KINH TẾ
Cập nhật 19:51 | 23/10/2019 (GMT+7)
.
Dự án Đường sắt cao tốc Bắc - Nam

Giải bài toán chi phí và lợi ích

08:19 | 14/07/2019
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định thành lập Hội đồng thẩm định nhà nước dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam sau khi Bộ Giao thông - Vận tải và Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra 2 phương án khác nhau. TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), cho rằng, đối với đường sắt cao tốc Bắc - Nam thì phải xử lý bài toán có cần thiết đầu tư hay không, chi phí ra sao, lợi ích như thế nào?

 

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đưa vào quy hoạch từ năm 2000. Năm 2010, Chính phủ trình Quốc hội chủ trương xây dựng dự án này nhưng không được Quốc hội tán thành. Mới đây, dự án tiếp tục tái khởi động, tổng hợp các nghiên cứu trước đó, và giữa tháng 2.2019 Bộ Giao thông - Vận tải đã có tờ trình Thủ tướng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Theo kế hoạch dự kiến, Chính phủ sẽ xin ý kiến Quốc hội về chủ trương thực hiện dự án này trong kỳ họp cuối năm nay.

Ngày 11.7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc quyết định thành lập Hội đồng Thẩm định Nhà nước để thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (Hội đồng). Theo đó, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư làm Chủ tịch Hội đồng. Hội đồng được thuê liên danh tư vấn trong nước và tư vấn nước ngoài bảo đảm độc lập, khách quan với tư vấn lập dự án để thẩm tra báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án theo đúng quy định. Bộ Giao thông - Vận tải có trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan đến quá trình thẩm định dự án, bố trí vốn chuẩn bị đầu tư phục vụ việc lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi theo đúng quy định của pháp luật.

Trước đó, ngày 9.4.2019, Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 134/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng tại cuộc họp về phương án nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam với sự tham dự nhiều bộ, cơ quan diễn ra ngày 8.3. Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu: Trên cơ sở hồ sơ Dự án đã được hoàn thiện, Hội đồng thẩm định Nhà nước sau khi thành lập tổ chức thẩm định theo quy định, xem xét kỹ lưỡng về sự cần thiết đầu tư, hiệu quả kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh; làm rõ khả năng cân đối nguồn lực đầu tư Dự án trong giai đoạn 2021 - 2030, đặc biệt là cân nhắc nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án giao thông lớn hoặc đề xuất đầu tư Dự án giai đoạn sau năm 2030 để cân đối nguồn vốn đầu tư phát triển theo từng giai đoạn cho phù hợp, báo cáo Thủ tướng xem xét để báo cáo các cấp thẩm quyền.

Được biết, Liên danh tư vấn TEDI- TRICC- TEDIS là đơn vị triển khai gói thầu tư vấn xây dựng, hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam. Đơn vị tư vấn đã nghiên cứu 3 kịch bản phát triển đường sắt trên trục Bắc - Nam. Kịch bản 1: Nâng cấp, tối ưu hóa năng lực đường đơn hiện tại (năng lực 50 tàu/ngày đêm, tốc độ khai thác 70km/h). Kịch bản 2: Nâng cấp đường đơn hiện tại (khổ 1.000mm) lên đường đôi khổ 1.435mm, khai thác chung tàu khách và tàu hàng (năng lực 170 tàu/ngày đêm, tốc độ tối đa 200km/h). Kịch bản 3: Nâng cấp, tối ưu hóa năng lực đường đơn hiện tại và kết hợp xây dựng tuyến mới để khai thác riêng tàu khách, tốc độ thiết kế 350km/h (tốc độ khai thác tối đa 320km/h).

Cuối năm ngoái, Bộ Giao thông - Vận tải đề xuất dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tốc độ thiết kế 350 km/h, được xây dựng để khai thác riêng tàu chở khách. Thời gian chạy tàu từ Hà Nội - TP Hồ Chí Minh là 5 giờ 20 phút, nếu không dừng ở một số ga và 6 giờ 55 phút nếu dừng ở tất cả ga. Tổng vốn đầu tư là 58,7 tỷ USD. Mới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất tốc độ thấp hơn, khoảng 200km/h, tổng mức đầu tư dự án khoảng 26 tỷ USD, thời gian chạy tàu từ Hà Nội - TP Hồ Chí Minh khoảng 8 giờ.

Việc có đầu tư xây dựng đường sắt cao tốc Bắc - Nam hay không vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau
Nguồn: ITN

Xung quanh những tranh luận gần đây về 2 phương án của 2 Bộ, TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng CIEM cho rằng, trước hết cần trả lời những câu hỏi sau: Có cần thiết phải đầu tư đường sắt cao tốc Bắc - Nam hay không? Mục tiêu của dự án là gì? Chi phí ra sao? Tiếp đến là chở khách hay chở hàng? “Với dự án lớn như đường sắt cao tốc Bắc - Nam, bất cứ phương án nào đưa ra đều tiềm ẩn rủi ro. Điều quan trọng nhất, đơn vị xây dựng phương án phải lường trước được rủi ro và tối thiểu hóa những rủi ro đó. Do đó, cần so sánh các phương án về chi phí, lợi ích, mục tiêu, tiền đề và ràng buộc... Bài toán chi phí và lợi ích có rất nhiều, bao gồm chi phí, lợi ích môi trường, kinh tế vĩ mô, ngân sách, nợ công, hiệu quả”, TS. Võ Trí Thành phân tích.

Trong khi đó, TS. Phạm Tất Thắng, Viện Nghiên cứu thương mại cho rằng, với chiều dài của nước ta, cần xây dựng đường sắt vận chuyển người và hàng hóa mới có hiệu quả. Nếu như chỉ chở khách thì không phù hợp và phát triển đường hàng không có khi tốt hơn. Ông Thắng lưu ý: “Phương án nào thì cũng phải phù hợp với năng lực, tài chính của đất nước. Nếu không tính toán khéo, làm dự án với số vốn lớn khiến nợ công “phình” ra, thêm vào đó lại kéo dài thời gian thi công, cuối cùng là công trình khởi công với công trình kết thúc cách nhau hàng vài chục năm dẫn đến độ chênh về khoa học công nghệ, trình độ. 

T. Phong - A. Thiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang