KINH TẾ
Cập nhật 19:25 | 15/09/2019 (GMT+7)
.
Nền kinh tế tuần hoàn

Doanh nghiệp Việt không thể đứng ngoài

08:37 | 23/04/2019
Nền kinh tế tuần hoàn mở ra cơ hội thị trường trị giá ít nhất 4,5 nghìn tỷ USD cho doanh nghiệp, tạo hàng trăm triệu việc làm mới và giảm thiểu các rủi ro đến từ việc khan hiếm nguyên liệu và biến động giá tài nguyên. Tuy đây vẫn là khái niệm mới với doanh nghiệp Việt Nam nhưng sớm hay muộn các doanh nghiệp cũng phải hướng đến.

Lượng chất thải rất lớn

Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Nguyễn Quang Vinh cho biết, những năm gần đây, số lượng doanh nghiệp trên thế giới quan tâm đến sáng kiến, mô hình kinh doanh nền kinh tế tuần hoàn tăng lên rất nhiều. Song, tại Việt Nam, nền kinh tế tuần hoàn vẫn là khái niệm mới đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đó, kinh tế tuần hoàn được hiểu là mô hình kinh tế, trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất và dịch vụ đặt ra mục tiêu kéo dài tuổi thọ của vật chất và loại bỏ tác động tiêu cực đến môi trường. Nếu như mô hình kinh tế tuyến tính chỉ quan tâm đến khai thác tài nguyên, sản xuất và vứt bỏ sau tiêu thụ, dẫn đến một lượng phế thải khổng lồ thì mô hình kinh tế tuần hoàn chú trọng vào việc quản lý, tái tạo tài nguyên theo một vòng khép kín nhằm tránh tạo ra phế thải.

Theo ông Vinh, nếu áp dụng triệt để tư duy tuần hoàn trong hoạt động thiết kế, sản xuất và tái chế hàng hóa, nền kinh tế tuần hoàn sẽ mở ra cơ hội thị trường trị giá ít nhất 4,5 nghìn tỷ USD cho doanh nghiệp; tạo ra hàng trăm triệu việc làm mới. Bên cạnh đó, còn giúp doanh nghiệp giảm thiểu các rủi ro từ việc khan hiếm nguyên liệu và biến động giá tài nguyên; tạo điều kiện cho doanh nghiệp đón đầu chính sách mới nhằm định hướng hoạt động của doanh nghiệp theo chiến lược tăng trưởng xanh, bền vững. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam không thể đứng ngoài tư duy nền kinh tế tuần hoàn.

Ông Nguyễn Thành Lam, Vụ Quản lý chất thải, Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho hay, lượng chất thải rắn công nghiệp thông thường phát sinh khoảng 8,1 triệu tấn/năm, chưa bao gồm tro, xỉ, thạch cao phát sinh từ các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón (ước tính khoảng 17 triệu tấn/năm) và đất, đá thải từ ngành công nghiệp khai thác khoáng sản. Phần lớn lượng chất thải này chưa được tận thu để sử dụng làm nguyên, nhiên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất. Nguồn chất thải không được tận dụng tái chế làm ô nhiễm môi trường, gia tăng hàng loạt các chi phí xử lý. Mặc dù có nguồn nguyên liệu tái chế tiềm năng, nhưng hiện nay Việt Nam chưa có chế tài phân loại chất thải rắn tại nguồn.

Nguyên nhân là do năng lực quản lý chất thải rắn còn hạn chế như các đơn vị thu gom vận chuyển và xử lý chất thải rắn còn thiếu kinh phí, kỹ thuật, trang thiết bị cũng như về nhân lực trong quản lý chất thải rắn nên chưa đáp ứng được các nhu cầu cấp  thiết về bảo vệ môi trường. Chất thải rắn vẫn sử dụng công nghệ chôn lấp ủ yếm khí là chính nên gây ô nhiễm nguồn nước, không khí. Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, chỉ tính riêng 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và túi nilon. Lượng chất thải nhựa và túi nilon cả nước chiếm khoảng 8-12% trong chất thải rắn sinh hoạt. Nếu trung bình khoảng 10% lượng chất thải nhựa và túi nilon không được tái sử dụng thì lượng chất thải nhựa và túi nilon thải bỏ xấp xỉ khoảng 2,5 triệu tấn/năm.

Sớm hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn

Ông Andrew Thomas Mangan, Giám đốc điều hành Hội đồng doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Hoa Kỳ cho biết, năm 2015, Việt Nam phát sinh khoảng 27 triệu tấn chất thải. Con số này vẫn tăng lên hàng năm. Dự báo đến năm 2030, sẽ có 54 triệu tấn chất thải phát sinh. Đáng chú ý là, 70% bãi xử lý chất thải hiện tại ở Việt Nam không được xếp là bãi chôn lấp hợp vệ sinh. Trong khi, muốn biến chất thải thành nguyên vật liệu giá trị, doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc kiểm soát, xây dựng cơ sở dữ liệu, phân phối cho nguyên liệu thứ cấp. Nhà đầu tư lại khó tiếp cận nguồn nguyên liệu cũng như khó đánh giá, kiểm soát thông tin về nguồn nguyên liệu tại Việt Nam.

Chia sẻ khó khăn của doanh nghiệp mình, đại diện công ty TNHH giấy Lee & Man Vietnam cho hay, tỷ lệ thu hồi giấy đã qua sử dụng của Việt Nam thuộc loại thấp nhất khu vực. Lực lượng thu gom giấy tái chế rất yếu. Hơn nữa lại chưa có chính sách hỗ trợ đồng bộ khuyến khích việc thu hồi và tái chế giấy. Chất thải giấy chưa được nhìn nhận như một nguyên liệu sản xuất thực sự.

Đại diện Tập đoàn Dow Chemical cũng lưu ý, để phát triển nền kinh tế tuần hoàn, doanh nghiệp không chỉ tập trung vào sản xuất xanh mà cần phải tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, tạo cơ hội để họ tiếp cận, nhận diện sản phẩm thân thiện với môi trường qua thông tin trên bao bì, nhãn hàng hóa. Từ đó xây dựng chính sách tài chính, khuyến khích người tiêu dùng thực hiện tiêu dùng xanh.

Giám đốc phát triển bền vững công ty TNHH Nhà máy bia Heineken Việt Nam Lê Thị Ngọc Mỹ chia sẻ, doanh nghiệp đã lựa chọn những giai đoạn phù hợp để áp dụng nền kinh tế tuần hoàn. Đến nay, 99,01% sản phẩm và phế liệu trong sản xuất được tái sử dụng hoặc tái chế. Trong đó, có thể kể đến nước thải sau xử lý, bã hèm. Nước thải đã xử lý được dùng để làm vệ sinh và tưới cây, và nhà máy sản xuất được sản xuất bằng năng lượng tái tạo. Hay như việc những nắp chai bia Tiger là một nhãn hiệu bia cao cấp của Heineken Việt Nam với kích thước nhỏ bé, khó thu gom và có giá trị kinh tế thấp nên thường bị bỏ đi và thải ra môi trường đã được tái chế nung chảy và phối trộn với các nguyên liệu khác để trở thành nguyên liệu sắt dùng trong xây dựng, hỗ trợ việc xây những công trình ý nghĩa cho người dân tại một số địa phương.

Các chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất để hướng đến nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam là các tiêu chuẩn, quy chuẩn về quản lý, sử dụng chất thải công nghiệp, sản phẩm thương mại thiếu và chưa đồng bộ. Việc tiêu thụ sản phẩm từ chất thải công nghiệp còn rất khó khăn, trong khi công nghệ và quy mô tái chế chất thải còn lạc hậu, gây ô nhiễm vì thiếu vốn đầu tư. Do đó, cần phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành trong việc chỉ đạo chặt chẽ, sát sao các hoạt động. Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn liên quan tới thu gom, vận chuyển và tái sử dụng chất thải công nghiệp. Mặt khác, có ưu đãi các doanh nghiệp xử lý, tiêu thụ rác thải, đẩy mạnh mô hình kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam. Đặc biệt, cần có sự tăng cường liên kết giữa các viện, trường, các nhà khoa học và doanh nghiệp để sớm tập trung nghiên cứu hoàn thiện công nghệ tái chế xử lý chất thải phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Tuệ Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang