DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 17:49 | 17/09/2019 (GMT+7)
.
Giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực Tài nguyên - Môi trường

Tăng cường hỗ trợ tư pháp

08:05 | 15/07/2019
Đối với vấn đề lịch sử để lại, không đủ cơ sở pháp lý để giải quyết cần có cơ chế đặc thù. Có thể giao cho một tổ chức bao gồm nhiều cơ quan liên ngành có thẩm quyền cao nhất chịu trách nhiệm giải quyết. Và, trước mắt cần có kênh thông tin hướng dẫn, tăng cường hỗ trợ tư pháp, nâng cao hiểu biết cho người dân mới có thể giảm và giải quyết được những vụ việc khiếu kiện vượt cấp, kéo dài.

Đây là ý kiến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà nêu ra tại cuộc làm việc với Đoàn giám sát của UBTVQH về kết quả tiếp công dân, việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân.

Chính sách, pháp luật về đất đai còn nhiều vướng mắc

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN - MT), thời gian qua, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo được Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo Bộ thực hiện một cách tập trung. Bộ đã triển khai, phổ biến, quán triệt đến thủ trưởng các đơn vị trực thuộc để thực hiện, đồng thời, chỉ đạo thủ trưởng các đơn vị trực thuộc tăng cường, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Hàng năm, Bộ TN - MT đều xây dựng kế hoạch, lịch tiếp công dân định kỳ của lãnh đạo Bộ (mỗi tháng một ngày vào thứ năm của tuần cuối tháng). Lịch tiếp công dân định kỳ của lãnh đạo Bộ được đăng tải, công bố công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ và niêm yết công khai tại Trụ sở tiếp công dân của Bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân theo dõi và thực hiện tốt quyền của mình theo quy định của Luật Tiếp công dân...


Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà phát biểu tại buổi làm việc
Ảnh: Quang Khánh

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ TN - MT cũng cho biết, hiện nay tình trạng công dân gửi đơn thư nhiều lần, vượt cấp vẫn còn nhiều. Số liệu báo cáo cho thấy, số lượng đơn trùng, không đủ điều kiện gửi đến Bộ chiếm 47,62%, đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương chiếm 94,21% số vụ việc, dẫn đến mất nhiều thời gian để xử lý, hướng dẫn, hoặc chuyển đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật.

Cùng với đó, quy định pháp luật về đất đai, nhất là quy định liên quan đến chính sách bồi thường, hỗ trợ, công nhận quyền sử dụng đất, tuy đã nhiều lần bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn, bảo đảm quyền lợi của người dân, nhưng chưa giải quyết được dứt điểm tình trạng khiếu nại trong lĩnh vực này. Khiếu nại của công dân liên quan đến việc thu hồi đất có giảm, nhưng vẫn chiếm tỷ lệ cao; đồng thời lại tăng các vụ việc khiếu nại về giá bồi thường thấp, chưa sát giá thị trường và khiếu nại, phản ánh, kiến nghị liên quan đến cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đặc biệt, hầu hết các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp, kéo dài là trong lĩnh vực đất đai, phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực. Có những vụ việc kéo dài hơn 20 năm, đã được giải quyết hết thẩm quyền, các cơ quan Trung ương rà soát nhiều lần, nhưng vẫn chưa có giải pháp dứt điểm.

Theo lãnh đạo Bộ TN - MT, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên là do chính sách, pháp luật về đất đai đã sửa đổi, bổ sung, nhưng vẫn còn bất cập. Việc bồi thường khi thu hồi đất thường kéo dài nhiều năm, chính sách bồi thường thay đổi và xu hướng là ngày càng có lợi, dẫn đến việc người dân so bì, yêu cầu được áp dụng chính sách mới. Trong khi đó, có những quy định mới không có lợi so với trước (đơn cử như việc công nhận quyền sử dụng đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với sử dụng đất vi phạm pháp luật, giao đất trái thẩm quyền trước năm 1993) đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi, tạo sự so bì, và khi không được giải quyết đã dẫn đến khiếu nại, tố cáo.

Những con số biết nói

Cũng theo báo cáo của Bộ TN - MT, trong số 53 vụ việc khiếu nại, tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ (trong đó có 13 vụ việc từ nhiệm kỳ trước chuyển sang), thì con số đã giải quyết là 36 vụ, trong đó ban hành quyết định giải quyết 20 vụ việc và 2 văn bản có nội dung thống nhất với giải quyết của địa phương; 8 vụ việc yêu cầu UBND tỉnh sửa đổi, hủy bỏ quyết định hành chính bị khiếu nại để giải quyết lại theo quy định pháp luật, đình chỉ giải quyết 6 vụ việc do công dân rút đơn khiếu nại. Số vụ việc chưa giải quyết là 17 vụ việc. Còn đối với 42 vụ việc do Thủ tướng Chính phủ giao, Bộ đã báo cáo Thủ tướng giải quyết 33 vụ việc, với kết quả là 13 vụ việc công dân khiếu nại sai, 2 vụ việc công dân khiếu nại có đúng, có sai và 18 vụ việc công dân khiếu nại đúng.

“Đây là những con số biết nói”. Khẳng định điều này, Phó Trưởng ban Dân nguyện Lưu Bình Nhưỡng đặt vấn đề: Vậy cán bộ cấp dưới đã thực sự giải quyết cho người dân chưa, đã hợp lòng dân chưa? Chất lượng giải quyết thế nào mà người dân cứ khiếu kiện lên cấp trên? Có hay không tình trạng cán bộ cấp dưới ỉm đi không giải quyết cho người dân? Bởi, nếu cán bộ bên dưới giải quyết sai có thể do nhận thức chưa đầy đủ, nhưng nếu cán bộ ỉm đi không có câu trả lời, không giải quyết cho người dân, thì buộc người dân phải khiếu kiện vượt cấp.

Đồng tình với ý kiến này, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp Nguyễn Văn Hiển nêu rõ, qua kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo cho thấy Bộ TN - MT đã làm việc rất trách nhiệm và khách quan, nhưng vấn đề lo lắng là chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo tại các địa phương. Số liệu thống kê cho thấy, các địa phương làm chưa tốt, chưa hết trách nhiệm và khả năng. Bởi, nếu giải quyết hợp lý, hợp tình ngay từ đầu cho người dân ngay tại cơ sở, sẽ không xảy ra tình trạng người dân khiếu kiện vượt cấp. Điều này đồng nghĩa sẽ giảm tải cho các cơ quan cấp trên rất nhiều.


Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải - Trưởng Đoàn giám sát của UBTVQH phát biểu tại buổi làm việc với Bộ Tài nguyên và Môi trường
Ảnh: Quang Khánh

Cần cơ chế đặc thù

Giải trình về những tồn tại, hạn chế nêu ra tại cuộc làm việc, Bộ trưởng Trần Hồng Hà một lần nữa chỉ rõ, nguyên nhân một phần là do chính sách, pháp luật về đất đai đã sửa đổi, bổ sung, nhưng vẫn còn bất cập. Việc bồi thường khi thu hồi đất thường kéo dài nhiều năm, chính sách bồi thường thay đổi và xu hướng là ngày càng có lợi, dẫn đến người dân so bì, yêu cầu được áp dụng chính sách mới. Đồng thời, việc quản lý, sử dụng đất đai vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số địa phương còn buông lỏng, thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên của cơ quan chức năng dẫn đến những xung đột về quyền lợi của người sử dụng đất.

Cùng với đó, có nhiều tồn tại do tính lịch sử, nhất là trước thời điểm Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực, việc thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi, bồi thường, trưng thu, đưa đất vào nông lâm trường... nhưng không còn lưu giữ đầy đủ hồ sơ, giấy tờ, gây khó khăn trong việc giải quyết khiếu kiện... Do đó, thời gian tới cần tập trung giải quyết việc thu hồi đất, chính sách đền bù, tái định cư cho người dân.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, nếu cứ coi việc thu hồi đất đai của người dân là bình thường, không cân đối hài hòa lợi ích của người dân được giao sử dụng đất đã nhiều năm, có công khai hoang, đã đổ mồ hôi, xương máu trên mảnh đất đó, thì khi Nhà nước thu hồi đất sẽ vẫn còn khiếu kiện.

Từ thực tế này, Bộ trưởng Trần Hồng Hà kiến nghị với Đoàn giám sát: Đối với vấn đề lịch sử để lại, không đủ cơ sở pháp lý để giải quyết và có sự xung đột cơ chế, chính sách giữa các thời kỳ, thì cần có một cơ chế đặc thù giải quyết, giao một tổ chức liên ngành có thẩm quyền cao chịu trách nhiệm giải quyết. Còn trước mắt, cần tăng cường hỗ trợ tư pháp cho người dân, có kênh thông tin hướng dẫn để người dân biết khi xảy ra vụ việc thì xử lý ra sao, phương hướng giải quyết thế nào. Bởi, khi đi thực tế tại các địa phương và tiếp xúc cử tri cũng nhận thấy người dân rất khổ. Do không hiểu hết các quy định pháp luật nên họ cũng không biết xử lý ra sao, không biết đến cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết vụ việc của họ.

Đánh giá cao kết quả giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân của Bộ TN - MT thời gian qua, Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải ghi nhận, mặc dù khối lượng công việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo nhiều và nặng so với các bộ, ngành khác, nhưng Bộ đã phân loại, xử lý triệt để một số vụ, tỷ lệ tham mưu cho các cấp có thẩm quyền xử lý rất cao. Điều này thể hiện sự quan tâm sát sao của lãnh đạo Bộ. Nhất trí với những kiến nghị của Bộ TN - MT, Trưởng ban Dân nguyện lưu ý thêm, Bộ cần quan tâm tới việc kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với những cán bộ mắc sai phạm trong những vụ việc cụ thể. Đồng thời, tăng cường, bố trí cán bộ có đầy đủ năng lực, phẩm chất để tiếp công dân cũng như giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Quang Khánh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang