KINH TẾ
Cập nhật 18:01 | 21/09/2019 (GMT+7)
.

Tiêu chí nào xác định hàng hóa của Việt Nam?

07:30 | 16/08/2019
Dự thảo Thông tư quy định cách xác định sản phẩm, hàng hóa sản xuất tại Việt Nam vừa được Bộ Công thương công bố để lấy ý kiến. Theo đó, Thông tư sẽ áp dụng cho hàng lưu thông trên thị trường Việt Nam, bao gồm cả hàng nhập khẩu vào Việt Nam.

Phải ghi nhãn bằng tiếng Việt

Nghị định số 43/2017NĐ-CP về ghi nhãn hàng hóa trong quá trình thực thi bộc lộ nhiều vấn đề bất cập. Việc thiếu vắng những quy định cụ thể thế nào là sản phẩm của Việt Nam hay sản xuất tại Việt Nam khiến các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân lúng túng khi ghi nguồn gốc theo Nghị định 43. Ở chiều ngược lại, nhiều người tiêu dùng rất thắc mắc, bức xúc khi một số mặt hàng dù chỉ trải qua các công đoạn gia công, lắp ráp, chế biến đơn giản tại Việt Nam nhưng vẫn gắn nhãn “sản xuất tại Việt Nam”, còn cơ quan chức năng lại không có căn cứ để phân xử.

Nhằm giải quyết những vấn đề trên, ngày 29.6.2018, Bộ Công thương đã có Tờ trình báo cáo Thủ tướng cho phép Bộ nghiên cứu, xây dựng một văn bản quy phạm pháp luật về việc như thế nào thì một sản phẩm, hàng hóa được coi là “sản phẩm của Việt Nam” hay “sản xuất tại Việt Nam”.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh, về nguyên tắc, Thông tư quy định cách xác định sản phẩm, hàng hoá sản xuất tại Việt Nam sẽ không làm phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp. Bởi vì ghi nhãn hàng hóa và công bố nước xuất xứ trên nhãn hàng vốn là yêu cầu bắt buộc tại Nghị định 43. Thông tư chỉ giúp tổ chức, cá nhân có căn cứ thực hiện đúng Nghị định 43 và loại bỏ bớt các trường hợp vô tình hay cố ý vi phạm thông tin về nước xuất xứ. Những doanh nghiệp chân chính sẽ không phải đối mặt với những nguy cơ cáo buộc “gian lận xuất xứ”. Qua đó, giúp loại bỏ dần tình trạng hàng nhập khẩu nhằm “đội lốt” hàng Việt Nam. 

Điểm đáng lưu ý là Thông tư sẽ áp dụng cho hàng lưu thông trên thị trường Việt Nam, bao gồm cả hàng nhập khẩu vào Việt Nam. Nếu hàng nhập khẩu vào Việt Nam đã có nhãn mác thể hiện xuất xứ không phải xuất xứ Việt Nam thì khi lưu thông trên thị trường, việc ghi nước xuất xứ sẽ được thực hiện theo Nghị định 43 và không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư. Trường hợp hàng nhập khẩu gắn sẵn nhãn mác thể hiện đó là hàng Việt Nam thì sẽ áp dụng Thông tư này. Cơ quan chức năng sẽ có quyền yêu cầu người nhập khẩu chứng minh đó là hàng Việt Nam trước khi cho phép hàng hóa được thông qua.

Hàng hóa được phép thể hiện là hàng hóa Việt Nam ở hai trường hợp: Một là, hàng hóa có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất toàn bộ tại Việt Nam theo quy định tại Điều 8 của dự thảo Thông tư. Hai là, hàng hóa có xuất xứ không thuần túy hoặc không được sản xuất toàn bộ tại Việt Nam nhưng trải qua công đoạn gia công, chế biến cuối cùng tại Việt Nam làm thay đổi cơ bản tính chất của hàng hóa theo quy định tại Điều 9 của dự thảo Thông tư.

Cũng theo dự thảo, hàng hóa không thể ghi nhãn bằng tiếng nước ngoài như “made in Vietnam” hay “Product of Vietnam” vì hàng hóa lưu thông trên thị trường Việt Nam nên bắt buộc phải ghi bằng Tiếng Việt.


Dự thảo Thông tư cần quy định cụ thể, rõ ràng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp

Hàm lượng giá trị gia tăng 30% có hợp lý? 

Tại buổi trao đổi về Dự thảo Thông tư do Bộ Công thương tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng tại sao Bộ Công thương đặt ra hàm lượng giá trị gia tăng (VAC) 30% mà không phải là ngưỡng cao hơn, ví dụ như Thụy Sĩ 60%, hay Mỹ là 50% và cần bổ sung các tiêu chí như: phải mang thương hiệu Việt Nam, phải do công ty có trên 50% vốn Việt Nam sản xuất ra mới được xem là hàng Việt. 

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cho biết, nhiều sản phẩm xuất khẩu của nước ta chỉ cần đáp ứng VAC 30% là được các nước bạn công nhận là xuất xứ Việt Nam. Việc đặt ra ngưỡng cao hơn 30% hoặc bổ sung điều kiện không khó nhưng nếu vậy sẽ xuất hiện tình huống là cả thế giới công nhận nhưng riêng Việt Nam lại không công nhận một sản phẩm nào đó là sản phẩm của chính mình. Nhiều người cứ thích viện dẫn Mỹ và Thụy Sĩ mà không biết rằng trong đàm phán với Việt Nam, cả Mỹ, Nhật, Thụy Sĩ đều tha thiết đề nghị ta áp dụng quy tắc VAC 30% hay chuyển đổi mã số hàng hóa cho tuyệt đại đa số sản phẩm công nghiệp của họ. Không có một ai đề nghị 50% hay 60% cả, chỉ trừ với một số mặt hàng cực kỳ nhạy cảm như may mặc và ô tô.

Hiện nay, trong ASEAN, hàng hóa phải đạt hàm lượng giá trị gia tăng là 40% mới được coi là đáp ứng quy tắc xuất xứ. Nhưng tại dự thảo Thông tư này của Bộ Công thương chỉ cần hàm lượng 30% đã được coi là hàng hóa Việt Nam. Giải thích về vấn đề này, ông Phan Văn Chinh, Cục trưởng Cục xuất khẩu, Bộ Công thương cho biết, trong Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) và các hiệp định thương mại tự do (FTA) khác, hàm lượng giá trị gia tăng được gọi “hàm lượng giá trị khu vực” (RVC). Tên gọi này thể hiện tính chất khu vực của qui tắc xuất xứ, tức là cho phép cộng gộp xuất xứ của các nước thành viên.

Ví dụ như với hàm lượng giá trị khu vực mà hàng hóa phải đạt được đủ để coi là có xuất xứ (RVC) 40% trong ASEAN thì 1 sản phẩm có 20% giá trị của Thái Lan, 10% của Philippines, 5% của Lào và 5% của Việt Nam sẽ được coi là đạt tiêu chí xuất xứ ASEAN và được cấp giấy chúng nhận xuất xứ mẫu D. Thông tư này quy định chặt hơn, cụ thể tỷ lệ giá trị gia tăng 30% nếu tại Thông tư là chỉ tính riêng của giá trị của Việt Nam. Với quy định như tại dự thảo Thông tư thì nhiều sản phẩm có thể đáp ứng xuất xứ ASEAN và được cấp Giấy chứng nhận xuất xứ mẫu D nhưng chưa chắc đã đủ điều kiện để được coi là hàng hóa của Việt Nam. 

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho biết, Bộ Công thương sẽ tổ chức các buổi tọa đàm, giới thiệu dự thảo Thông tư và lấy ý kiến của các hiệp hội, doanh nghiệp, các cá nhân, tổ chức có liên quan. Đồng thời Bộ cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông để giải thích, làm rõ về mục tiêu ban hành Thông tư cũng như những nội dung mang tính kỹ thuật để doanh nghiệp và người dân có thể hiểu và góp ý sát thực nhất.                                                                                                                   

Hạnh Nhung
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang