CHÍNH TRỊ
Cập nhật 23:24 | 13/11/2019 (GMT+7)
.
Kỳ họp thứ Tám, Quốc hội khóa XIV:

Có nên tăng giờ làm thêm không?

13:16 | 23/10/2019
Đây là một trong những nội dung được ĐBQH tập trung thảo luận, tranh luận tại Phiên họp toàn thể cho ý kiến về dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi) sáng nay.

Phù hợp thực tiễn nền kinh tế và rất nhân văn

Thảo luận về dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi), ĐBQH Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) - Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, vấn đề thời gian làm việc bình thường và đề nghị giữ nguyên theo quy định hiện hành. Theo ông Vũ Tiến Lộc, đây là quy định “phù hợp với thực tiễn của nền kinh tế và rất nhân văn”. “Chúng ta quy định linh hoạt rằng, thời gian làm việc tối đa là 48 giờ/tuần và Nhà nước khuyến khích tuần làm việc ít hơn 44 hay 40 giờ tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của doanh nghiệp và sự thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động, quy định này hợp lý, hợp tình”, ông Vũ Tiến Lộc nói.


Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) phát biểu Ảnh: Quang Khánh

Lý lẽ, theo ông Vũ Tiến Lộc, là bởi, hầu hết các quốc gia có trình độ phát triển tương tự và đang là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của chúng ta đều quy định thời gian làm việc là 48 giờ. “Chúng ta vừa mới chỉ thoát khỏi ngưỡng nghèo và mới là nước có thu nhập trung bình ở trình đột thấp, năng suất lao động thậm chí còn đang thấp nhất trong khu vực thì áp dụng thời gian lao động như các nước xung quanh là phù hợp. Hơn nữa, thời gian lao động sẽ làm suy giảm cạnh tranh quốc gia, gây trở ngại cho việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng và khó đưa đất nước thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nguy cơ lớn nhất với tương lai nền kinh tế Việt Nam”, ông Vũ Tiến Lộc nêu rõ.

Ngoài ra, giảm thời gian lao động cũng sẽ dẫn tới giảm tiền lương, làm chậm kế hoạch tăng lương. Đồng thời, do năng suất lao động thấp nên tiền lương và thu nhập của phần lớn người lao động vẫn chưa cao, giảm thời gian làm việc đồng nghĩa với việc giảm thu nhập và người lao động vẫn phải tìm thêm việc làm để có thêm thu nhập, chủ yếu ở khu vực phi chính thức và nhiều hệ lụy. Chỉ ra thực tế này, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng, “giảm giờ làm trong bối cảnh hiện nay sẽ không mang lại lợi ích cho người lao động, chi phí lao động doanh nghiệp tăng lên, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp giảm sút. Nhiều doanh nghiệp sẽ phải thu hẹp sản xuất và người lao động sẽ mất việc làm”. Ngành dệt may, da giày, điện tử, lương thực, thực phẩm, nếu giảm giờ làm 44 giờ/tuần có thể dẫn đến giảm sản lượng, kim ngạch xuất khẩu...

Quốc hội cần thảo luận để làm sáng rõ vấn đề

Không đồng tình với ý kiến của ĐB Vũ Tiến Lộc, ĐBQH Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) tranh luận về “giờ làm việc và tăng giờ làm thêm lên 400 giờ/năm là hợp lý, nhân văn và tự nguyện”. Theo bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, “QH cần thảo luận để làm sáng rõ vấn đề”.

“Tôi không biết ĐB Vũ Tiến Lộc vin vào đâu để nói rằng chính sách này trong Bộ luật Lao động sẽ hợp lý, nhân văn, đặc biệt tôi quan tâm đến vấn đề nhân văn và tự nguyện. Nhân văn và tự nguyện trên cơ sở nào”, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm nêu câu hỏi, “nếu nghe từ người lao động mà nói rằng tự nguyện tôi lấy làm lạ, bất ngờ với nhận định này của ĐB Vũ Tiến Lộc”.


Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) phát biểu Ảnh: Quang Khánh

Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm cũng chia sẻ thực tế, khá nhiều công nhân và những người làm công tác công đoàn nói rằng người lao động không muốn làm thêm giờ mặc dù họ cần. “Vậy chúng ta phải trả lời câu hỏi vì sao công nhân cần làm thêm giờ?”. Cho rằng câu hỏi này quá dễ trả lời, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm nêu rõ, “vì tiền lương, thu nhập hiện nay thật sự không đủ trang trải cuộc sống”.

“Hãy nhìn những đứa trẻ phải gửi về quê. Có người mẹ, người cha nào muốn xa con mình hay không, thậm chí 1 - 2 năm chưa được về thăm con. Ông bà rất già rồi vẫn phải giữ cháu để con đi làm". Chỉ ra thực trạng khá phổ biến này, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm nói rằng, “những người lao động như thế, họ không cam chịu, không muốn làm gánh nặng của xã hội, phải đi tìm việc làm mà nói rằng họ tự nguyện để làm thêm quần quật suốt ngày”. “Tôi cho rằng phát biểu này cần phải tranh luận để làm sáng tỏ; họ không tự nguyện mà cần làm thêm để có thu nhập”, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm thẳng thắn.

Khẳng định quyền học tập, nâng cao tay nghề, giải trí, chăm sóc bản thân, gia đình… là một trong những quyền cơ bản được Hiến định, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm day dứt: đại biểu phát biểu có nghĩ đến các quy định trong Hiến pháp về quyền con người phải được bảo vệ như thế nào không? Hãy nghĩ đến trách nhiệm và nghĩa vụ của giới chủ, người sử dụng lao động và còn cả tình người đối với người lao động nữa. “Nhân văn ở đây là gì, nhân văn là bảo vệ quyền con người đã được Hiến định, là tình người trong sử dụng lao động”, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm nói.


Ảnh: Quang Khánh

Thực tế cho thấy, sức cạnh tranh của nền kinh tế không nên chủ yếu dựa vào sức lao động mà còn là năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, điều kiện làm việc… Đây là sự tiến bộ của xã hội. Sự tiến bộ của xã hội ở đâu khi chúng ta tăng giờ làm và giảm tiền lương của người lao động. “Chúng ta giảm còn 44 giờ có nghĩa là 4 giờ còn lại người lao động có thể làm thêm và sẽ tăng thu nhập. Đó mới là tiến bộ, nhân văn”, bà Nguyễn Thị Quyết Tâm thẳng thắn.

Giảm giờ làm là xu hướng tiến bộ

Liên quan đến mở rộng khung thỏa thuận thời giờ làm thêm tối đa, trong Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) do Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh trình bày trước QH sáng nay, nêu rõ: Nhiều ý kiến ĐBQH và Đoàn ĐBQH đề nghị giữ khung thỏa thuận thời giờ làm thêm tối đa như hiện hành; có ý kiến tán thành việc mở rộng lên 400 giờ/năm nhưng chỉ áp dụng đối với một số ngành, nghề nhất định, trả tiền lương lũy tiến cho thời gian làm thêm giờ và khống chế số giờ làm thêm tối đa theo tháng.

UBTVQH thấy rằng, giảm giờ làm là xu hướng tiến bộ, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, tay nghề người lao động ngày càng cao, cần giảm thời giờ làm việc để bảo đảm sức khỏe và an toàn cho người lao động. Việc tăng thời giờ làm thêm trong điều kiện công tác thanh tra, kiểm tra, chế tài xử lý vi phạm còn hạn chế sẽ có thể dẫn đến tình trạng doanh nghiệp lợi dụng thời giờ làm thêm, khai thác tối đa sức lao động, hậu quả là người lao động sẽ cạn kiệt sức lao động sớm hơn so với tuổi lao động.

Kế thừa quan điểm của QH và UBTVQH các khóa trước, UBTVQH không tán thành việc đề xuất mở rộng khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa dù thực tế người sử dụng lao động và người lao động có nhu cầu. Dù vậy, “Chính phủ vẫn mong muốn tiếp tục trình QH phương án tăng thời giờ làm thêm như đã  trình tại Kỳ họp thứ Bảy để QH tiếp tục thảo luận”, bà Nguyễn Thúy Anh cho biết.

Liên quan đến mở rộng khung thỏa thuận thời giờ làm thêm tối đa, UBTVQH báo cáo đề xuất 2 phương án trình QH xem xét, cho ý kiến.

Phương án 1: quy định theo hướng giữ khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa như Bộ luật hiện hành, nhưng cần ghi rõ nâng thời giờ làm thêm theo tháng là 40 giờ/tháng thay vì 30 giờ/tháng và bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp được tổ chức làm thêm giờ từ trên 200 giờ đến 300 giờ/năm để người lao động biết, làm cơ sở cho việc giám sát tuân thủ, bảo vệ được quyền lợi, sức khỏe của người lao động.

Phương án 2: nâng khung thỏa thuận giờ làm thêm tối đa từ 300 giờ theo quy định hiện hành lên 400 giờ/năm theo đề xuất của Chính phủ. Quy định theo phương án này không khống chế thời gian làm thêm giờ theo tháng, nhưng Chính phủ phải tiếp tục nghiên cứu các kiến nghị của ĐBQH, chuẩn bị danh mục cụ thể các ngành, nghề được mở rộng khung làm thêm từ trên 300 giờ đến 400 giờ, đánh giá tác động và bổ sung quy định trả lương lũy tiến làm thêm giờ kể từ giờ thứ 201 hoặc từ giờ thứ 301 trở đi và trình QH dự thảo Nghị định chi tiết.

Hoàng Ngọc
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang