Liên kết đại học - doanh nghiệp

Nguyên tắc bình thông nhau

07:47 | 21/08/2018
Ngưỡng cửa đại học chỉ là điểm khởi động, quan trọng là đào tạo con người sao cho khớp với guồng máy trên thị trường lao động đang không ngừng thay đổi. Muốn vậy, đầu vào của doanh nghiệp tiệm cận chuẩn gì thì đầu ra của các trường cũng phải bắt kịp chuẩn tương ứng.

Một trong những vấn đề được các đại biểu đặc biệt quan tâm tại Hội thảo Giáo dục 2018 do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ tổ chức là liên kết đại học - doanh nghiệp. Mối quan hệ đó nói lên năng lực hệ thống giáo dục đại học Việt Nam còn nhiều hạn chế. Trong thời kỳ cách mạng 4.0, bối cảnh thúc đẩy tự chủ và hội nhập quốc tế, đây là điều kiện căn bản, phải được tạo thể chế và môi trường thuận lợi.

Lợi đôi đường

Làm cách nào có đúng những người tôi cần để phát triển công việc của mình? Câu hỏi được TS Nguyễn Thanh Mỹ, Tổng Giám đốc Tập đoàn Mỹ Lan đặt ra năm 2006 khi về Trường ĐH Trà Vinh. Một thời gian ngắn sau, khoa Hóa học ứng dụng được thành lập, tập trung đào tạo nhân lực về chất dẻo động, vật liệu nano, in truyền thông và bao bì, cảm ứng… Chương trình học kéo dài 4 năm rưỡi, sinh viên bắt đầu đi làm (có lương) từ học kỳ 1 năm thứ hai (ở Mỹ Lan hoặc công ty khác). Giảng viên của nhà trường được đưa vào công ty làm việc để trang bị kinh nghiệm thực tế, ngược lại nhân viên Mỹ Lan cũng trực tiếp tham gia giảng dạy...


Đào tạo qua thực tiễn tại các doanh nghiệp nhằm có được nguồn nhân lực chất lượng cao 

TS Nguyễn Thanh Mỹ cho biết, trong 10 năm hợp tác với Trường ĐH Trà Vinh với tổng số tiền đầu tư 54 tỷ đồng, 48 kỹ sư tốt nghiệp hiện mang về doanh thu cho công ty từ 200 - 220 tỷ đồng/năm. Trong khi khoa Hóa học ứng dụng của nhà trường ngày càng trở thành địa chỉ uy tín thì dưới góc độ doanh nghiệp đây rõ ràng là một đầu tư rất có lợi.
Không “ngồi chờ” các trường Việt Nam mở ngành đào tạo, cũng hạn chế nhập khẩu lao động nước ngoài, tính toán của Tập đoàn Viettel trong những năm qua là tự đào tạo nhân lực. Năm 2017, Viettel phối hợp với Trường đại học Công nghệ, ĐHQG Hà Nội thành lập Viện Công nghệ học vũ trụ (ngành đầu tiên ở Việt Nam) tài trợ toàn bộ kinh phí hoạt động. 20 học viên khóa đào tạo đầu tiên đều được cấp học bổng, năm 2018, dự kiến tuyển dụng khoảng 60 sinh viên. Trong bối cảnh môi trường kinh doanh và sự phát triển khoa học - công nghệ biến động nhanh chóng, sự “bắt tay” này là cách chuẩn bị nhân lực một cách chủ động.

Trưởng Ban Thư ký sản xuất Tập đoàn Viettel Nguyễn Mạnh Hải chỉ ra cách có được nhân lực chất lượng cao là đào tạo qua thực tiễn. Hình thức “Tây làm ta xem, ta làm Tây xem” được áp dụng, nghĩa là sự hỗ trợ bên ngoài chỉ mang tính tư vấn, còn lại công việc trọng tâm là tự triển khai. Nhờ vậy, người Việt ngày càng làm chủ, sáng tạo công nghệ. Phối hợp với các đại học nghiên cứu, xây dựng ngành đào tạo mới, một mặt sinh viên ra trường bắt nhịp luôn thị trường lao động, mặt khác doanh nghiệp sẽ sử dụng được ngay nhân sự cho định hướng phát triển sản xuất, kinh doanh.

Nguyên tắc bình thông nhau

Không ít doanh nghiệp hiện nay áp dụng hình thức hợp tác khác nhau với trường đại học như trao học bổng, cùng xây dựng giáo trình, tổ chức đào tạo, tổ chức cho sinh viên thực tập, tài trợ cho các hội cựu sinh viên… Kinh nghiệm liên kết nhà trường - doanh nghiệp mang lại hiệu quả cao khi doanh nghiệp tham gia đầy đủ và toàn diện vào cả 3 khâu của GDĐH: Xây dựng ngành đào tạo; xây dựng nội dung và phương pháp đào tạo; tham gia định nghĩa các chuẩn đầu ra cho sinh viên.

Các định hướng chính sách gần đây của Việt Nam ngày càng coi trọng sự đáp ứng của GDĐH đối với khả năng tìm việc làm của sinh viên tốt nghiệp. Song thực tế lại chỉ ra rằng phối hợp đại học - doanh nghiệp mang tính tự phát là chủ yếu. Đa phần sinh viên không được thực hành, không có môi trường trải nghiệm, ra trường thiếu kỹ năng làm việc, còn nhà tuyển dụng cũng gặp khó khăn khi đi tìm đầu vào chất lượng cao. Không có thống kê cấp hệ thống về vấn đề này ở Việt Nam, tuy nhiên có dữ liệu từ một số khảo sát doanh nghiệp xuyên quốc gia. Các nghiên cứu dấu vết sinh viên tốt nghiệp (GTS) 2011 cho thấy 1/3 doanh nghiệp báo cáo là không thể tìm ra nhân lực họ cần. Một khảo sát dành riêng cho các giám đốc điều hành tại Việt Nam cho thấy 40% gặp khó khăn trong việc tuyển nhân sự trên các cấp độ, các ngành và nghề nghiệp khác nhau. Khảo sát nhân lực GTS cũng tiết lộ tình trạng thiếu hụt cấp cao về chuyên môn kỹ thuật và ngành trong một số ngành công nghiệp.

Hiệu ứng tốt từ sự hợp tác đại học - doanh nghiệp như của Tập đoàn Viettel hay Mỹ Lan có thể lan rộng không? Câu trả lời không chỉ nằm ở sự chủ động từ hai phía. Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Trường ĐH Thăng Long, GS. TS Phạm Huy Dũng nhận định, hợp tác giữa đại học và doanh nghiệp đang gặp trở ngại vì chưa có quy định pháp luật về vấn đề này. “Cần có cơ chế để đại học và xí nghiệp, doanh nghiệp hợp tác đào tạo phát triển, có sản phẩm đưa vào thị trường… Khi chưa có khung pháp lý thì Trường Đại học Thăng Long cũng như các trường khác muốn mở rộng và phát triển cũng khó vì sẽ gặp phải rắc rối”, ông Dũng nói.

Bên cạnh đó, theo Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo ĐHQG TP Hồ Chí Minh, TS Nguyễn Quốc Chính, đã có khung trình độ quốc gia Việt Nam, có điều từ khi ban hành (2016) đến giờ, việc phối hợp giữa các hiệp hội nghề nghiệp, trường đại học với doanh nghiệp để làm rõ các chuẩn cụ thể thì chưa triển khai. Do vậy, muốn xóa bỏ các “điểm nghẽn” của quá trình hợp tác nhà trường - doanh nghiệp, thật sự cần có một cơ chế rõ ràng, tính hệ thống cao.

Thái Minh
Quay trở lại đầu trang