Bớt vô cảm sẽ giúp giảm khiếu nại, tố cáo kéo dài

07:16 | 15/11/2018
Thảo luận về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2018 trong phiên họp sáng qua, nhiều ĐBQH đã tập trung phân tích, làm rõ nguyên nhân một số hiện tượng chưa được báo cáo của Chính phủ chỉ rõ, nhất là tình trạng khiếu nại, tố cáo kéo dài. Đồng thời nhấn mạnh, những giải pháp đưa ra lâu nay vẫn đúng, song phải thay đổi cách thức thực hiện, và quan trọng nhất là cán bộ giải quyết phải bớt vô cảm.

Chưa xem xét giải quyết vấn đề từ gốc

Số lượng đơn thư và vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết về khiếu nại và tố cáo đều tăng so với cùng kỳ năm 2017 là một trong những nội dung được báo cáo của Chính phủ đưa ra. Không chỉ vậy, tình trạng công dân tụ tập đông người lên Trung ương khiếu kiện cũng gia tăng. Đáng chú ý, một số đối tượng đã lợi dụng tình hình khiếu kiện, tố cáo để lôi kéo, kích động công dân tụ tập đông người hoặc có hành vi quá khích, gây ảnh hưởng đến an ninh - trật tự xã hội.

Trong những khiếu kiện, tố cáo đó, theo báo cáo của Chính phủ, đất đai vẫn là chủ yếu (chiếm hơn 60% vụ việc), với những nguyên nhân có lẽ không mới. Và như đánh giá của Ủy ban Pháp luật, đây là “những nguyên nhân như đã được chỉ ra trong báo cáo các năm trước, chưa có sự phân tích, làm rõ sự khác biệt của năm 2018 so với năm 2017”. Một trong những nguyên nhân như vậy, theo ĐBQH Tô Văn Tám (Kon Tum) là chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo còn hạn chế. Ở một số nơi, chính quyền chưa quan tâm đúng mức, nhất là cấp huyện, xã. Những nơi này chưa làm hết trách nhiệm của mình, chưa xem xét giải quyết vấn đề từ gốc và có hiện tượng cán bộ thách thức người dân khiếu kiện, dẫn đến khiếu nại, tố cáo vượt cấp. “Nếu xem xét giải quyết kịp thời, đúng chính sách, có tình, có lý ngay từ đầu thì người dân đồng tình; ngược lại sẽ dẫn đến phức tạp và khiếu nại, tố cáo vượt cấp”, ĐB Tô Văn Tám nói.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Pha (Nam Định) phát biểu tại hội trường Ảnh: Quang Khánh

Vậy câu chuyện trách nhiệm có hoàn toàn ở chính quyền cơ sở hay không? Theo ĐBQH Nguyễn Hồng Vân (Phú Yên), các bộ, ngành cần quan tâm giải quyết đơn, thư do Đoàn ĐBQH hoặc cấp dưới chuyển lên, tránh viện dẫn điều khoản chung chung, khó vận dụng. Cuộc sống hết sức phong phú và nội dung khiếu nại phức tạp, không như những văn bản, điều khoản, chế định được liệt kê trong các văn bản quy phạm pháp luật hoặc văn bản hướng dẫn. Do vậy, vấn đề cần các bộ, ngành, cơ quan trung ương trả lời cho được là: Có vận dụng được không, thay vì viện dẫn quy định cứng nhắc như hiện nay, ĐB Nguyễn Hồng Vân thẳng thắn. Vì rằng, văn bản trả lời viện dẫn chung chung không chỉ làm chính quyền địa phương tiếp tục lúng túng trong xử lý, mà còn “nuôi” hy vọng khiếu kiện, tố cáo với người dân.

Chưa bố trí được cán bộ có tâm, có tầm

Tuy báo cáo của Chính phủ chưa làm rõ nguyên nhân của hiện tượng số lượng đơn, vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết về khiếu nại, tố cáo đều tăng, nhưng phần hạn chế, tồn tại cũng như phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp cho năm 2019 lại nhận được sự đồng tình của nhiều ĐBQH.

Đơn cử, trong Báo cáo (số 503) ngày 16.10.2018 của Chính phủ đánh giá những mặt hạn chế, yếu kém về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2018, đầu trang 14 có nêu, trình độ năng lực của một số cán bộ trực tiếp tham gia tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn hạn chế, chưa nắm bắt và áp dụng đúng quy định của pháp luật; tham mưu giải quyết vụ việc còn nhiều sai sót... Đồng tình với nhận định này, ĐBQH Huỳnh Thanh Phương (Tây Ninh) cho rằng, “rất sát với thực tế”, nhưng trong báo cáo chưa đề cập nguyên nhân của hạn chế, yếu kém này. Theo ĐB Huỳnh Thanh Phương, nguyên nhân bao trùm dẫn đến tình trạng này là do “chưa bố trí được cán bộ có tâm, có tầm, có bản lĩnh, có tinh thần trách nhiệm và quyết tâm thực hiện nhiệm vụ được giao”. Nhiều nơi cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, đơn thư tố cáo của người dân thiếu tận tụy, chưa toàn tâm, toàn ý với công việc, thiếu thân thiện, thiếu tôn trọng, thiếu sự lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân. Từ đó, đã thiếu tiếp thu ý kiến của nhân dân. Mặt khác, việc thường xuyên tập huấn đào tạo, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng, đạo đức công vụ cũng chưa được chú trọng.

Để khắc phục hạn chế, yếu kém, báo cáo của Chính phủ nêu ra phương hướng, giải pháp, nhiệm vụ rất đúng và trúng. Bởi rõ ràng thực tế giải quyết khiếu nại, tố cáo thời gian qua đã cho thấy, cần đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, thủ trưởng cơ quan quản lý các cấp trong công tác tiếp công dân, giải quyết đơn, thư. Các bộ, ngành cũng cần quan tâm hơn đến việc theo dõi quá trình thực thi chính sách, pháp luật, nhất là những quy định liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Các thủ trưởng cơ quan, Chủ tịch UBND cần nghiêm túc thực hiện chế độ tiếp công dân định kỳ, chú ý giải quyết kịp thời, dứt điểm, đúng quy định việc khiếu nại, tố cáo khi mới phát sinh ở cơ sở...

Tuy nhiên, có lẽ giải pháp đúng và trúng thôi thì chưa đủ, vì giải pháp ấy sẽ được triển khai thực hiện như thế nào trong thực tế? Nếu không quyết liệt hơn trong thực hiện, có sự sát sao chỉ đạo của cơ quan cấp trên, thì khó có thay đổi đáng kể. Như cách nói của ĐBQH Nguyễn Văn Pha (Nam Định), nếu có ý thức phục vụ nhân dân, bớt vô cảm, coi khó khăn của người dân như khó khăn của người nhà mình, thì chắc vụ việc không thể tồn tại lâu như thế!

Vai trò của công tác tiếp công dân, việc quan tâm, sớm giải quyết dứt điểm khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở đã được UBTVQH đề cập trong nhiều báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến QH những năm qua. Đương nhiên, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Trong tổng hòa các nguyên nhân chủ quan và khách quan, một trong những giải pháp có thể góp phần khắc phục ngay, thậm chí “giảm nhiệt” bức xúc của người dân, như trăn trở của ĐBQH, đó là cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo phải “bớt vô cảm”, có ý thức và kỹ năng tốt hơn trong giao tiếp với công dân. Thậm chí, theo ĐBQH Dương Minh Tuấn (Bà Rịa - Vũng Tàu), cần thay đổi từ cách tập huấn về công tác tiếp công dân để cán bộ tiếp công dân có đầy đủ kỹ năng, nhiều sáng tạo hơn, có cách xử lý linh hoạt với những trường hợp quá khích, hoặc có thái độ “cù nhầy” trong khiếu nại, tố cáo.

Lê Bình
Quay trở lại đầu trang