“Ngọn hải đăng” Busadco

08:19 | 01/09/2018
Bền bỉ, âm thầm (và đôi khi cô đơn) như một ngọn hải đăng, đó là điều người ta dễ cảm nhận được khi nhìn lại chặng đường 15 năm của Công ty Thoát nước và Phát triển đô thị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (Busadco). Đổi lại, “Busadco đã có một thương hiệu”, Tổng Giám đốc Hoàng Đức Thảo chia sẻ. Là doanh nghiệp dịch vụ công ích của một tỉnh, giờ đây Busadco nổi danh khắp nước với những sản phẩm khoa học công nghệ và đã được 48 tỉnh, thành áp dụng.

Trong một cuộc gặp ngắn trước thềm lễ kỷ niệm 15 năm thành lập Busadco,  Tổng Giám đốc Hoàng Đức Thảo không kể nhiều về thành tích, thành tựu mà cứ mê mải nhắc đến nhà bê tông cốt phi kim. “Đây là nhà lắp ghép siêu nhẹ, cách nhiệt, cách âm, chống thấm tuyệt đối, chống được ăn mòn, xâm thực. Các chi tiết chính như móng cột, móng tường, cột, tấm vách tường, dầm, kèo được bố trí các khớp nối, rãnh, khe, gờ để liên kết ngàm với nhau. Thời gian thi công mất vài ngày, giá thành thấp, lại thân thiện môi trường”. Nghe ông nói một lèo tưởng ông tranh thủ quảng cáo cho sản phẩm mới nhất của Busadco nhưng không phải! Chỉ là ông tâm đắc với ý nghĩa và giá trị sử dụng của sản phẩm này. “Chúng tôi làm nhà lắp ghép cốt để phục vụ người nghèo và bà con vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp của thiên tai bão lũ, biến đổi khí hậu”. Vừa qua, 40 căn nhà bê tông cốt phi kim (thuộc Chương trình Xây dựng nhà ở phòng chống thiên tai cho đồng bào vùng thiên tai bão lũ) đã được Busadco hoàn thành, bàn giao cho các hộ dân ở Bến Tre, Cà Mau.

Nói Busadco là “một hiện tượng” quả không sai. Tiếng là hoạt động trong lĩnh vực thoát nước và phát triển đô thị nhưng Busadco lại được vinh danh doanh nghiệp khoa học - công nghệ với những sáng chế, sản phẩm ở nhiều lĩnh vực. Nhà bê tông cốt phi kim chỉ là một ví dụ. Tính đến nay, Busadco đã sở hữu 110 sản phẩm khoa học - công nghệ và giải pháp hữu ích trong các lĩnh vực: Xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị và hạ tầng nông thôn, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng dân dụng và công nghiệp. Đáng nói là mọi công trình nghiên cứu, phát kiến của Busadco đều không nhờ một đồng nào từ “túi tiền” nhà nước và khi áp dụng vào thực tiễn đều hữu ích. Chẳng thế mà doanh thu của Busadco sau 15 năm tăng tới 43 lần, dự kiến đạt khoảng 330 tỷ đồng vào cuối năm nay.


Ông Hoàng Đức Thảo giới thiệu về cấu kiện lắp ghép chế tạo bằng bê tông cốt sợi phi kim loại của Busadco

“Tiêu biểu nhất có thể kể đến hệ thống hào kỹ thuật, giúp ngầm hóa dây điện, cáp viễn thông, trả lại sự thông thoáng cho thành phố; sản phẩm kênh mương đúc sẵn có thể áp dụng cho tất cả các cấp kênh mương ở 3 miền; cụm tời nạo vét cống ngầm thoát nước vừa chống ngập úng vừa bảo vệ sức khỏe người lao động; trong phòng chống biến đổi khí hậu thì có sản phẩm cấu kiện lắp ghép bảo vệ bờ sông, hồ và đê biển”, Tổng Giám đốc Hoàng Đức Thảo bấm ngón tay liệt kê những sản phẩm ưng ý nhất trong từng lĩnh vực. Ông cũng cho biết, có 48 tỉnh, thành đang áp dụng các sản phẩm khoa học công nghệ của Busadco và Công ty đang xúc tiến xây dựng nhà máy thứ 7 và 8 tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Đặc biệt, ông Thảo rất tự hào về Nhà máy xử lý nước thải TP Vũng Tàu, do Busadco làm chủ đầu tư. “Công nghệ của nhà máy này được xem là hiện đại nhất Việt Nam hiện nay. Nó xử lý nước, bùn và cả mùi, để nước sau khi đã được xử lý đạt chuẩn có thể dùng để tưới tiêu, còn bùn có thể đưa vào sử dụng lại”, ông kể. Từ khi nhà máy đi vào hoạt động, các khu du lịch, bãi tắm trong thành phố không còn nước thải đổ ra. Những con kênh đen, kênh chết gây bức xúc một thời bị xóa sổ. Hệ thống thoát nước được quy hoạch, đầu tư và vận hành đồng bộ cũng chấm dứt cảnh “đường biến thành sông” ở Bà Rịa - Vũng Tàu.

Không có con đường nào dẫn đến thành công mà trải toàn hoa hồng. 15 năm trước, Busadco ra đời, vốn liếng vỏn vẹn 10 tỷ đồng cùng với hơn ba chục lao động không được đào tạo chuyên môn nhưng phải gánh trách nhiệm giải quyết hàng tá bức xúc về thoát nước và môi trường đô thị của tỉnh. “Lúc đó, chúng tôi hầu như không chủ động phòng ngừa được tình trạng ngập úng, không giải quyết được hiện trạng ô nhiễm môi trường, mà chủ yếu là đối phó, thụ động và khắc phục theo tình thế”, ông Thảo kể. Những năm tháng đầu tiên ấy, mang danh Giám đốc nhưng ông và nhân viên khổ như nhau, đều phải chui vào ống cống thông tắc theo lối thủ công. Cống tối bưng, nước đen ngòm đầy mùi xú uế, dù đã đi ủng, đeo găng tay, mặc cả đồng phục bảo hộ cao su nhưng nhiều lúc vẫn không tránh được dính đinh nhọn, lưỡi dao lam nằm trong bùn. Trong nhiều đêm mất ngủ, ông nghĩ: “Chả lẽ cứ thế này mãi!”. Và rồi bằng vốn liếng của những năm làm thợ và tiếp cận nhiều công trình xây dựng, ông ấp ủ ý tưởng chế tạo cụm tời nạo vét cống ngầm. Sau hàng trăm lần chỉnh sửa trên bản thiết kế và nhiều lần thử nghiệm, ý tưởng của ông đã thành hiện thực, giúp cho không chỉ công nhân của Busadco mà còn hàng trăm nghìn công nhân trên khắp cả nước thoát khỏi cảnh suốt ngày lầm lũi, gập lưng cắm mặt trong những ống cống bẩn thỉu, tối tăm. Giải ba Vifotec năm 2004 giành cho cụm tời nạo vét cống ngầm là công trình ghi dấu ấn đầu tiên đoạt giải thưởng sáng tạo khoa học công nghệ, mở đường cho hàng loạt công trình nghiên cứu khoa học sau này của ông Hoàng Đức Thảo và các cộng sự Busadco.


Triển lãm thành tựu 15 năm Busadco

Cứ như vậy, suốt 15 năm qua, Busadco âm thầm, tự bươn chải làm khoa học. “Chúng tôi không được Nhà nước đầu tư cho nghiên cứu khoa học vì không phải là viện, trường. Là doanh nghiệp khoa học công nghệ, chúng tôi lấy thu bù chi, tự cân đối chi phí. Khi nào sản phẩm được thị trường chấp nhận mới có hợp đồng và doanh thu để tái đầu tư”, ông Thảo kể. Đây là một khó khăn, nhưng ngược lại, cũng có thể coi đây là một áp lực tích cực, bởi nó buộc mọi nghiên cứu của Busadco đều phải xuất phát từ những đòi hỏi của thực tiễn và giải quyết được những bức xúc của thực tiễn. Nói một cách đơn giản, sáng chế, phát minh của Busadco phải ứng dụng được thì mới có tiền trang trải chi phí và nghiên cứu tiếp!

Đã vậy, một công trình phát minh, sáng chế đưa vào đời sống bị rất nhiều lực cản. Người tin thì ít, người phản ứng và dèm pha thì nhiều. Busadco lại còn khó khăn hơn nhiều đơn vị khác vì chủ yếu nghiên cứu các sản phẩm ứng dụng thay thế sản phẩm truyền thống. Sản phẩm thay thế của Busadco hầu hết dùng trong lĩnh vực công cộng, phúc lợi và phục vụ an sinh xã hội, công ích - tức là dùng ngân sách nhà nước đầu tư - nên phải trải qua nhiều cấp, ngành thẩm định, phê duyệt. “Trong khi các sản phẩm mới chưa được chuẩn hóa, chúng tôi gặp nhiều khó khăn bởi các tổ chức và cá nhân liên quan nghi ngại, sợ trách nhiệm khi ứng dụng”, Tổng Giám đốc Busadco cho biết.

Tuy nhiên, vấn đề đau đầu nhất với lãnh đạo Busadco hiện nay lại là chuyện bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Một sản phẩm muốn có thương hiệu và chỗ đứng trên thị trường phải trải qua quá trình rất dài và doanh nghiệp phải tốn nhiều công sức, từ khâu nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất cho đến tiếp thị… Vậy nhưng khi sản phẩm có giá trị thì lại dễ dàng bị ăn cắp bản quyền. Ông Thảo than thở, “lúc nào Busadco cũng phải đi khiếu nại tố cáo chuyện bị người ta xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ”. Thậm chí, Busadco còn thành lập một phòng gồm các luật sư và chuyên gia nhằm đấu tranh chống lại việc các sáng chế, sản phẩm, giải pháp của công ty dù đã được đăng ký bảo hộ nhưng vẫn bị làm giả, làm nhái. Nhưng có vẻ họ vẫn “cô đơn” trong cuộc chiến này. Cũng không riêng Busadco! Nỗ lực của bất cứ doanh nghiệp nào cũng chỉ là muối bỏ bể trong tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng nghiêm trọng ở nước ta, mà một phần nguyên nhân là do sự xuê xoa, thực thi luật chưa tới của các cơ quan chức năng.

Cho đến giờ Tổng Giám đốc Hoàng Đức Thảo vẫn coi cụm tời nạo vét cống ngầm là sáng chế tâm đắc nhất đời mình, đời của một người chưa qua đào tạo ở trường đại học chính quy nào nhưng mê nghiên cứu, say làm khoa học. Còn nhìn lại chặng đường 15 năm âm thầm, bền bỉ của Busadco, ông tóm gọn bằng mấy từ: “Chúng tôi đã có một thương hiệu!”. Thương hiệu Busadco được xây dựng không chỉ bằng niềm đam mê khoa học của một nhà quản lý và các cộng sự mà còn bởi tầm nhìn về vai trò của khoa học công nghệ đối với sự phát triển bền vững của Busadco nói riêng và với đất nước nói chung.

Busadco thành lập vào ngày 1.9.2003 với tên gọi Công ty Thoát nước đô thị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2008 chuyển đổi thành Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển đô thị Bà Rịa - Vũng Tàu.

Từ năm 2004 - 2018, các cá nhân và tập thể Busadco đã nhận được hàng chục giải thưởng của các tổ chức trong nước và quốc tế. Có thể kể đến: Giải Xuất sắc toàn cầu của Tổ chức Chất lượng quốc tế châu Á - Thái Bình Dương; 4 Cúp vàng Techmart Asean + 3; 1 giải đặc biệt, 2 giải vàng, 1 giải bạc của Tổ chức Sáng tạo quốc tế (SIIF); 2 Giải WIPO năm 2010, 2014; 01 giải WIPO-KIPO năm 2013 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới cho nhà sáng chế xuất sắc nhất và công trình khoa học công nghệ xuất sắc nhất Việt Nam; 7 Giải thưởng Sáng tạo khoa học và công nghệ Việt Nam (VIFOTEC)...

Đã xây dựng được 15 tiêu chuẩn quốc gia cho các sản phẩm công nghệ Busadco, 2 tiêu chuẩn đang xây dựng và chuẩn bị được ban hành.

Được Bộ Xây dựng xếp hạng 1 về năng lực thiết kế, tư vấn, hạng 2 về năng lực xây dựng. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu xếp hạng A tài chính 14/15 năm thành lập.

Đặc biệt, năm 2011, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Busadco Hoàng Đức Thảo được trao danh hiệu Anh hùng Lao động. Một năm sau, danh hiệu Anh hùng Lao động được trao cho tập thể Busadco (2012).

Năm 2016, Anh hùng Lao động Hoàng Đức Thảo vinh dự được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học công nghệ với cụm công trình “Xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị, nông thôn, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu”.

Hà Lan
Quay trở lại đầu trang