Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Phùng Xuân Nhạ:

Tạo khuôn khổ pháp lý phù hợp với Việt Nam, tiệm cận quốc tế

22:03 | 17/08/2018
Hội thảo hôm nay rất bổ ích, nhiều ý kiến đề cập đến vấn đề rất trúng, những cái làm được, cái còn đang vướng của GDĐH, đặc biệt là đưa ra giải pháp. Chúng tôi tiếp thu, nghiên cứu, cùng phối hợp với Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ để đưa vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật GDĐH.

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, GDĐH có vai trò hết sức quan trọng, tác động ngay tới sự phát triển kinh tế - xã hội quốc gia. Các bậc học trước đó có tính nền tảng, nhưng nền tảng đó phải được phát triển như thế nào để những trí tuệ ấy, con người ấy phục vụ cộng đồng. Do đó, chúng tôi đánh giá rất cao tầm quan trọng của GDĐH. Qua các báo cáo, chúng ta nhìn nhận dưới góc độ phân tích kỹ để tạo khuôn khổ pháp lý theo cách tiếp cận, kế thừa cái tốt, phù hợp với Việt Nam, nhưng phải tiệm cận quốc tế. Trong bối cảnh hiện nay, chúng ta không thể làm theo chuẩn của mình, phải hướng tới xu thế của GDĐH quốc tế. Các trường đại học, cũng qua thời muốn tự mình làm gì thì làm, mà phải hướng đến chuẩn hóa và hội nhập quốc tế.

Chúng tôi ý thức được là muốn nâng cao chất lượng GDĐH, có nhiều việc cần làm, có việc cần làm ngay, giải quyết vấn đề trước mắt, có việc khắc phục do thời gian để lại, nhưng cũng phải tạo thời lượng đủ lớn để nghĩ về phía trước. Khi có quy hoạch tổng thể mang tầm chiến lược về phát triển GDĐH, những vấn đề đang vướng hôm nay sẽ giảm nhiều.

Theo các ý kiến thảo luận, phải thống nhất xu hướng bỏ chế độ chủ quản là tất yếu, và lộ trình cần tính toán phù hợp. Muốn bỏ chế độ chủ quản, hội đồng trường phải mạnh. Hội đồng trường hiện nay chưa mạnh, vì chưa được trao quyền lực. Hội đồng trường phải là thiết chế quyết định những vấn đề lớn, chiến lược, quy hoạch nhiệm vụ lớn của trường, trong đó có vấn đề về học thuật, quy mô, tài chính và giám sát ban giám hiệu triển khai thực hiện. Các trường ĐH công lập phải xây dựng quy chế phối hợp cấp ủy - hội đồng trường - ban giám hiệu.


Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Phùng Xuân Nhạ phát biểu tại hội thảo

Chúng ta nói nhiều đến tự chủ, nhưng cũng phải quan tâm tới trách nhiệm giải trình. Trách nhiệm giải trình, giám sát chất lượng chưa được, thậm chí sẽ dẫn tới tự chủ không vững. Năng lực tự chủ và trách nhiệm giải trình đều cần được đẩy mạnh. Một trường mà năng lực tự chủ thấp, điều kiện bảo đảm tự chủ kém, cho mở trường, mở ngành, tăng quy mô mà không có trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch, giám sát chất lượng, thì xã hội không tin tưởng.

Vấn đề khác chúng tôi đang nghiên cứu là tài chính và đầu tư. Tài chính được quan tâm nhưng đầu tư cũng quan trọng. Để phát triển đại học tự chủ bền vững, chúng ta không quá đi sâu về học phí, mà một cơ sở giáo dục đại học còn có nhiều dịch vụ khác. Và tự chủ không có nghĩa là cắt ngân sách nhà nước. Có thể là chuyển từ cấp phát sang giao nhiệm vụ, đặt hàng, giải quyết được bài toán, khi nguồn lực Chính phủ cần, sẽ tính toán định mức và đặt hàng, đặc biệt là những ngành khoa học xã hội, nghệ thuật, khoa học cơ bản. Căn cứ vào kết quả, năng lực để nhà nước đầu tư, khu vực công và khu vực tư cạnh tranh bình đẳng.

Cung và cầu nhân lực, thực chất là quan hệ giữa đại học với doanh nghiệp. Đây là nền tảng không chỉ tạo nguồn thu tài chính mà năng cao chất lượng nghiên cứu. Các đại học như nguồn cung cấp dịch vụ công...

Phải có tầm nhìn và chiến lược cụ thể để phát triển GDĐH. Những nội dung ấy phải được pháp điển hóa bằng việc sửa Luật Giáo dục, giữa thực tiễn và hành lang pháp lý tốt. Theo kế hoạch, tháng 12 sẽ hoàn thành dự thảo khung cơ bản và đưa ra Chiến lược GDĐH Việt Nam, giai đoạn 2020 - 2030. Giáo dục đại học dần đi vào nề nếp theo cách tiếp cận hệ thống và hội nhập.

Lê Thủy lược ghi
Ảnh: Lâm Hiển
Quay trở lại đầu trang