KINH TẾ
Cập nhật 17:41 | 27/01/2020 (GMT+7)
.

Trái phiếu xanh - “cũ người, mới ta”

08:19 | 09/12/2019
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu không ngừng tác động nặng nề về mọi mặt kinh tế, xã hội, môi trường và nguồn lực của Chính phủ không thể đáp ứng đủ, trái phiếu xanh sẽ là công cụ vay dài hạn vừa bảo đảm nguồn vốn triển khai các dự án năng lượng sạch, vừa đáp ứng nhu cầu sinh lời cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, đáng tiếc là trái phiếu xanh ở Việt Nam vẫn chưa được triển khai.

Xu thế tất yếu

Theo ước tính của Tổ chức Năng lượng quốc tế (IEA), để giảm một nửa lượng khí thải toàn cầu vào năm 2050, thế giới sẽ cần một khoản đầu tư lên đến 46 nghìn tỷ USD. Trong điều kiện đó, trái phiếu xanh được xem như một giải pháp hiệu quả, có thể giúp huy động hàng trăm tỷ USD/năm cho việc phát triển một nền kinh tế sạch và bền vững.

Trong gần một thập kỷ qua, trái phiếu xanh được xem là một kênh thu hút vốn mới mẻ và hiệu quả tại nhiều quốc gia. Bản chất, trái phiếu xanh cũng giống như trái phiếu thông thường, ngoại trừ khoản tiền thu từ việc phát hành trái phiếu này sẽ được cam kết đem đầu tư cho những chương trình tăng cường sự thích nghi và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bao gồm các dự án năng lượng sạch, giao thông công cộng… Trái phiếu xanh có thể do chính phủ, ngân hàng hay cũng có thể là doanh nghiệp phát hành.

Báo cáo từ Tổ chức phi lợi nhuận Climate Bonds Initiative cho thấy, giá trị trái phiếu xanh phát hành tăng trưởng mạnh trong các năm gần đây. Năm 2018 đạt 167,3 tỷ USD, được phát hành từ 44 quốc gia, đưa tổng lượng đã phát hành trên toàn cầu đạt 521 tỷ USD (năm 2017 đạt 155,5 tỷ USD; năm 2016 đạt 87 tỷ USD…). Mỹ, Trung Quốc và Pháp tiếp tục đứng đầu bảng xếp hạng, chiếm 47% phát hành toàn cầu. Đa dạng hóa địa lý tiếp tục gia tăng với 8 quốc gia mới ghi nhận phát hành trái phiếu xanh đầu tay là Iceland, Indonesia, Lebanon, Namibia…

Trong vài năm gần đây, cuộc đua phát hành trái phiếu xanh cũng được các nước đang phát triển chú trọng, đặc biệt là Trung Quốc. Chỉ mới bắt đầu gia nhập vào năm 2015 nhưng đến nay, Trung Quốc đã trở thành quốc gia dẫn đầu trên thị trường này. Với nhịp độ gia tăng dân số và tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng, Trung Quốc đang phải đối mặt với vấn nạn ô nhiễm môi trường cực nghiêm trọng, buộc nước này phải định hướng lại chiến lược phát triển theo hướng bền vững và thực hiện xanh hóa nền kinh tế.


Đến năm 2020, Việt Nam cần hơn 30 tỷ USD chi đầu tư để giữ vững lộ trình phát triển bền vững
Nguồn: ITN

Sớm xây dựng hành lang pháp lý liên quan

Các chuyên gia tính toán, trong bối cảnh quá trình biến đổi khí hậu không ngừng và dự báo sẽ ảnh hưởng nặng nề mọi mặt của kinh tế, xã hội và môi trường, Việt Nam cần có 30,7 tỷ USD chi đầu tư cho đến năm 2020 để giữ vững lộ trình phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trong khi đó, nguồn lực của Chính phủ không bao giờ có thể đáp ứng đủ cho việc phục hồi môi trường và đối phó với nguy cơ khan hiếm nguồn nước, năng lượng và lương thực thực phẩm… Do đó, trái phiếu xanh như là một công cụ vay dài hạn, vừa bảo đảm được nguồn vốn để triển khai các dự án năng lượng sạch, giảm tác động và thích nghi với biến đổi khí hậu, phát triển cơ sở hạ tầng thân thiện với môi trường vừa đáp ứng nhu cầu sinh lời của các nhà đầu tư. Hơn thế nữa, quá trình phát hành trái phiếu xanh còn phát đi thông điệp về ý thức bảo vệ môi trường. Đó là nền tảng cho một nền chính trị - kinh tế - xã hội phát triển công bằng và bền vững.

Trên thực tế, mặc dù trái phiếu xanh đang ngày càng được triển khai rộng rãi trên khắp thế giới song ở Việt Nam mới chỉ manh nha việc đưa các mục tiêu bảo vệ môi trường vào trái phiếu Chính phủ, hay một số quỹ ODA như Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (VEPF) và Quỹ Ủy thác Tín dụng xanh (GCTF). Trong định hướng phát triển 2012 - 2020 và xa hơn là 2030, bắt đầu chú trọng đến tăng trưởng xanh và để bảo đảm nguồn vốn thực hiện, Chính phủ cũng đã có định hướng trong việc phát hành trái phiếu xanh. Tháng 10.2016, lãnh đạo Bộ Tài chính đã đồng ý thực hiện thí điểm phát hành trái phiếu xanh áp dụng cho trái phiếu chính quyền địa phương của TP Hồ Chí Minh (523,5 tỷ đồng, kỳ hạn 15 năm) và Bà Rịa - Vũng Tàu (80 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm). Tuy nhiên, đáng tiếc là đến nay vẫn chưa được thực hiện.

Theo lộ trình phát triển thị trường trái phiếu giai đoạn 2017 - 2020, tầm nhìn đến năm 2030 (Quyết định số 1191/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 14.8.2017), một trong những giải pháp để phát triển thị trường trái phiếu là hoàn thiện cơ chế chính sách, trong đó “ban hành các cơ chế, chính sách về phát triển thị trường trái phiếu xanh để tạo điều kiện cho các chủ thể phát hành huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu để thực hiện các dự án xanh”. Song, thực tế trái phiếu xanh hiện vẫn ở giai đoạn đề án.

Để có thể hình thành và phát triển trái phiếu xanh trong tương lai, từ kinh nghiệm và thành công của các nước đi trước cho thấy, trước hết, chúng ta cần thực hiện những cải cách về kinh tế, tài chính để nâng cao nhận thức của người dân, trách nhiệm về môi trường. Bên cạnh đó, cần sớm ban hành chính sách và xây dựng hành lang pháp lý về trái phiếu xanh. Trong đó, cần quy định rõ các tiêu chuẩn xác định trái phiếu xanh, dự án xanh cũng như các nguyên tắc trong việc phát hành và quản lý nguồn vốn hình thành từ trái phiếu xanh.

Ngoài ra, Chính phủ cần liên kết với các tổ chức nước ngoài như Ngân hàng Thế giới, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP)… để được tư vấn và hướng dẫn về trái phiếu xanh. Mặt khác, cần sớm ban hành những chính sách ưu đãi kết hợp với việc đa dạng hóa thị trường phát hành nhằm thu hút được nhiều sự quan tâm hơn của các nhà đầu tư cho loại trái phiếu này.

Linh Phan - Chuyên gia tài chính - đầu tư
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang