Góp ý sửa đổi, bổ sung Luật tổ chức chính quyền địa phương

Giảm tối đa đại biểu đang công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước

07:51 | 07/05/2019
Từ những chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng và quy định của pháp luật, thực tiễn tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp ở những nhiệm kỳ vừa qua cho thấy, cần nghiên cứu giảm hợp lý số lượng đại biểu HĐND các cấp; đồng thời, giảm tối đa số người đang công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước tham gia làm đại biểu HĐND nhằm tổ chức HĐND gọn nhẹ, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả và tiết kiệm kinh phí, ngân sách, thời gian.

Tổ chức hợp lý để hoạt động hiệu quả

HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, là thành tố quan trọng cùng với UBND hợp thành chính quyền địa phương. Trong những năm qua, Đảng ta rất quan tâm đến việc xây dựng, kiện toàn bộ máy nhà nước nói chung, nhất là tổ chức, hoạt động của HĐND các cấp nói riêng, nhằm kiện toàn tổ chức bộ máy gọn nhẹ, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND. Cụ thể:

Năm 2015, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 39/NQ-TW, trong đó đã chỉ rõ mục tiêu “tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; thu hút những người có đức, có tài vào hoạt động trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, tiết kiệm, giảm chi thường xuyên, cải cách chính sách tiền lương”. Nghị quyết còn thể hiện rõ quan điểm “Cả hệ thống chính trị thống nhất nhận thức và hành động, quyết tâm thực hiện tinh giản biên chế, nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao”.


Đại biểu chuyên trách - chủ công trong các hoạt động của HĐND

Tháng 10.2017, Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 18 về “Một số vấn đề về đổi mới, sắp xếp tổ chức Bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”. Đối với chính quyền địa phương, Nghị quyết số 18- NQ/TW yêu cầu “… Nghiên cứu, thực hiện giảm hợp lý số lượng đại biểu HĐND các cấp và giảm đại biểu HĐND công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước…”. Như vậy, Đảng ta đã thể hiện rõ các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo về việc kiện toàn tổ chức, giảm biên chế đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong cả hệ thống chính trị của nước ta nói chung và thực hiện giảm số lượng đại biểu HĐND các cấp, giảm đại biểu HĐND công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước. Đây là chủ trương, định hướng lớn của Đảng để chúng ta thực hiện. Vấn đề đặt ra là cần nghiên cứu nên giảm bao nhiêu đại biểu HĐND các cấp và giảm số lượng đại biểu HĐND đang công tác tại các cơ quan quản lý nhà nước như thế nào là hợp lý; đồng thời cơ cấu các đại biểu trong HĐND như thế nào cho hợp lý, để bảo đảm tính đại diện của các tầng lớp nhân dân tham gia HĐND, nhưng phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.

Đã có thời gian dài, với quan điểm cho rằng số lượng đại biểu HĐND là một trong yếu tố quan trọng, quyết định chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND, càng nhiều đại biểu thì HĐND càng mạnh, hiệu quả, chất lượng hoạt động càng cao. Do đó, đã luôn cơ cấu số lượng lớn đại biểu HĐND ở các đơn vị hành chính các cấp. Sau một thời gian thực hiện cho thấy, việc cơ cấu đông số đại biểu HĐND ở các cấp cũng không nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND, mà còn làm tốn kém thêm ngân sách, kinh phí, điều kiện vật chất, thời gian…

Chính vì vậy, từ năm 1989 đến nay, các luật, pháp lệnh bầu cử đại biểu HĐND qua các thời kỳ đã quy định số lượng đại biểu HĐND ở các đơn vị hành chính các cấp luôn có xu hướng giảm xuống, thể hiện quan điểm xuyên suốt là cần tổ chức HĐND các cấp gọn nhẹ với số đại biểu HĐND không đông, hợp lý và hoạt động có hiệu quả. Đây là xu hướng cần phải được quan tâm, nghiên cứu để tiếp tục giảm số lượng đại biểu HĐND các cấp trong các nhiệm kỳ tới.

Giảm số lượng, thay đổi cơ cấu đại biểu

Theo quy định của pháp luật thì nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu HĐND rất nặng nề: Không chỉ trong việc nghiên cứu, thảo luận và tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, mà còn giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp, TXCT, tiếp công dân và thực hiện các nhiệm vụ khác.

Để thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn nêu trên, đại biểu HĐND cần phải có trình độ, năng lực, thời gian và các điều kiện khác bảo đảm cho hoạt động. Trong khi đó, hầu hết các đại biểu HĐND lại hoạt động kiêm nhiệm nên thời gian dành cho các hoạt động của HĐND rất hạn chế. Thực tiễn cho thấy, chỉ có một số ít đại biểu HĐND tham gia thảo luận, phát biểu ý kiến tại kỳ họp (chủ yếu là đại biểu chuyên trách, đại biểu thuộc các tổ chức Đảng, đoàn thể); số còn lại ít tham gia; có không ít đại biểu HĐND cả nhiệm kỳ không phát biểu lần nào. Tương tự như vậy, các hoạt động giám sát, TXCT, tiếp công dân…, trên thực tiễn cũng chỉ có một số đại biểu thực hiện, số còn lại cũng thực hiện rất ít hoặc không thực hiện. Do đó, có cơ cấu nhiều đại biểu tham gia HĐND thì cũng không thể nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND, mà còn làm tốn kém kinh phí, ngân sách, thời gian và các điều kiện vật chất khác.

Đại biểu hoạt động trong các cơ quan nhà nước: Ít phát huy hiệu quả

Về các đại biểu HĐND đồng thời là cán bộ, công chức đang hoạt động trong các cơ quan quản lý nhà nước. Qua thực tiễn cơ cấu đại biểu HĐND qua các nhiệm kỳ cho thấy, có một số lượng không nhỏ đại biểu HĐND là những người đang công tác trong các cơ quan quản lý nhà nước, như các thành viên UBND, các Giám đốc sở, Trưởng phòng cấp huyện…  Việc cơ cấu này đã dẫn đến bất cập trong hoạt động của HĐND là khi thảo luận, góp ý kiến về các dự thảo nghị quyết, đề án, báo cáo do UBND trình thì họ luôn bảo vệ những gì mà UBND trình, rất ít có ý kiến phản biện, phân tích, đánh giá để đưa ra những kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoàn thiện văn bản. Đặc biệt là khi giám sát, chất vấn thì những đại biểu đang công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước luôn có xu hướng bảo vệ những việc đã làm của các cơ quan quản lý nhà nước, có rất ít đại biểu này thực hiện quyền chất vấn đối với các thành viên UBND…

Do đó, việc cơ cấu những người đang công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước làm đại biểu HĐND sẽ rất ít phát huy tác dụng cho hiệu quả, chất lượng hoạt động của HĐND. Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy, họ cơ cấu rất ít người đang làm ở cơ quan quản lý nhà nước làm nghị sỹ, làm đại biểu của các cơ quan đại diện của nhân dân ở địa phương. Đây là vấn đề mà Nhà nước ta cần tham khảo, cần phải giảm tối đa số người đang công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước làm đại biểu HĐND các cấp.

Từ những chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng và quy định của pháp luật, thực tiễn tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp trong những nhiệm kỳ vừa qua cho thấy, cần nghiên cứu giảm hợp lý số lượng đại biểu HĐND các cấp; đồng thời giảm tối đa số người đang công tác ở các cơ quan quản lý nhà nước tham gia làm đại biểu HĐND nhằm tổ chức HĐND gọn nhẹ, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả và tiết kiệm kinh phí, ngân sách, thời gian.

Đặng Đình Luyến - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật
Quay trở lại đầu trang