Chính sách và cuộc sống

Thấy gì từ một khoảng trống pháp lý?

07:57 | 07/10/2018
Mặc dù Luật Quản lý, sử dụng tài sản công có hiệu lực từ ngày 1.1.2018 nhưng đến nay Chính phủ vẫn chưa ban hành Nghị định về việc sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án xây dựng - chuyển giao (BT). Vì thế đang tồn tại một khoảng trống pháp lý trong việc thanh toán cho các dự án mà lâu nay ở ta vẫn gọi nôm na là đổi đất lấy hạ tầng. Cũng bởi khoảng trống pháp lý này, vào tháng 3 năm nay, Bộ Tài chính đã có văn bản đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ và các địa phương tạm dừng việc xem xét, quyết định sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư.

Cho tới cuộc họp báo chiều 5.10 vừa qua, lãnh đạo Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cũng chưa biết khi nào Nghị định hướng dẫn việc sử dụng tài sản công để thanh toán cho các nhà đầu tư khi thực hiện dự án BT được ban hành. Trước mắt, theo chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ hướng xử lý khoảng trống pháp lý này trong thời gian chờ đợi Nghị định. Nhiều khả năng, Chính phủ sẽ sớm ban hành một Nghị quyết hướng dẫn giải quyết đối với các dự án BT đã ký hợp đồng trước ngày 1.1.2018.

Động thái này cho thấy Chính phủ có vẻ đang hết sức thận trọng với các dự án đầu tư theo hình thức BT, mà thời gian qua chủ yếu là đổi đất lấy hạ tầng. Sự thận trọng của Chính phủ là dễ hiểu và cần thiết. Hiện chưa có một báo cáo đầy đủ nào về toàn cảnh các dự án BT nhưng có thể thấy các dự án BT hầu hết nằm ở các địa phương và dư luận đang nghi ngờ đây là lỗ hổng khiến đất công bị bán rẻ.

Người dân có quyền nghi ngờ, bởi Kiểm toán Nhà nước khi kiểm toán 17 dự án BT đã chỉ ra rằng hầu hết các dự án đều lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức chỉ định thầu. Việc xác định tổng mức đầu tư, quyết toán, thực hiện “hàng đổi hàng” đều do các cơ quan quản lý và doanh nghiệp tự thương thảo với nhau, rõ ràng là không minh bạch. Nói chung, chỉ có “một người mua” thì khả năng khai khống khối lượng và móc ngoặc rất dễ xảy ra, hệ quả là giá đất thường bị ấn định ở mức thấp, gây thất thu cho ngân sách.

Ở một khía cạnh khác, khoảng trống pháp lý này nói lên rằng Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật chưa được tuân thủ nghiêm túc. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định dự thảo văn bản hướng dẫn phải được chuẩn bị và trình đồng thời với dự án luật và phải được ban hành để có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của luật. Dù vậy, đã 9 tháng trôi qua kể từ khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản công có hiệu lực, Nghị định hướng dẫn sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư trong thực hiện dự án BT vẫn chưa được ban hành. Điều này buộc Bộ Tài chính phải dùng quyết định hành chính để can thiệp vào tiến trình thực thi Luật, còn địa phương thì lúng túng trong triển khai.

Chậm ban hành Nghị định hướng dẫn dẫu sao cũng là chuyện đã rồi! Vấn đề lớn hơn là đã đến lúc rà soát toàn diện và đánh giá thẳng, thật về mô hình hợp tác công tư nói chung và hình thức đổi đất lấy hạ tầng nói riêng, để từ đó xây dựng một hành lang pháp lý kín kẽ, lọc bỏ được nhà đầu tư kém năng lực và loại trừ được những cái bắt tay giữa cơ quan quản lý và nhà đầu tư bán rẻ tài sản công.

Hà Lan
Quay trở lại đầu trang