Góc nhìn

Quyết tâm “xóa treo”

07:56 | 28/12/2018
TP Hồ Chí Minh vừa tiến hành đưa ra khỏi kế hoạch sử dụng đất 180 dự án giai đoạn 2015 - 2018 với tổng diện tích hơn 1.000ha. Trước đó, thành phố cũng đã “xóa” 547 dự án với tổng diện tích hơn 5.000ha. Động thái này cho thấy tinh thần kiên quyết của chính quyền thành phố nhằm xóa các dự án treo gây bức xúc cho xã hội, lãng phí tài nguyên đất.

Không riêng TP Hồ Chí Minh, nhiều địa phương trên cả nước đang tồn tại một thực tế: Nhiều vùng đất hoang vu, tiêu điều, bẩn thỉu đang tồn tại ngay giữa thành phố. Đó có thể là một dự án đang chờ triển khai, song đó cũng có thể là một dự án đã được quy hoạch nhưng chưa biết bao giờ triển khai. Tên gọi khác của những dự án này là “quy hoạch treo”. Có những quy hoạch “treo” tới gần 40 năm, trong khi thực tiễn cuộc sống thay đổi liên tục. Sống trong vùng quy hoạch treo, người dân có nhà không được sửa chữa, nâng cấp; có hàng nghìn mét vuông đất vẫn phải đi làm thuê kiếm sống qua ngày…

Theo Bộ Xây dựng, thực trạng “quy hoạch treo” tại các đô thị được hiểu là loại quy hoạch đã được lập và phê duyệt nhưng tổ chức thực hiện chậm hoặc không thực hiện được một số nội dung quy hoạch. Mặc dù tính đến thời điểm hiện nay, cơ quan chức năng vẫn chưa có số liệu thống kê đầy đủ về “quy hoạch treo” trên phạm vi cả nước, song theo Bộ Xây dựng, đây là hiện tượng khá phổ biến ở một số địa phương.

Nhiều chuyên gia cho rằng, một trong những vướng mắc lớn khiến tình trạng “quy hoạch treo” phổ biến là làm quy hoạch không đồng bộ với chính sách phát triển, nghĩa là khi lập quy hoạch thì nghĩ ra một viễn cảnh nhưng khi làm lại không nghĩ ra nguồn lực, cơ chế cho nguồn lực. Quy hoạch không phù hợp với yêu cầu phát triển, tính dự báo không chính xác làm cho việc thực hiện quy hoạch khó khăn. Khi gặp khó, vừa phải điều chỉnh quy hoạch, vừa phải tìm chủ dự án mới.

Hơn một trăm hộ dân phường Kỳ Phương, thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh, hơn 8 năm qua phải chịu cảnh “đi không được, ở không xong” là một minh chứng rõ nét cho việc thiếu nguồn lực, nguồn vốn khi thực hiện quy hoạch. Chính quyền chấp thuận chủ trương nhưng thiếu vốn giải phóng mặt bằng, chủ dự án có thể hỗ trợ chi phí một phần để lấy mặt bằng, nhưng họ không thể cho cả, bởi số tiền đưa dân đi tái định cư tới 100 tỷ đồng. Không có cơ chế thu hồi dự án, không khung pháp lý nào bắt chính quyền phải chịu trách nhiệm về 8 năm khổ sở và tương lai chưa biết khi nào mới hết treo.

Rõ ràng, các cấp chính quyền, đặc biệt từ các bộ, ngành liên quan cần rà soát các dự án quy hoạch treo và tìm nguyên nhân khắc phục. Nếu chủ đầu tư không đủ năng lực thì tìm chủ đầu tư khác. Nếu vì các lý do khác thì cần kiên quyết thu hồi đất giao lại cho dân lấy đất sản xuất hoặc quy hoạch lại và điều chỉnh chức năng sử dụng đất. Bên cạnh đó, cần có phân kỳ đầu tư, công khai minh bạch quy hoạch. Ngoài ra, rất cần cơ quan có đủ thẩm quyền kiểm tra, giám sát triệt để, loại trừ lợi ích nhóm trong công tác quy hoạch.

Việc TP Hồ Chí Minh mới đây bắt đầu xem xét thu hồi hàng trăm dự án quy hoạch treo đang thực sự tạo hy vọng cho hàng chục nghìn hộ gia đình mà nhiều thế hệ phải sống trong cảnh nhà dột, nước ngập. Tuy nhiên, giải quyết hàng nghìn dự án quy hoạch treo không dễ thực hiện trong một sớm một chiều, vì có sự xung đột giữa quyền lợi của người dân và sự phát triển của thành phố. Có những dự án chủ đầu tư đã “bỏ chạy” nhưng quy hoạch vẫn còn đó, vậy làm thế nào để dung hòa lợi ích của đôi bên? Các quyền lợi của người dân trong vùng treo được khôi phục ra sao? Những thiệt thòi mà họ phải gánh bao năm nay tính toán thế nào? Câu chuyện giải quyết quy hoạch treo hiện nay cần sự quyết tâm một cách mạnh mẽ từ chính quyền địa phương.

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch, quản lý quy hoạch đều cho rằng nên rà soát các quy định về quyền lợi hợp pháp về đất đai, nhà cửa của người dân trong vùng quy hoạch. Việc hạn chế người dân xây, sửa hay chỉ cấp phép xây dựng tạm… có thể giúp nhà đầu tư hoặc nhà nước bớt chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng nhưng lại đẩy người dân vào tình trạng vô cùng khó khăn. Việc xử lý dự án treo, quy hoạch treo thời gian qua, có rất ít dự án thực sự trả lại quyền lợi cho người dân.

Luật Đầu tư quy định, sau 12 tháng mà nhà đầu tư không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện dự án theo tiến độ đăng ký với cơ quan đăng ký đầu tư và không thuộc trường hợp được giãn tiến độ thực hiện dự án đầu tư theo quy định, thì dự án bị chấm dứt hoạt động. Nếu quy hoạch làm ảnh hưởng tới đời sống người dân thì người dân có quyền đòi hỏi quyền lợi, cơ hội mà họ bị mất và phải được đền bù tương xứng. Dự án nào không khả thi, dứt khoát phải xóa để trả lại quyền lợi cho dân. Nếu chúng ta thực hiện đúng, chắc chắn dự án treo sẽ giảm mạnh và đỡ tốn tiền của, công sức để xóa treo như hiện nay. 

Chi An
Quay trở lại đầu trang