XÃ HỘI
Cập nhật 14:15 | 29/05/2020 (GMT+7)
.
Ứng phó với hạn mặn

“Thuận thiên” để phát triển

07:44 | 30/03/2020
Trong tháng 3, xâm nhập mặn đã xuất hiện và ảnh hưởng tới gần 20 triệu dân của 12/13 tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Tình hình thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất diễn ra rất nghiêm trọng ở các tỉnh ven biển, đặc biệt là tại Tiền Giang và Bến Tre. Cùng với các giải pháp tình thế trong ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn, theo các chuyên gia, về lâu dài, “thích ứng” và “thuận thiên” là hướng đi tốt nhất để phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long.

Sản xuất, đời sống đều bị ảnh hưởng

Hiện nay, hầu hết người dân sử dụng hệ thống cấp nước tập trung tại Bến Tre đều bị ảnh hưởng của hạn mặn, nguồn nước sinh hoạt tại các nhà máy nước phần lớn đều có độ mặn trên 3‰, như tại thành phố Bến Tre, Mỏ Cày Nam, Châu Thành, Giồng Trôm, Bình Đại… Mặc dù đã triển khai sớm phương án, biện pháp phòng, chống hạn mặn nhưng thực trạng thiếu nước vẫn diễn ra khắp nơi, nhất là nguồn nước sinh hoạt và sản xuất, chăn nuôi. Hầu như người dân toàn tỉnh Bến Tre đều phải mua nước ngọt về sử dụng hoặc “xin nước” ở những điểm cấp phát nước miễn phí.

Theo đại diện Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bến Tre), qua điều tra của đơn vị cung cấp nước, hiện có khoảng 1/3 người dân Bến Tre thiếu nước ngọt để dùng. Hầu như người dân khu vực thành phố Bến Tre đều không có nước ngọt sử dùng và buộc phải dùng nước máy nhiễm mặn với độ mặn có lúc lên đến 5‰. Trong khi đó, những gia đình ở các xã, ở quê thì có bồn chứa nhưng không còn nước ngọt để trữ. Ngoài ra, Bến Tre hiện có khoảng 57.000 hộ dân sinh sống xa trong nội đồng, bãi ngang, vùng ven biển; trên các cù lao, cồn trên sông Hàm Luông, sông Tiền, Cổ Chiên; cặp theo các trục kênh rạch sâu trong ruộng vườn sẽ thiếu nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Nếu mặn tiếp tục kéo dài và không có nước ngọt để cung cấp có thể dẫn đến một số doanh nghiệp sử dụng nguồn nước ngọt lớn sẽ phải ngừng sản xuất, các ngành khác như dịch vụ, du lịch cũng sẽ bị thiệt hại nặng nề.


Cán bộ, chiến sĩ Lực lượng vũ trang tỉnh Tiền Giang hỗ trợ vận chuyển, cung cấp nước ngọt cho nhân dân tưới cây sầu riêng
Nguồn: baoapbac.vn

Mặt khác, tình trạng mặn xâm nhập sâu và kéo dài khiến cuộc sống của người dân các tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long gặp rất nhiều khó khăn. Ngoài thiếu nước để sinh hoạt hằng ngày thì nguồn nước để tưới cho cây trồng cũng thiếu trầm trọng. Dù đã chi hàng chục triệu để mua nước cứu cây nhưng trước sự khốc liệt của thiên tai, vụ mùa không thu hoạch được, cây trồng chết khô, tiền của tích lũy cứ “bốc hơi” dần khiến nông dân miền Tây càng thêm điêu đứng.

Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bến Tre ước tính, nếu tình hình hạn mặn tiếp tục kéo dài và thiếu nguồn nước ngọt từ thượng nguồn đổ về sẽ có khoảng 20.000ha cây ăn trái (chôm chôm, sầu riêng, bưởi da xanh, nhãn, măng cụt…); 72.320ha dừa; 1.490ha rau màu; hơn 1.000ha cây giống, hoa kiểng trên địa bàn huyện Chợ Lách… bị ảnh hưởng. Thống kê của ngành nông nghiệp Bến Tre cho thấy trên 5.000ha lúa vụ Đông Xuân bị thiệt hại, có khả năng mất trắng. Độ mặn tăng cao cũng đã ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều diện tích nuôi trồng thủy sản của Bến Tre; trong đó đã ghi nhận thiệt hại trên con nghêu, tôm càng xanh và cá tra.

Tại Cà Mau, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh, đến thời điểm này trên địa bàn tỉnh có hơn 19.320ha lúa bị thiệt hại; trong đó thiệt hại trên 70% là hơn 12.530ha do hạn hán và xâm nhập mặn. Bên cạnh những thiệt hại về sản xuất, Cà Mau còn có hơn 40km đường giao thông nông thôn bị sụt lún. Đặc biệt, vào những ngày trung tuần tháng 2/2020, tuyến đê biển Tây có vai trò ngăn mặn bảo vệ hệ sinh thái ngọt cho hai huyện U Minh và Trần Văn Thời của Cà Mau bất ngờ bị sụt lún mặt đường với chiều dài khoảng 210m, độ sâu từ 1,8 - 2m. Tình trạng nước cấp bị nhiễm mặn đã gây ảnh hưởng đến các doanh nghiệp hoạt động sản xuất công nghiệp.

Cho đến thời điểm này, 5/13 tỉnh, thành phố đồng bằng sông Cửu Long đã ban bố tình huống khẩn cấp về xâm nhập mặn là Tiền Giang, Bến Tre, Long An, Kiên Giang và Cà Mau.

Thay đổi để thích nghi, phát triển bền vững

Trước ảnh hưởng hạn mặn, nhiều nhà vườn Bến Tre, Tiền Giang không còn nước ngọt hoặc không có nước ngọt để tưới cho cây trồng. Nhà vườn buộc phải chi số tiền lớn để mua nước từ các sà lan về tưới tiết kiệm cho vườn sầu riêng, bưởi da xanh, nhãn... Tuy nhiên, có những hộ dân không đủ điều kiện kinh tế, buộc phải tìm cách khoan giếng để lấy nước ngọt tưới cho cây, sử dụng sinh hoạt hàng ngày. Lãnh đạo UBND tỉnh Bến Tre cho biết, trước tình trạng thiếu nước ngọt và nhu cầu cấp bách của người dân như hiện nay, ông Nguyễn Hữu Lập - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre chia sẻ, địa phương cần linh hoạt trong quản lý khai thác tài nguyên nước, sử dụng giếng khoan trong thời gian ngắn sau đó ngưng để giảm tác động tiêu cực đến nguồn nước, môi trường lâu dài.

Còn tại Tiền Giang, UBND tỉnh đã quyết định phương án vận chuyển nước ngọt bằng sà lan để chống hạn, mặn phục vụ tưới cho cây ăn trái, trước mắt cho cây sầu riêng trong mùa khô năm nay trên địa bàn các huyện, thị xã phía Tây. Với mỗi 1.000m2 trồng sầu riêng, người dân được nhận 8m3 nước ngọt. Thời gian hỗ trợ đến hết tháng 4.2020, với tổng nhu cầu nước tưới gần 1,38 triệu m3. Phương án khẩn cấp này nhằm đảm bảo nước tưới cho diện tích trên 36.000ha vườn cây ăn trái phía Nam Quốc lộ 1 đang bị thiếu nước thuộc địa bàn các huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành và thị xã Cai Lậy mà trước mắt là “giải cứu” cho hơn 13.000ha sầu riêng đang thiếu nước, nhất là số đang bị suy kiệt.

Theo ý kiến chuyên gia, Nghị quyết 120 của Chính phủ chính là lời giải cho chiến lược lâu dài ở đồng bằng sông Cửu Long và cần dự phòng thêm tình huống cực đoan, trong đó chú ý đặc biệt đến nhu cầu nước sinh hoạt vùng ven biển. Cụ thể, cần kết hợp giữa phương thức truyền thống như lu, khạp, ao, mương với công nghệ hiện đại như công nghệ nano, công nghệ bốc hơi, thẩm thấu ngược để có thể trữ nước sinh hoạt cho cư dân ven biển. Chìa khóa trung tâm của vấn đề đồng bằng sông Cửu Long là chuyển hóa nền nông nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 120 từ thuần túy sản xuất chạy theo số lượng sang tập trung vào chất lượng. Số lượng ít hơn nhưng sạch hơn, giá trị cao hơn, đa dạng hơn. Việt Nam đã thoát đói từ lâu, bây giờ muốn giàu thì phải thay đổi cách làm khác.

Về lâu dài, người dân đồng bằng sông Cửu Long cần xác định sẽ sống chung với các hiện tượng biến đổi khí hậu, trong đó có xâm nhập mặn. Vì vậy, cần thay đổi cơ cấu sản xuất theo hướng chuyển đổi sang các loại cây trồng, vật nuôi ít sử dụng nước hơn hoặc các giống chịu được hạn mặn. Song song đó, Nhà nước cần đầu tư hệ thống thủy lợi đồng bộ đủ khả năng tích trữ nước ngọt và làm rào chắn ngăn chặn xâm nhập mặn, hỗ trợ người dân và cơ sở sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ vào việc tiết kiệm nước và lọc nước…

Lấy dẫn chứng mô hình sản xuất một vụ lúa, một vụ tôm đạt hiệu quả cao tại Cà Mau làm ví dụ, GS.TS. Võ Tòng Xuân, chuyên gia nông nghiệp từng chia sẻ quan điểm cần phải thích ứng, coi xâm nhập mặn là cơ hội và khai thác lợi thế nó có khả năng mang lại. Với mô hình canh tác lúa - tôm, thu nhập của người nông dân rất cao. Mức độ thích nghi với môi trường ổn định hơn. Thách thức được biến thành cơ hội. Người nông dân bằng những trải nghiệm thực tiễn của mình đã biết cách sử dụng thiên nhiên uyển chuyển, hòa hợp với con người chứ không phải cưỡng chế, đương đầu với nó. Có thể thấy rằng “thích ứng” và “thuận thiên” là hướng đi tốt nhất để phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long.

Minh Phượng
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
16:06 31/10/2019
Với tinh thần “thượng tôn pháp luật, đồng thuận chấp hành, chủ động sáng tạo”, là nguyên lý “thuận tự nhiên”, tạo ra không khí phấn khởi, thoải mái, vui tươi cho người lao động, anh em tự ý thức “làm hết việc chứ không chờ hết giờ”, “mình vì mọi người”… là phương châm được TS Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa Khu vực III quán triệt đến từng cán bộ trong đơn vị.
Quay trở lại đầu trang