QUỐC TẾ
Cập nhật 11:03 | 21/10/2019 (GMT+7)
.
Quan hệ Trung Quốc - Canada

Bất hòa leo thang

08:01 | 16/01/2019
Căng thẳng ngoại giao hiện nay giữa xứ sở lá phong và đất nước gấu trúc sau vụ bắt giữ Giám đốc tài chính Tập đoàn Huawei vừa bị “đổ thêm dầu vào lửa” sau khi Trung Quốc tuyên bố tử hình một công dân Canada với cáo buộc buôn ma túy.

Ăn miếng, trả miếng?

Ngay sau khi diễn ra sự việc trên, Bộ Ngoại giao Canada lập tức cập nhập khuyến cáo công dân “thận trọng cao độ” khi tới và lưu lại Trung Quốc. Trong khi đó, Thủ tướng Justin Trudeau đưa ra tuyên bố chỉ trích mạnh mẽ: “Chính phủ Canada đặc biệt lo ngại việc Trung Quốc tùy tiện áp dụng án tử hình trong một số vụ việc, lần này có liên quan đến công dân của Canada”. Nhà lãnh đạo này cam kết Ottawa sẽ luôn can thiệp khi công dân của mình bị kết án tử hình ở một quốc gia khác.


Mối quan hệ Trung Quốc và Canada đang bị rạn nứt do những căng thẳng ngoại giao gần đây

Trước đó, ngày 14.1, tòa án tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, đã kết án tử hình Robert Lloyd Schellenberg, công dân Canada, 36 tuổi, với tội danh buôn bán ma túy, khi vận chuyển hơn 200kg methamphetamine (ma túy đá) từ thành phố cảng này tới Australia. Schellenberg bị bắt giữ tại Trung Quốc từ cuối năm 2014 và phiên tòa xét xử đối tượng trên đã bắt đầu từ năm 2016. Đến 20.11.2018, Schellenberg bị tòa án thành phố Đại Liên kết án 15 năm tù giam nhưng chỉ một tháng sau, các công tố viên Trung Quốc lại cho rằng mức án trên quá nhẹ vì Schellenberg có thể là thành viên quan trọng của một tố chức buôn bán ma túy quốc tế. Sau đó, tòa đã ra phán quyết xét xử lại. Luật pháp Trung Quốc có hình phạt rất nặng đối với hành vi buôn bán ma túy, cho dù cá nhân vi phạm có thể là người nước ngoài. Bất cứ ai bị bắt quả tang với hơn 50 gam chất cấm này sẽ phải đối mặt với án tử hình. Năm 2009, Akmal Shaikh, một công dân Anh bị kết án mang theo 4kg heroin, đã bị xử tử bất chấp sự phản đối quyết liệt từ Chính phủ Anh và gia đình rằng bị cáo này bị rối loạn tâm thần và bị lừa mang heroin.

Quan hệ giữa Canada và Trung Quốc trở nên căng thẳng kể từ khi bà Mạnh Vãn Chu, Giám đốc Tài chính của Tập đoàn Công nghệ Huawei bị giới chức Canada bắt giữ tại Vancouver ngày 1.12.2018 theo yêu cầu của Mỹ. Tiếp đó, Bắc Kinh tiếp tục bắt giữ hai công dân Canada là cựu nhân viên ngoại giao Michael Kovrig và doanh nhân Michael Spavor với cáo buộc “tham gia các hoạt động gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia Trung Quốc”. 

Vừa phá băng đã lạnh giá

Mối quan hệ Bắc Kinh - Ottawa đi xuống do căng thẳng ngoại giao gần đây thực sự không phải điều hai bên mong muốn, nhất là đối với Canada. Bởi ngay khi lên cầm quyền, Thủ tướng Justin Trudeau đã nhanh chóng đưa ra chính sách ưu tiên thắt chặt quan hệ với Bắc Kinh, kỳ vọng có thể đa dạng hóa thương mại với những quốc gia ngoài Mỹ. Cho tới nay, nhà lãnh đạo trẻ này đã 2 lần đặt chân tới quốc gia đông dân nhất thế giới.

Thực ra, tình bạn Canada - Trung Quốc đã bén rễ từ xưa với nhiều mối liên kết chặt chẽ và năng động, ngay cả trước khi hai nước chính thức xây dựng quan hệ ngoại giao năm 1970. Thủ tướng Canada bấy giờ là ông Pierre Trudeau, cha của Thủ tướng đương nhiệm Justin Trudeau, đã trở thành nhà lãnh đạo phương Tây đầu tiên công nhận nước Cộng hòa Nhân Dân Trung Hoa. 3 năm sau, ông tiếp tục trở thành Thủ tướng Canada đầu tiên thăm chính thức Bắc Kinh, đặt nền móng cho quan hệ hữu nghị song phương ngày một khăng khít tới tận ngày nay. Cả hai quốc gia đã hợp tác trên nhiều cấp độ và lĩnh vực, trong đó định hình rõ 5 lĩnh vực ưu tiên là thương mại và đầu tư, quản trị và các giá trị (quyền con người, luật pháp), năng lượng và môi trường, y tế và giáo dục.

Trong nhiều năm liền, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn của Canada ở châu Á. Họ là thị trường xuất khẩu hàng đầu và  là nhà cung cấp hàng nhập khẩu cho Canada lớn nhất ở châu Á. Theo số liệu thống kê của Cơ quan Hải quan Trung Quốc, trong giai đoạn từ tháng 1 - 10.2018, giá trị trao đổi thương mại giữa hai bên tăng 19,7% so với cùng kỳ năm 2017, đạt 345,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 49,65 tỷ USD). Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2017, 48% người Canada được hỏi có thái độ tích cực đối với Trung Quốc. Trong khi đó, một cuộc khảo sát khác được thực hiện cũng trong năm này cho thấy, gần 70% người Canada ủng hộ một thỏa thuận thương mại tự do với nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu. Ước tính, FTA song phương sẽ tạo ra 25.000 việc làm và đưa thêm 8 tỷ CAD vào nền kinh tế Canada trong 15 năm. 

Bức tranh màu hồng trên khiến cho nhiều nhà quan sát nhận định rằng, những gì đang diễn ta giữa Canada và Trung Quốc là chiến thuật “ăn miếng trả miếng”. Theo họ, Bắc Kinh muốn xét xử Schellenberg như một vụ án điểm để gây áp lực đòi Ottawa thả bà Mạnh Vãn Chu. Cuối năm ngoái, Trung Quốc từng phát đi những cảnh báo quyết liệt tới Canada về “hậu quả nghiêm trọng” nếu Ottawa không thả người.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang