Góc nhìn

Ai kiểm soát doanh thu BOT?

08:11 | 05/01/2019
Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao vừa ra quyết định phê chuẩn lệnh bắt 5 người của Công ty CP Tập đoàn Yên Khánh Chi nhánh Long An để điều tra về việc sử dụng phần mềm trái pháp luật che giấu doanh số thu phí, trốn thuế trên tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương. Hiện các cơ quan chức năng đang làm rõ từ năm 2015 đến lúc bị triệt phá, phần mềm đã giúp các trạm thu phí gian lận doanh số thu phí là bao nhiêu. Vấn đề dư luận đang quan tâm là có phải mỗi trạm thu phí BOT này gian lận doanh thu để trốn thuế?

Thực tế, tiêu cực xảy ra tại tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương không phải là vụ việc đầu tiên xảy ra đối với dự án BOT. Cách đây 2 năm, Trạm thu phí Pháp Vân - Cầu Giẽ cũng từng bị phát hiện gian lận phí lên đến 500 triệu đồng/ngày. Theo đó, khi bị kiểm tra, giám sát đột xuất đã cho thấy mức doanh thu của tuyến cao tốc này đạt trung bình hơn 1,9 tỷ đồng/ngày, cao hơn khoảng 500 triệu đồng so với báo cáo của Công ty. Lẽ ra, từ vụ việc này cơ quan quản lý nhà nước phải có những biện pháp đánh giá lại doanh thu của những dự án BOT khác, nhưng việc này lại không thực hiện ngay.

Trước đây, dù cơ quan chức năng đã có nhiều đợt tổng kiểm tra, thanh tra các trạm BOT nhưng chủ yếu là để tính toán giảm thời gian thu phí mà chưa tập trung vào việc phát hiện hành vi gian lận doanh thu để trốn thuế. Theo nhiều chuyên gia, nguyên nhân khiến các trạm này có doanh thu thực tế bao nhiêu chưa được quan tâm đúng mức là bởi các trạm BOT đấu giá quyền thu phí sẽ chỉ bị giới hạn thời gian thu còn các đơn vị thu phí được toàn quyền sử dụng số tiền thu được theo kiểu “lời ăn lỗ chịu”. Chưa có quy định về việc thường xuyên công khai, cập nhật lưu lượng phương tiện, doanh thu hoàn vốn, thời gian thu phí hoàn vốn của dự án BOT khi đàm phán và ký kết hợp đồng BOT; quyết toán các dự án BOT.

Cũng bởi chưa có cơ chế kiểm tra, kiểm soát quá trình thu phí để xác định lưu lượng phương tiện giao thông thực tế qua trạm thu phí nên nhiều chuyên gia cho rằng, dù áp dụng công nghệ thông tin hay sử dụng phương pháp thủ công, nếu nhiều cá nhân trong chuỗi thu phí, từ nhân viên thu phí đến lãnh đạo công ty có ý đồ gian lận thì họ vẫn có thể che giấu doanh thu, trốn thuế dễ dàng. Người dân thay vì nộp thuế cho Nhà nước lại phải bỏ tiền túi ra trả một khoản phí cao hơn, lâu hơn mức bình thường cho chủ đầu tư dự án. Người dân nặng gánh trả tiền mỗi khi qua trạm, không biết chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm thuộc về đơn vị nào? Ai sẽ là người chịu trách nhiệm cho sự thất thoát “khủng” này?

Thiết nghĩ, Bộ Giao thông - Vận tải và các cơ quan liên quan cần áp dụng các biện pháp hữu hiệu để quản lý việc thu phí BOT trên các tuyến đường. Bởi lẽ, đây không chỉ là một trong những nguồn thu lớn cho ngân sách mà việc gian lận trong thu phí còn có khả năng gây ra nhiều hệ lụy như phải kéo dài thời gian thu phí, qua đó gây bất bình cho người phải trả phí và làm gia tăng chi phí vận tải hàng hóa… Khả năng phải kéo dài thời gian thu phí sẽ xảy ra do hợp đồng thu phí có điều khoản cho phép nhà đầu tư được đàm phán, tăng thêm thời gian thu phí nếu số lượng phương tiện giao thông qua trạm thấp hơn dự kiến.

Trước mắt, cần thanh tra, kiểm tra toàn bộ các trạm BOT, góp phần làm minh bạch hoạt động đầu tư BOT, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người dân... Đặc biệt, khẩn trương triển khai đồng bộ thu giá dịch vụ không dừng đối với tất cả tuyến quốc lộ được đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT trên cả nước. Hình thức thu phí này được nhiều nhà chuyên môn đánh giá giải quyết được nhiều vấn đề: Chống thất thu, minh bạch hóa việc thu phí, giúp xe lưu thông thông suốt (không phải dừng lại)... bởi dữ liệu từ việc thu phí tự động sẽ được chuyển trực tiếp đến các cơ quan có chức năng giám sát, giảm thiểu tình trạng gian lận.

Chi An
Quay trở lại đầu trang