KINH TẾ
Cập nhật 23:01 | 17/09/2019 (GMT+7)
.
Hướng tới tăng trưởng chất lượng cao

Chìa khóa công nghệ và đổi mới sáng tạo

07:46 | 08/06/2019
“Tại sao với rất nhiều cải cách về thể chế, môi trường, hội nhập, bao nhiêu cơ hội mở ra mà hoạt động của doanh nghiệp vẫn rất khó khăn? Chúng tôi cho rằng, nguyên nhân cốt lõi là nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng của nước ta còn thấp nên doanh nghiệp không nắm giữ, tạo ra và làm chủ công nghệ”. Đây là nhận định của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng tại Tọa đàm Hướng tới tăng trưởng chất lượng cao giai đoạn 2021 - 2030: Định hướng ưu tiên chính sách, diễn ra sáng qua.

Tiềm năng tăng trưởng sẽ giảm?

Theo TS. Bùi Tất Thắng, thành viên Tổ Biên tập của Tiểu ban Kinh tế - Xã hội Đại hội XIII của Đảng, định hướng nội dung phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2030 và Kế hoạch 5 năm 2021 - 2025 là: Tăng trưởng đủ nhanh để chống lại nguy cơ tụt hậu; tăng trưởng có chất lượng để bảo đảm tính bền vững (tăng trưởng có hiệu suất, tăng trưởng xanh, tăng trưởng bao trùm); phát triển bền vững về xã hội và môi trường; thể chế kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại, hội nhập.

Về các đột phá chiến lược, xu hướng chung hiện nay là tiếp tục thực hiện 3 đột phá chiến lược của Chiến lược 2011 - 2020 (thể chế, nhân lực và hạ tầng) song cần nghiên cứu, xác định các nội dung mới phù hợp với bối cảnh mới. Đồng thời, xem xét bổ sung nội dung đột phá chiến lược mới, có thể là: Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát huy giá trị văn hóa, con người Việt Nam…

“Việc thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 và Kế hoạch 5 năm 2016 - 2020 đã đạt nhiều kết quả quan trọng, nổi bật nhưng chưa tương xứng tiềm năng, thiếu tính bền vững”, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng thừa nhận.

Cụ thể, kinh tế vĩ mô ổn định vững chắc hơn, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm và ngày càng được cải thiện; tăng trưởng kinh tế đạt khá, chất lượng được nâng lên… Tuy nhiên, do tác động không thuận của bối cảnh kinh tế thế giới và một số nguyên nhân chủ quan, việc tạo nền tảng để đưa Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại chưa đạt yêu cầu; năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao; khoảng cách giàu nghèo có xu hướng gia tăng…

“Đường đi đến thịnh vượng (của Việt Nam - PV) mới chỉ bắt đầu”, ông Sebastian Eckardt, Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới (WB) nhìn nhận. Dù Việt Nam tăng trưởng khoảng 6,5%/năm song vẫn thấp hơn các quốc gia trong khu vực tại cùng giai đoạn phát triển. “Nếu Việt Nam vẫn tăng trưởng như thông thường thì tiềm năng tăng trưởng cũng sẽ giảm, chỉ khoảng 5,7% trong thời gian tới, thấp hơn mức độ mong muốn 6,5 - 7,5%”, ông Sebastian Eckardt nói.

Trong khi đó, TS. Bùi Tất Thắng, thành viên Tổ Biên tập của Tiểu ban Kinh tế - Xã hội Đại hội XIII của Đảng, cho biết định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2030 đặt mục tiêu  đến năm 2030 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, có thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước công nghiệp phát triển hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Vậy, Việt Nam cần làm gì để hướng tới tăng trưởng chất lượng cao trong giai đoạn 2021 - 2030?


Ảnh: Khánh Đăng

Tạo khuôn khổ pháp lý cho đổi mới sáng tạo

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 diễn ra rất nhanh; trong nước, Việt Nam phải đối mặt với già hóa dân số, nhiều động lực thúc đẩy sự tăng trưởng của đất nước trước đây sẽ giảm dần trong thập kỷ tới… Giám đốc quốc gia WB tại Việt Nam Ousmane Dione tin tưởng, “Việt Nam vẫn có nhiều tiềm năng để duy trì sự thành công phát triển”, song cần quản lý được những rủi ro và thúc đẩy mạnh mẽ nhiều cuộc cải cách của mình.

Ông nhấn mạnh, “Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2025 là những cơ hội vàng của Việt Nam, vì các tài liệu này sẽ định hình lộ trình phát triển của đất nước trong thập kỷ tới. Việt Nam không thể bỏ lỡ những cơ hội này. Thập kỷ này là thời điểm quan trọng đối với Việt Nam khi phải đương đầu với những thách thức mới và tìm con đường hiện thực hóa tham vọng trở thành nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2045”.

Sau 30 năm đổi mới, tốc độ tăng trưởng đang chậm dần đều, từ khoảng gần 8% (giai đoạn trước năm 2000) xuống còn 7,2 - 7,4% (giai đoạn 2000 - 2010), sau đó giảm xuống còn khoảng 6,2 - 6,4%. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn được đánh giá là ổn định kinh tế vĩ mô. “Vậy có phải tăng trưởng hợp lý ổn định vĩ mô là cần thiết không? Nếu tốc độ cứ giảm dần thì ổn định để làm gì?”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên đặt câu hỏi. Theo ông Kiên, muốn nền kinh tế đổi mới “phải có sự bùng nổ, chủ động tạo ra đột phá, bởi không có một quốc gia nào thực hiện cải cách kinh tế thành công mà không có trả giá”. Song, Việt Nam nên chấp nhận trả giá ở mức độ nào là điều cần phải được nghiên cứu kỹ. 

Thừa nhận chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của cả 3 cấp độ từ sản phẩm, doanh nghiệp đến quốc gia đều thấp, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho rằng, một phần do hoạt động của các doanh nghiệp hiện nay đang rất khó khăn. “Chúng ta đều đánh giá cao vai trò khu vực tư nhân, thế nhưng dù số doanh nghiệp thành lập tăng hơn 100.000 mỗi năm song số lượng giải thể cũng lớn, hiệu quả đóng thuế thấp. Tại sao với nền kinh tế năng động như thế, có rất nhiều cải cách về thể chế, môi trường, hội nhập, bao nhiêu cơ hội mở ra mà hoạt động của doanh nghiệp vẫn rất khó khăn? Có phải do yếu tố về khả năng công nghệ không?”, ông Dũng nêu vấn đề.

Nhìn vào thực tế thành lập doanh nghiệp hiện nay, người đứng đầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, doanh nghiệp lập ra chủ yếu để làm dịch vụ, bán hàng, mở quán ăn chứ không phải để sản xuất. Sẽ không thể làm được nếu không có công nghệ, đồng thời sẽ không thể nâng cao năng suất được! Từ lập luận này, gắn với tình hình hoạt động của doanh nghiệp, ông Dũng cho rằng: “Cốt lõi chính là nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng của nước ta còn thấp nên không nắm giữ, tạo ra, làm chủ công nghệ”. Nói cách khác, “điểm nghẽn lớn nhất chính là khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đó là vấn đề lớn của Việt Nam và phải giải quyết được mới duy trì đà tăng trưởng nhanh và bền vững”, ông Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.

Đồng tình với việc tăng năng suất lao động thông qua thúc đẩy đổi mới, áp dụng công nghệ, nghiên cứu và triển khai (R&D), Chuyên gia Kinh tế trưởng WB Sebastian Eckardt lưu ý “đừng quên bảo hộ sở hữu trí tuệ để thúc đẩy đổi mới sáng tạo”. Hiện, “Việt Nam không được đánh giá cao so với các quốc gia khác ở khía cạnh này. Do vậy, nếu muốn phát triển dựa vào tri thức, đổi mới, phải bảo vệ được quyền bảo hộ sở hữu trí tuệ, cần tạo ra khuôn khổ cho đổi mới sáng tạo”, ông Sebastian Eckardt nói.

Đan Thanh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang