DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 12:35 | 26/06/2019 (GMT+7)
.
Tổ chức lực lượng tự vệ trong doanh nghiệp

Cụ thể hóa trách nhiệm

07:36 | 13/05/2019
Cần nghiên cứu, quy định cụ thể trách nhiệm của doanh nghiệp trong thành lập tự vệ; đồng thời nên giữ quy định người đứng đầu doanh nghiệp có tránh nhiệm bảo đảm cho người lao động của doanh nghiệp mình thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tại địa phương hoặc phải đóng góp vật chất...

Còn nhiều khó khăn, vướng mắc

Pháp lệnh Dân quân tự vệ năm 1996, năm 2004 và Luật Dân quân tự vệ đều quy định điều kiện thành lập lực lượng tự vệ trong doanh nghiệp; đặc biệt Khoản 2 Điều 19 của Luật quy định: “đối với doanh nghiệp chưa tổ chức lực lượng tự vệ, thì chủ doanh nghiệp hoặc người đại diện hợp pháp của chủ doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức cho người lao động của doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ ở địa phương nơi doanh nghiệp hoạt động”.

Sau gần 10 năm thực hiện Luật này cho thấy, việc thành lập tự vệ thường chỉ thuận lợi trong cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước (là các đơn vị có “truyền thống” từ thời bao cấp). Đối với doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn nước ngoài thì gặp nhiều khó khăn. Qua nghiên cứu cho thấy, trên địa bàn 6 tỉnh Quân khu I, số lượng doanh nghiệp có tổ chức tự vệ là: Doanh nghiệp nhà nước 20,6%; Công ty TNHH một thành viên 3%; doanh nghiệp tư nhân 0,8% và doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài 0,8%. Trên địa bàn 8 tỉnh Quân khu II, tỷ lệ doanh nghiệp có tổ chức tự vệ trên tổng số doanh nghiệp cùng loại hình là: Doanh nghiệp nhà nước 65,47%; doanh nghiệp nhà nước giữ cổ phần chi phối 13,27%; doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm 0,48%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 0,49% và doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài 3,25%. Hiện nay, doanh nghiệp nhà nước đang cổ phần hóa, thoái vốn, nên việc thành lập và duy trì hoạt động của tự vệ thời gian tới sẽ khó khăn.


Lực lượng tự vệ Công ty Cổ phần Xổ số kiến thiết tỉnh Quảng Bình tổ chức hội thao kết thúc nội dung huấn luyện
Ảnh: Ngọc Thăng

Một trong những nguyên nhân vướng mắc trên là do văn bản pháp luật không quy định cụ thể doanh nghiệp phải có nghĩa vụ thực hiện nhiệm vụ quốc phòng. Ví dụ: Luật Doanh nghiệp năm 2014 chỉ quy định chung doanh nghiệp có nghĩa vụ “Tuân thủ quy định của pháp luật về quốc phòng” (Khoản 8 Điều 9). Bộ luật Lao động cũng không quy định người lao động được nghỉ làm để tham gia dân quân tự vệ (trong khi mục đích của doanh nghiệp là lợi nhuận và chỉ quan tâm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ khác của mình).

Theo quy định của pháp luật, doanh nghiệp phải tự bảo đảm kinh phí tổ chức, hoạt động của tự vệ hoặc cho người lao động tham gia dân quân ở địa phương (trong khi doanh nghiệp có bảo vệ riêng). Nếu người lao động nghỉ để tham gia dân quân tự vệ sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp, tăng chi phí, như phải trả lương cho lao động khác làm thêm giờ. Vì vậy, người đứng đầu doanh nghiệp, nhất là người nước ngoài thường không muốn thành lập tự vệ, có nơi còn cắt hợp đồng nếu người lao động phải nghỉ nhiều ngày! Để tránh ảnh hưởng đến hoạt động, một số doanh nghiệp thường lấy nhân viên bảo vệ để tổ chức đơn vị tự vệ và thực chất chỉ “bảo vệ” doanh nghiệp mà không thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.

Tự vệ là một thành phần của lực lượng vũ trang nên cần nghiên cứu theo quy định Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm kinh phí cho hoạt động của lực lượng này, nhất là tự vệ trong doanh nghiệp, đồng thời cũng để tương xứng với dân quân. Trên thực tế, để tránh làm mất việc làm của công dân, một số địa phương không gọi người trong doanh nghiệp về tham gia dân quân. Cách làm này có lẽ chưa bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của công dân.

Quy định khó khả thi

Về điều kiện “bảo đảm sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng”, nhiều doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp liên doanh, nhất là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài thường không mặn mà thành lập tổ chức Đảng. Trong nhiều doanh nghiệp tuy có tổ chức Đảng nhưng không giữ quyền lãnh đạo, chi phối hoặc quyết định hoạt động sản xuất, kinh doanh. Qua khảo sát trên cùng một địa bàn cho thấy, có doanh nghiệp FDI với hơn 7.000 lao động, thậm chí hơn 10.000 người, nhưng không tổ chức tự vệ, trong khi một công ty cổ phần môi trường đô thị (vốn Nhà nước chiếm tỷ lệ chi phối) chỉ khoảng 125 lao động nhưng tổ chức một Trung đội tự vệ gồm 25 người.

Thực tế cho thấy quy định tại Khoản 2 Điều 19 Luật Dân quân tự vệ năm 2009 không khả thi. Cả nước có Khoảng trên 440.000 doanh nghiệp phải thực hiện quy định này nhưng hầu hết không chấp hành, nhưng các cơ quan có thẩm quyền cũng không thể xử lý họ bằng pháp luật. Nhằm khắc phục tình trạng này, dự thảo Luật Dân quân tự vệ (sửa đổi) đã bỏ nội dung trên và quy định Khoản 2 Điều 17 như sau: “Doanh nghiệp tổ chức tự vệ khi có đủ các điều kiện sau: Bảo đảm sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, sự quản lý của UBND cấp tỉnh, cấp huyện và sự chỉ huy của cơ quan quân sự địa phương các cấp; Đã hoạt động từ đủ 12 tháng trở lên; Có số lượng người thực hiện hợp đồng lao động từ đủ 12 tháng trở lên để tổ chức ít nhất 1 tiểu đội tự vệ; Theo yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, đề án, kế hoạch tổ chức Dân quân tự vệ của địa phương...”. 

Tính khả thi của quy định này là vấn đề còn nhiều băn khoăn. Vì dự thảo Luật chỉ luật hóa Điều 4 Nghị định số 03/2016/NĐ-CP nhưng không quy định cụ thể trách nhiệm của người đứng đầu doanh nghiệp phải tổ chức lực lượng tự vệ hoặc phải có trách nhiệm bảo đảm cho người lao động thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tại địa phương; không có chế tài xử lý vi phạm. Mặt khác, theo quy định tại Điều 21 dự thảo Luật, doanh nghiệp đã tổ chức lực lượng tự vệ thì được thành lập Ban chỉ huy quân sự và Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự này là người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu doanh nghiệp, sẽ có trường hợp Chỉ huy trưởng là người nước ngoài hoặc tuy là công dân Việt Nam nhưng không phải là đảng viên!

Do đó, cần nghiên cứu, quy định cụ thể trách nhiệm của doanh nghiệp trong thành lập tự vệ; đồng thời nên giữ quy định người đứng đầu doanh nghiệp có tránh nhiệm bảo đảm cho người lao động của doanh nghiệp mình thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tại địa phương hoặc phải đóng góp vật chất; đồng thời cần quy định rõ chế tài xử lý để bảo đảm công bằng về quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp khi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN cũng như thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của công dân.

Đoàn Phúc Thịnh - Phó Vụ trưởng Vụ Quốc phòng và An ninh, Văn phòng Quốc hội
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang