Góc nhìn

Tận dụng cơ hội “dân số vàng”

07:59 | 31/12/2018
Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ mang lại hiệu quả lớn về kinh tế, giúp tăng năng suất lao động, tạo ra việc làm mới, cải tiến sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh… Tuy nhiên, Cách mạng Công nghiệp 4.0 cũng đặt ra bài toán lớn đối với nguồn nhân lực và thị trường lao động đối với tất cả các quốc gia, đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam.

Giai đoạn cơ cấu “dân số vàng” đồng nghĩa với sự tập trung một lực lượng lao động trẻ hùng hậu chưa từng có. Đã có nhiều quốc gia trên thế giới  tận dụng rất tốt cơ hội này để phát triển. Cụ thể, giai đoạn “dân số vàng” đã đóng góp khoảng 1/3 vào tăng trưởng kinh tế của Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc và 15% đối với Trung Quốc… Và để tận dụng cơ hội, trước và trong suốt giai đoạn “dân số vàng”, các nước nêu trên đã ban hành và thực hiện các nhóm chính sách phù hợp - đột phá về giáo dục và đào tạo, lao động việc làm và nguồn nhân lực, chăm sóc y tế, an sinh và bảo trợ xã hội... Chẳng hạn, Nhật Bản - đất nước có sự phát triển thần kỳ nhờ cơ cấu “dân số vàng” - đã có chính sách đầu tư rất lớn cho giáo dục và y tế.  Ngay từ những năm 1970, họ gọi những người học nghề và đại học là những “quả trứng vàng”.

Việt Nam bước vào giai đoạn “dân số vàng” cách đây khoảng 8 - 9 năm, mỗi năm có khoảng 1,4 - 1,6 triệu người bổ sung vào lực lượng lao động. Dự kiến giai đoạn này sẽ kéo dài đến năm 2040. Tận dụng hay bỏ lỡ cơ hội này đều mang đến những tác động cực kỳ sâu sắc cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Câu hỏi đặt ra là phải làm gì để tận dụng cơ hội cơ cấu “dân số vàng”?. Thực tế, trong nhiều năm qua, chính lực lượng lao động dồi dào, nhân công giá rẻ là một tiêu chí “đắt hàng” để nước ta trở thành điểm đến của các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn hội nhập sâu rộng thì tiêu chí này không còn giá trị cạnh tranh. Cách mạng Công nghiệp 4.0 rất cần đội ngũ nhân lực có trình độ khoa học - công nghệ, ngoại ngữ giỏi; kỹ năng và tác phong làm việc chuyên nghiệp.

Điều đáng lưu tâm, cơ cấu “dân số vàng” của nước ta hiện mới chỉ “vàng” về số lượng, chứ chưa “vàng” về chất lượng. Theo số liệu của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, hiện có 5 triệu rưỡi lao động có trình độ đại học, 321 nghìn lao động có trình độ sau đại học,  hơn 6 triệu lao động có trình độ sơ cấp trung cấp; tổng cộng lao động có bằng cấp là trên 12,2 triệu, đạt khoảng 22%. Tỷ lệ này so với quốc tế là thấp.

Từ thực tế đó, vấn đề đặt ra là cần sớm xây dựng chiến lược và chính sách phát triển nguồn nhân lực, trong đó đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng; tăng cơ hội việc làm và hướng đến những việc làm tạo giá trị gia tăng cao dựa trên tăng năng suất lao động. Thúc đẩy khả năng tiếp cận và sử dụng các hình thức cung cấp dịch vụ y tế; tổ chức, thiết kế hệ thống trợ cấp xã hội theo hướng phổ cập, đặc biệt cho các nhóm dân số dễ tổn thương như người cao tuổi, người dân tộc thiểu số và người dân sống ở các vùng xa xôi, kém phát triển... Bên cạnh đó, phần đông lao động trẻ nước ta hiện sống chủ yếu ở khu vực nông thôn, miền núi, vì thế, cần có định hướng phát triển kinh tế ở nông thôn để sử dụng hiệu quả nguồn lực lao động này.

Các hiệp định thương mại mà Việt Nam ký kết đã, đang và sẽ được thực thi. Điều đáng mừng là thời điểm này, nước ta đang trong giai đoạn “dân số vàng”. Đây là nguồn lực lớn - là cơ hội để Việt Nam hội nhập và phát triển. Thế nhưng, dù có nguồn nhân lực lớn nhưng trình độ chuyên môn kỹ thuật non kém, không có việc làm ổn định thì cơ hội vẫn chỉ là cơ hội…

Nhật Minh
Quay trở lại đầu trang