QUỐC TẾ
Cập nhật 14:20 | 20/06/2019 (GMT+7)
.
Chính sách đối ngoại Ấn Độ sau bầu cử

Chọn lối nào?

08:28 | 14/05/2019
Cử tri đã đi bỏ phiếu giai đoạn 6 trong cuộc tổng tuyển cử tại Ấn Độ. Theo kế hoạch, giai đoạn cuối cùng sẽ diễn ra vào 19.5 tới. Cho dù kết quả công bố ngày 23.5 như thế nào, nhiều người vẫn tự hỏi, đường lối đối ngoại của quốc gia đông dân nhì thế giới thời gian tới sẽ ra sao?

3 kịch bản chung cuộc

Theo East Asia Forum, kết quả bầu cử tới đây có thể đi theo 3 kịch bản. Trước tiên, Thủ tướng Modi có tiềm năng dẫn dắt đảng Bharatiya Janata (BJP) đến một chiến thắng vang dội và trở thành đảng duy nhất chiếm đa số quan trọng trong Lok Sabha (Hạ viện) gồm 543 ghế.

Thứ hai, BJP nổi lên như đảng lớn nhất nhưng không vượt qua mốc 272 ghế và sẽ phải thành lập Chính phủ liên minh. Trong trường hợp đó, một câu hỏi được đặt ra là, ông Modi có được chọn làm Thủ tướng một chính phủ như vậy hay không? Ở Ấn Độ, việc lựa chọn Thủ tướng được xác định nhờ chính xác số ghế Lok Sabha mà BJP giành được. Theo nhiều chuyên gia, kết quả trên nhiều khả năng sẽ xảy ra.

Kịch bản thứ ba là BJP không thể thành lập được Chính phủ liên minh, thay vào đó, một nhóm đảng khu vực sẽ thành lập Chính phủ mà không có mặt BJP. Dẫu vậy, đảng Quốc đại cũng khó có thể dẫn đầu. Nhiều suy đoán rằng trong trường hợp có kết quả trên, lãnh đạo một đảng khu vực lớn, đáng chú ý có bà Mayawati hoặc bà Mamta Banerjee, có thể trở thành Thủ tướng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, xác xuất của khả năng này là thấp.

Bảo đảm mục tiêu đối ngoại cốt lõi

Hiện nay, định hướng chính sách đối ngoại của Ấn Độ đã tương đối nhất quán và luôn theo đuổi hai mục tiêu. Đầu tiên là bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền không bị đe dọa dưới bất kỳ hình thức nào. Tiếp đến là tạo điều kiện và xây dựng đường lối tham gia các hoạt động khu vực và thế giới để phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng. Hiện nay, số dân sống trong nghèo đói ở Ấn Độ vẫn chiếm tỷ lệ cao trong khi các chỉ số an ninh con người yếu.

Kể từ khi giành độc lập năm 1947, chính sách đối ngoại của Ấn Độ đã đạt được nhiều thành công trong việc bảo vệ các lợi ích quốc gia cốt lõi, bất chấp những hỗn loạn và các tác nhân bất lợi bên ngoài mà đất nước phải đối phó. Các thập kỷ Chiến tranh Lạnh chứng kiến việc Ấn Độ theo đuổi khái niệm không liên kết, mặc dù quốc gia này tiến gần hơn đến Liên Xô cũ và ngày càng trở nên xa cách với Mỹ. Trong giai đoạn 1962 - 1988, Ấn Độ cũng hạn chế tiếp xúc với nước láng giềng lớn nhất của mình là Trung Quốc.

Những thay đổi cấu trúc lớn trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ xuất hiện vào cuối năm 1991. Thủ tướng Ấn Độ lúc bấy giờ là ông Narasimha Rao đã khéo léo xử lý khoảng trống môi trường chiến lược toàn cầu do Liên Xô tan rã. Dựa trên bước đột phá chính trị với Washington và Bắc Kinh do cựu Thủ tướng Rajiv Gandhi mang lại, mối quan hệ với xứ sở cờ hoa và đất nước gấu trúc đã gần gũi hơn.

Các mục tiêu đối ngoại cốt lõi vẫn được đặt ra, trong đó có bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ trong mối quan hệ với Trung Quốc và Pakistan (liên quan đến vấn đề Kashmir). Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng quan tâm sao cho năng lực hạt nhân của mình không bị hủy bỏ cũng như không thể bị ràng buộc thông qua Hiệp ước Không phổ biến hạt nhân.

Cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton từng đến thăm Ấn Độ tháng 3.2000 sau vụ thử hạt nhân năm 1998 dưới thời Thủ tướng Vajpayee. Sau đó, Thủ tướng Manmohan Singh cải thiện quan hệ Ấn - Mỹ bằng cách chỉ đạo đạt được thỏa thuận hạt nhân dân sự với cựu Tổng thống George Bush. Vào cuối năm 2008, Ấn Độ đã được Nhóm Cung cấp hạt nhân gồm 48 quốc gia thành viên chấp nhận tư cách hạt nhân đặc biệt. Sau đó, quan hệ Ấn - Mỹ không còn bị ghẻ lạnh. Mới đây, Mỹ còn nhắc lại sự ủng hộ mạnh mẽ việc Ấn Độ sớm trở thành thành viên nhóm trên.

Kế thừa và phát triển

Ông Modi đã kế thừa định hướng chính sách đối ngoại phạm vi rộng đó vào năm 2014 và tìm cách xây dựng trên hình mẫu này. Trên cương vị Thủ tướng, ông đã thực hiện 35 chuyến công du nước ngoài và tạo quan hệ với 53 quốc gia ở cấp cao. Đây là bằng chứng cho quyết tâm và sự năng động của nhà lãnh đạo này. Ấn Độ đã tiếp cận thành công với Tây Á và các quốc gia khối Hồi giáo dưới thời chính quyền hiện tại. Ngoại trưởng Ấn Độ Sushma Swaraj đã được mời tham dự Hội nghị Thượng đỉnh của Tổ chức Các quốc gia Hồi giáo (OIC) vào tháng 2 vừa qua. Ngoài ra, chính quyền New Delhi cũng đã nhận được hỗ trợ ngoại giao trong vụ cuộc tấn công khủng bố Pulwama từ OIC.

Các sáng kiến chính sách thành công khác của Chính phủ Modi còn có thể kể đến là việc hoàn thành Thỏa thuận Ranh giới đất đai với Bangladesh hồi tháng 5.2015 và việc ký kết thỏa thuận hậu cần dài hạn với Mỹ vào tháng 8.2016. Trong thời gian này, Tổng thống Mỹ lúc đó là Barack Obama đã được mời với tư cách khách quan trọng trong lễ kỷ niệm mừng Quốc khánh Ấn Độ tháng 1.2015. Tháng 1 năm ngoái, tất cả 10 nhà lãnh đạo ASEAN chính là khách mời danh dự của sự kiện này.
Tuy nhiên, các mục tiêu chính sách đối ngoại và an ninh với Mỹ, Trung Quốc và Pakistan đã không đáp ứng kỳ vọng đưa ra năm 2014. Sự thiếu tiến triển trong 5 năm qua có thể do những yếu tố bên ngoài, trong đó có kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ. Một cuộc khảo sát cho thấy, quan hệ song phương Mỹ - Ấn năm 2019 không được nồng ấm như năm 2014. Các lệnh trừng phạt Iran gần đây do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng có thể dẫn đến cú sốc giá dầu và sẽ là một vấn đề lớn đối với Chính phủ Ấn Độ tiếp theo. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn là thách thức chiến lược chính của Ấn Độ nên Delhi tiếp tục tách khỏi sáng kiến Vành đai và con đường. Với Pakistan, mối quan hệ căng thẳng xung quanh Pulwama và Balakot cũng là thách thức lâu dài.

Có thể nói, những thách thức chính sách đối ngoại ở Ấn Độ sau cuộc bầu cử hiện nay khá giống nhau. Nếu đảng BJP của Thủ tướng Modi chiến thắng, ông sẽ có lợi thế thêm 5 năm nữa. Trong tình huống khác, một liên minh do BJP lãnh đạo mà không có Modi cũng như nhiệt huyết cao của ông sẽ khó tái tạo những thành công có thể nhìn thấy được của chu kỳ trước. Còn trường hợp một nhà lãnh đạo không phải của BJP được bầu làm Thủ tướng, bộ máy quan liêu thường trực rất có thể sẽ theo đuổi chính sách nguyên trạng trong khi chờ đợi sự xuất hiện của một lãnh đạo chính trị có kinh nghiệm dứt khoát hơn.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang