DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 13:31 | 23/01/2020 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Khung pháp lý cho tích tụ ruộng đất

07:29 | 14/12/2019
Sau rất nhiều lần được các Đại biểu Quốc hội đề cập tại nghị trường, đến nay, dự thảo khung pháp lý về tập trung, tích tụ đất đai cho sản xuất nông nghiệp cũng đã hình thành. Dù vậy, một số nội dung của Dự thảo Nghị định về vấn đề này cũng đang gây băn khoăn bởi thiếu cụ thể và chưa thật sự minh bạch.

Đơn cử trong quy định về tiêu chí nhà đầu tư được áp dụng chính sách hỗ trợ, khuyến khích tham gia tập trung, tích tụ đất đai để tổ chức sản xuất nông nghiệp, dự thảo Nghị định đặt ra các tiêu chí về quy mô dự án và có phương án sản xuất, kinh doanh/đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, các quy định của dự thảo Nghị định chưa bảo đảm được rằng, chỉ cần có phương án sản xuất hoặc dự án đầu tư thì các nhà đầu tư đều được hưởng chính sách hỗ trợ, khuyến khích theo quy định tại Nghị định này. Dự thảo Nghị định cũng quy định dự án đầu tư, phương án sản xuất, kinh doanh sẽ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt nhưng lại không làm rõ các tiêu chí, căn cứ để cơ quan nhà nước chấp thuận hoặc từ chối các dự án, phương án này là gì. 

Chưa kể, có những vấn đề tưởng chừng chỉ là kỹ thuật nhưng nếu không được xem xét thấu đáo cũng sẽ dẫn đến những ách tắc, thậm chí là tiêu cực trong thực thi. Như trường hợp có nhiều hơn một nhà đầu tư cùng muốn tập trung, tích tụ đất đai tại một địa điểm thì cơ chế để lựa chọn nhà đầu tư sẽ thế nào? Cơ quan có thẩm quyền có công tâm, khách quan, có nhìn vào lợi ích tốt nhất mà nhà đầu tư có thể đem lại từ việc sử dụng diện tích đất nông nghiệp được tích tụ, tập trung đó không hay sẽ là “khoảng mờ pháp lý” để một số cán bộ có thẩm quyền lợi dụng, quyết định chọn các nhà đầu tư dựa trên “quan hệ”? 

Mặt khác, dự thảo Nghị định quy định nhà đầu tư sẽ được hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước khi đầu tư tập trung, tích tụ ruộng đất sản xuất nông nghiệp như hỗ trợ về kinh phí, tín dụng… nhưng làm thế nào để nhận được những hỗ trợ này thì lại chưa quy định. Điều này sẽ khiến nhà đầu tư không mấy mặn mà bởi thực tế đã cho thấy, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước không thiếu nhưng để nhận được các chính sách này thì nhà đầu tư rất khó tiếp cận hoặc có tiếp cận được cũng gian nan đủ đường.  

Một số quy định khác của dự thảo Nghị định cũng chưa bảo đảm sự minh bạch và có nguy cơ gây phức tạp trong áp dụng như quy định về thu hồi đất của người sử dụng đất. 

Một mặt, dự thảo Nghị định quy định, trường hợp chưa có sự đồng thuận của người sử dụng đất trong góp vốn, chuyển nhượng bằng quyền sử dụng đất nông nghiệp thì UBND cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Nông dân cấp xã sẽ vận động, thuyết phục để người sử dụng đất thực hiện giao kết. Một mặt, dự thảo Nghị định cũng quy định, Nhà nước sẽ thu hồi đất trong trường hợp người sử dụng đất trong khu vực dự kiến thực hiện tập trung, tích tụ đất nông nghiệp nếu người sử dụng đất không có Giấy chứng nhận. Vậy trường hợp nào Nhà nước sẽ thu hồi đất của người sử dụng đất? Trường hợp nào sẽ vận động để người sử dụng đất tự nguyện giao kết? 

Dự thảo Nghị định cũng đưa ra phương án giải quyết trường hợp người sử dụng đất không tự nguyện giao kết sau khi đã vận động là “điều chỉnh đất đai của người sử dụng đất sang vị trí khác trong thời gian thực hiện hoặc điều chỉnh quy mô dự án”. Các chuyên gia pháp chế của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chỉ ra hàng loạt vấn đề pháp lý cần làm rõ như: căn cứ nào để điều chỉnh đất đai của người sử dụng đất sang vị trí khác? Đây có phải là trường hợp thu hồi đất không? Nếu hết thời gian thực hiện thì người sử dụng đất có được quay về vị trí cũ không? Quyền lợi của người sử dụng đất sẽ được giải quyết như thế nào? Tương tự như vậy, trong trường hợp người sử dụng đất không tự nguyện góp vốn bằng quyền sử dụng đất thì phương án tiếp theo sẽ là gì? 

Khung pháp lý thống nhất để tháo gỡ một trong những “nút thắt” lớn nhất của sản xuất nông nghiệp hàng hóa, quy mô lớn hiện nay không chỉ là sự trông đợi của cộng đồng doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp mà còn với cả nông dân bởi thực tế sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún, bấp bênh, “được mùa mất giá”, “được giá mất mùa” đã khiến không ít nông dân phải từ bỏ mảnh đất của mình để tìm kiếm sinh kế khác. 

Với Nhà nước, một khung pháp lý hoàn thiện về vấn đề này sẽ góp phần giải phóng nguồn lực đất đai nông nghiệp, tối đa hóa giá trị sử dụng đất nông nghiệp, đóng góp cho sự phát triển của đất nước và góp phần giải quyết được nhiều vấn đề an sinh xã hội khác… 

Nhưng đất đai, đặc biệt là thu hồi, tập trung, tích tụ ruộng đất cũng luôn là lĩnh vực rất dễ nảy sinh tranh chấp, tiêu cực. Vì thế, một khung pháp lý về tích tụ, tập trung ruộng đất cho sản xuất nông nghiệp chỉ có thể đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn và các kỳ vọng đặt ra với cả Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng đất khi bảo đảm tối đa sự minh bạch, chặt chẽ và cân bằng hài hòa lợi ích của các bên liên quan.

Lam Anh
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang