DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 12:17 | 21/10/2019 (GMT+7)
.

Tĩnh tại để nhìn thấu giáo dục

16:24 | 22/01/2017
Giáo dục là lĩnh vực rất “nóng” trong xã hội cũng như trên diễn đàn của QH. Thực ra, cái cần nhất hiện nay là phải tĩnh tại để nhìn cho thấu những vấn đề của giáo dục. Những nguyên lý, nguyên tắc đổi mới giáo dục của ta vừa qua đều đúng hướng và cũng đã tiệm cận cách làm của thế giới nhưng tại sao vẫn nhiều băn khoăn như vậy?

Giáo dục không thể gấp gáp

Chúng ta hay nói, hay nhấn mạnh đến những mục tiêu, những tiêu chí cụ thể giáo dục phải làm được cái này, cái kia nhưng nên nhớ rằng, cái gốc của triết lý giáo dục là đào tạo con người, khai mở trí óc và bồi đắp nhân cách. Bằng cấp cao đến mấy, kiến thức nhồi nhét nhiều bao nhiêu thì nền móng của giáo dục vẫn phải là con người sống với con người thế nào, ứng xử với nhau ra sao? Tính nhân văn của con người ở đâu?... Tất cả những điều này phải ngấm trong suy nghĩ, trong máu thịt và trong hành động của mỗi người dân và nhất là của các nhà hoạch định chính sách.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình

Giáo dục của chúng ta còn nhiều việc phải làm vì như tôi đã chia sẻ với độc giả Báo Đại biểu Nhân dân, đây là hệ quả tác động từ nhiều phía, cả thế giới và trong nước. Điều quan trọng bây giờ là chúng ta cần phải tĩnh tại, chân thành và khiêm tốn để nhìn xem vấn đề của giáo dục hiện nằm ở đâu, bản chất của hiện trạng đó là gì, cần phải làm những việc gì trong điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể của nước ta, chứ cũng không phải muốn làm gì là làm ngay được. Tôi không đòi hỏi cả xã hội phải thống nhất một cách nhìn nhưng QH, các ĐBQH, Chính phủ và ngành giáo dục cần có cái nhìn tương đối khách quan và khoa học. Làm giáo dục không thể gấp gáp, phải nhìn đúng bản chất chứ đừng nhìn hiện tượng…

Ở góc độ quan điểm, chính sách, nguyên tắc, nguyên lý giáo dục và đổi mới giáo dục, tôi cho là không sai. Chúng ta đi đúng hướng và cũng đã tiệm cận với nguyên tắc, nguyên lý mà giáo dục thế giới đang làm. Nhưng vấn đề là chuẩn bị điều kiện thực hiện cho “chín” để khi bắt tay thực hiện không giật cục, không vướng mắc. Sự chuẩn bị phải từ nhiều phía, Chính phủ chuẩn bị về cơ sở vật chất, nguồn lực thực hiện, chia sẻ thông tin để đạt được sự đồng thuận của người dân. QH phải chuẩn bị sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách, pháp luật và giám sát việc thực thi… Chuẩn bị mới là khâu khó. Người Nhật làm việc gì cũng dành rất nhiều thời gian, tâm sức, trí tuệ để chuẩn bị, khi đã chuẩn bị xong, mọi việc cứ thế vận hành êm ả. Còn chúng ta nhìn thấy vấn đề rất nhanh, áp dụng cũng rất nhanh nhưng khâu chuẩn bị chưa đủ nên nhiều khi “đi trước về sau”, hoặc có những việc ngành giáo dục làm nhưng người dân không hiểu được vì sao làm như vậy, từ đó dẫn đến bức xúc.

Cơ quan quản lý do chuẩn bị chưa kỹ nên khi thực hiện rất dễ bị vướng mắc và nhìn thấy vấn đề ở đâu sẽ điều chỉnh ở đó. Vì thế, tôi cho rằng, quản lý giáo dục vừa qua vẫn đang đi giải quyết những hiện tượng bề nổi nhiều hơn chứ chưa đi đến gốc của vấn đề.


Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu trao tặng học bổng cho học sinh xuất sắc trường THPT chuyên - Đại học Vinh

“Đúng bài” của Quốc hội

Cách làm giáo dục hiện nay cũng là do điều kiện nước ta phải “vừa chạy vừa xếp hàng”. Tuy nhiên, đã đến lúc phải thay đổi điều này. Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ sẽ cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá thực trạng để thống nhất bước đi cụ thể trong năm 2017 và những năm tới. Bộ và Ủy ban phải đi cùng với nhau. Hình như vừa qua, Ủy ban với Bộ vẫn chưa thống nhất được mục tiêu. Thành ra khi Bộ làm thì Ủy ban đứng kế bên và đến một lúc lại phải đi hỏi “tại sao anh làm vậy”. Phải thay đổi cách làm này.

Ví dụ, Ủy ban đang chuẩn bị và sẽ có ý kiến chính thức với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chính phủ về giáo dục đại học với quan điểm: Giáo dục đại học phải bằng cả 2 “cánh”: Công lập và tư thục.

Công lập phải đẩy cho đúng tự chủ. Hiện nay, chúng ta đang giao tự chủ cho 15 trường nhưng lại đặt vế tài chính đầu tiên. Tức là, anh không cần ngân sách nhà nước thì sẽ có được tất cả các quyền còn nếu sử dụng ngân sách nhà nước thì phải chịu sự quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tôi có suy nghĩ khác. Tài chính chỉ là một điều kiện để phát triển chứ không phải là vấn đề tiên quyết của tự chủ. Cần trao cho các trường đại học công lập sự tự chủ đúng nghĩa, có đầy đủ các quyền như luật định. Với trách nhiệm xã hội và tùy điều kiện cụ thể, đại học công lập sẽ nhận thức được rằng, tài chính nên đi đường nào. Nhà nước sẽ hỗ trợ, nhìn nhận đường đi của anh là đúng hay sai. Nếu thấy anh rụt rè, Nhà nước sẽ vỗ vai nói, “anh phải nhanh hơn”; nếu anh đi quá nhanh trong khi điều kiện chưa đủ, Nhà nước sẽ nhắc nhở “này, phải cẩn thận hơn, thận trọng hơn”. Trao tự chủ trọn vẹn như vậy đại học công lập sẽ phát huy được vì họ mạnh lắm, từ thầy cô, trường lớp, cơ sở vật chất, truyền thống đủ hết. Tất nhiên, tự chủ như vậy cũng có nghĩa phải tuân thủ pháp luật.

Ủy ban đã làm việc với một số trường tư thục và thấy rằng, không dễ tìm được một mô hình giáo dục tư thục tốt dù chúng ta có những trường dân lập đầu tiên từ năm 1988. Ở đây có vấn đề về nhận thức và cơ chế. Xưa nay, chúng ta quen với việc giáo dục là dịch vụ chỉ do Nhà nước cung cấp. Đến khi chấp nhận có giáo dục ngoài công lập thì từ nhà quản lý, nhà đầu tư, nhà giáo đến xã hội lại chưa thật sự quen với khái niệm giáo dục vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận. Vậy thì chúng ta phải thay đổi nhận thức, phải có cơ chế chính sách cụ thể cho giáo dục tư thục… Theo tôi, đại học công lập là nền tảng, nòng cốt nhưng đại học tư thực sẽ là động lực cho sự phát triển cân đối của nền giáo dục nước nhà.

Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ sẽ làm việc cụ thể với Bộ Giáo dục và Đào tạo về vấn đề này.Sau khi thống nhất định hướng, mục tiêu chung, Bộ sẽ làm, Ủy ban đứng kế bên vừa giám sát vừa hỗ trợ và cuối cùng, Ủy ban sẽ đánh giá. Cơ quan quản lý và cơ quan giám sát phải chia sẻ với nhau, đi cùng nhau ngay từ đầu và cuối cùng, cơ quan giám sát phải đánh giá thực chất về những gì đã làm được, chưa làm được và cần tiếp tục làm gì. Cách làm này là “đúng bài” của QH. Cho đến nay, hình như chúng ta vẫn chưa có đánh giá chính thức của QH, cơ quan của QH một cách toàn diện về giáo dục. Vì thế, Ủy ban, với vai trò là cơ quan chuyên môn của QH, phấn đấu sẽ có đánh giá chính thống về giáo dục. Dự kiến năm nay, UB chỉ đánh giá ở mức độ nội bộ, đơn giản. Năm sau sẽ đánh giá toàn diện, đầy đặn để báo cáo QH.

PGs. Ts. Phan Thanh Bình - Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ
P. Thúy ghi
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang