị quyết 29) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xác đinh mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo trong giai đoạn phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước. Thực hiện Nghị quyết 29, Quốc hội, Chính phủ đã xây dựng, ban hành và thực hiện các kế hoạch, hành động cụ thể để hiện thực hóa tinh thần đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đất nước. Đến nay, mặc dù đã có những kết quả nhất định, nhưng nhận thức về thực trạng và các chính sách cụ thể trong giáo dục và đào tạo, nhất là giáo dục đại học, vẫn còn phân tán và nhiều ý kiến rất khác nhau. Do vậy, rất cần tạo ra diễn đàn để các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý giáo dục, các thầy cô và các nhà nghiên cứu giáo dục cùng trao đổi, thảo luận và đề xuất các ý tưởng, chính sách cho giáo dục.


Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh nên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình phát biểu tại hội nghị
Ảnh: Lâm Hiển

Xuất phát từ thực tiễn đó, năm 2017, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ của QH đã tổ chức Hội thảo Giáo dục Việt Nam với chủ đề bàn về chất lượng giáo dục phổ thông. Đây thực sự là một diễn đàn chính sách, thu hút được sự quan tâm của xã hội, trong đó nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết và trách nhiệm của đại biểu thực sự là những ý tưởng, đề xuất giải pháp hữu ích cho các cơ quan lập pháp, cơ quan quản lý nhà nước xem xét trong quá trình thực thi nhiệm vụ được giao nhằm giải quyết các vấn đề quyết định chất lượng của giáo dục phổ thông Việt Nam.

Tiếp nối chuỗi hoạt động từ năm 2017, năm nay, Hội thảo Giáo dục Việt Nam hướng tới lĩnh vực giáo dục đại học, một khâu then chốt quyết định đối với chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước. Với sứ mệnh là nơi sáng tạo ra tri thức mới, thực hiện đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực có trình độ chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu xã hội, giáo dục đại học giữ vai trò là đòn bẩy quyết định cho sự tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế, hướng đến sự phồn vinh và thịnh vượng của đất nước. Chủ đề lựa chọn cho Hội thảo năm nay là “Chuẩn hóa và Hội nhập quốc tế” được xem là nội dung nền tảng, những yêu cầu đối với sự phát triển giáo dục đại học nước nhà; do vậy, cũng là những vấn đề lớn, có tính thời sự, thu hút sự chú ý của xã hội và được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm.

Ban tổ chức mong muốn từ vị thế và góc nhìn của mỗi đại biểu, với tâm huyết chung vì một nền giáo dục đào tạo “khỏe mạnh”, tạo nền tảng cho phát triển đất nước, chúng ta sẽ tập trung trao đổi về chủ đề Hội thảo, hướng tới sự đồng thuận trong tầm nhìn, trong nhận thức về những vấn đề then chốt của hệ thống giáo dục đại học để xác định quan điểm đúng đắn, lựa chọn phương thức triển khai phù hợp; từ đó chia sẻ và tạo sự lan tỏa trong hệ thống và toàn xã hội.

Kính thưa quý vị đại biểu,

Trong khuôn khổ một ngày làm việc, Hội thảo hôm nay sẽ được triển khai thành hai phần chính:

- Phần Báo cáo chung gồm các nội dung chính: Phần mở đầu sẽ do chuyên gia của Ngân hàng Thế giới trình bày về khuynh hướng giáo dục đại học trên thế giới, vai trò của tài chính đại học và những vấn đề của Việt Nam. Tiếp đó, đại diện lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo trình bày thực trạng và định hướng phát triển đối với giáo dục đại học Việt Nam từ góc độ quan điểm của cơ quan quản lý nhà nước. Tiếp nữa là phóng sự của Đài Truyền hình Việt Nam tổng hợp ý kiến của nhiều chuyên gia về giáo dục đại học từ nhiều góc nhìn khác nhau. Mục tiêu của phần này nhằm cung cấp cho đại biểu bức tranh tổng thể và sự định vị tương đối hệ thống giáo đại học Việt Nam và một số vấn đề nội tại của nó trong bối cảnh hiện nay trước khi đi vào từng nội dung trọng yếu một cách chi tiết ở phần tiếp sau.

- Phần Chuyên đề gồm 03 phiên trao đổi và thảo luận, tập trung vào các nội dung chính:

.  Năng lực hệ thống giáo dục đại học là nội dung của phiên thảo luận thứ nhất và cũng là nội dung nhận được sự quan tâm nhiều nhất từ phía đại biểu tham dự. Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, sự nỗ lực của chúng ta trong việc xây dựng hệ thống giáo dục đại học đã mang lại các kết quả đáng khích lệ. Một số đại học hàng đầu đã trở thành điểm sáng, tiên phong trong hệ thống giáo dục đại học nước nhà, từng bước xác lập được vị thế trên trường quốc tế. Chúng ta vui mừng vì có những cánh én như vậy nhưng không quên rằng mùa xuân chỉ thực sự về khi cả hệ thống cùng phát triển theo những chuẩn mực, giá trị phù hợp với thông lệ quốc tế và có đóng góp trực tiếp và xứng đang cho sự phát triển kinh tế - xã hội – văn hóa nước nhà. Nhiều vấn đề về năng lực hệ thống như triết lý, mục tiêu, mô hình hệ thống và kiểm định chất lượng giáo dục đại học; cơ hội và thách thức đối với hệ thống trong bối cảnh quốc tế hóa và cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư…  đã được các chuyên gia, đại biểu đặt ra và phân tích trong các báo cáo.

.  Tài chính đại học là nội dung của Phiên thảo luận thứ 2. Đây là một chủ đề quan trọng, vì là một trong những điều kiện tiên quyết đối với chất lượng đào tạo. Các vấn đề về tài chính đại học như tự chủ tài chính, chính sách học phí, quản lý tài chính – tài sản, cơ chế đầu tư phát triển, sự tham gia hợp tác của doanh nghiệp … đã thực sự mang tính thời sự trong suốt thời gian qua. Và thực tế cho thấy, chúng ta cũng đã có những bước thí điểm quan trọng trong chính sách về tài chính đại học. Hy vọng rằng, qua các ý kiến thảo luận, nhiều kinh nghiệm quý báu liên quan tới tài chính đại học sẽ được các đại biểu, chuyên gia tổng kết, chia sẻ và nâng lên thành những đề xuất chính sách tốt cho giai đoạn tới và điều này có ý nghĩa thiết thực cho việc hoàn thiện Luật Giáo dục Đại học trình Quốc hội vào kỳ họp tới nay.

.  Phiên thứ 3 tập trung vào chủ đề quản lý nhà nước và quản trị đại học. Đây là chuyên đề thảo luận cuối của Hội thảo, đặt ra những vấn đề cần phải được nhìn nhận lại, đánh giá và đổi mới. Đất nước còn nhiều khó khăn, kinh phí đầu tư phát triển giáo dục tuy chiếm tỷ trọng lớn nhưng chưa thể đáp ứng yêu cầu phát triển, hội nhập quốc tế của hệ thống. Trong bối cảnh đó, một phương thức quản lý, quản trị phù hợp có thể làm tăng tính hiệu quả trong sử dụng nguồn lực sẵn có và giúp khơi dậy nhiều nguồn lực còn đang ở dạng tiềm năng. Ở vấn đề này, nhiều câu hỏi sẽ được đặt ra và tìm câu trả lời, chẳng hạn như: Môi trường và cơ chế nào góp phần kiến tạo nên một trường đại học tự trị đúng nghĩa với đầy đủ quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của nó? Đâu là nguyên lý để xác định điểm cân bằng giữa vai trò quản lý nhà nước và sự tự chủ đại học? Trách nhiệm của nhà nước đối với GD ĐH thế nào khi các trường đại học tự chủ?

Để chuẩn bị cho Hội thảo, Ban Tổ chức đã tập hợp được hơn 70 bài tham luận thành tài liệu hội thảo với nhiều thông tin mới, hữu ích và hết sức đa dạng trong cách tiếp cận giải quyết các vấn đề, dự kiến sẽ được hiệu đính, biên tập thành Kỷ yếu ngay sau đây. Chúng tôi trân trọng và đánh giá cao các tham luận với tâm huyết, trí tuệ và kinh nghiệm của các đại biểu. Đây thực sự là một bộ tài liệu quý, góp nhiều ý tưởng cho việc xây dựng chính sách phát triển giáo dục đại học thời gian tới và gần nhất là việc hoàn thiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Giáo dục Đại học sẽ trình Quốc hội trong kỳ họp tháng 10, tháng 11 này.

Nhiều câu hỏi quan trọng chắc chắn sẽ được đặt ra với biết bao điều trăn trở, mong muốn được chia sẻ, được trao đổi. Và dù rằng quỹ thời gian của chúng ta chỉ giới hạn trong một ngày, nhưng hy vọng chúng ta cùng chắt chiu từng khoảng thời gian quý giá này để cùng nhau trao đổi,  thảo luận về mối quan tâm chung là Giáo dục đại học.

Ban Tổ chức kỳ vọng sẽ nhận được nhiều gợi mở hay, nhiều định hướng chuẩn cho lời giải từ quý vị đại biểu thông qua hội thảo ngày hôm nay. Tuy nhiên, để mỗi đại biểu đều có thể tham gia trình bày ý tưởng, Hội thảo sẽ không tổ chức đọc các tham luận mà tiến hành theo hình thức tọa đàm với những báo cáo súc tích được dẫn bởi các diễn giả chính và phần trao đổi, thảo luận trực tiếp của toàn thể đại biểu được diễn ra tiếp theo sau dưới sự điều hành của chủ tọa đoàn.

Ban Tổ chức mong quý vị đại biểu chủ động tham gia vào quá trình thảo luận để cùng làm sáng tỏ các vấn đề; đồng thời đề nghị các phát biểu thảo luận mỗi đại biểu không quá 5 phút nhằm đảm bảo tính khả thi về mặt thời gian của phương thức tổ chức này.

Kính thưa toàn thể quý vị

Giáo dục đại học là quan tâm của tất cả chúng ta và giờ đây chúng ta sẽ có trọn một ngày để sống với niềm đam mê và theo đuổi các ý tưởng của mình. Tôi xin dừng phần đề dẫn ở đây và xin phép nhường lại Hội thảo cho tất cả đại biểu, những nhân vật chính của ngày hôm nay.

Tất cả đều hướng đến một nền giáo dục đại học, đã đang và sẽ là nguồn động lực lớn lao cho sự phát triển bền vững của đất nước chúng ta. Kính chúc Hội thảo thành công!
__________________

(*) Tên bài do Đại biểu Nhân dân đặt

Quay trở lại đầu trang