QUỐC TẾ
Cập nhật 07:37 | 18/07/2019 (GMT+7)
.
Australia sau bầu cử

Hướng về châu Á như thế nào?

08:30 | 16/05/2019
Chỉ còn hai ngày nữa (18.5) sẽ diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội liên bang Australia lần thứ 46. Kết quả của cuộc bầu cử sẽ xác định rõ “đường đi, nước bước” sắp tới, đặc biệt là chính sách châu Á của xứ sở chuột túi.

Đối mặt với trật tự thế giới thay đổi

Thời gian qua, trong khi các chiến dịch và tranh luận chính trị luôn bị chi phối bởi các vấn đề chính sách trong nước, bất cứ đảng phái nào chiến thắng trong cuộc bầu cử tới để thành lập Chính phủ đều sẽ phải đối mặt với một trật tự quốc tế đã thay đổi cơ bản. Vai trò lãnh đạo toàn cầu từ năm 1945 của Mỹ bị suy yếu. Quan hệ Mỹ - Trung nay chẳng khác nào “Chiến tranh lạnh” mới, khi cuộc chiến thương mại đôi bên vẫn diễn ra hết sức gay cấn. Trong khi đó, châu Á - Thái Bình Dương, nơi đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu, lại phải đối mặt với thách thức mọi mặt, từ mối đe dọa hệ thống thương mại khu vực đến cuộc khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, biến đổi khí hậu và dòng người tỵ nạn.

Theo East Asia Forum, cả hai chính đảng lớn của Australia là đảng Tự do và Công đảng đều thừa nhận đang phải hoạt động trong một trật tự khu vực và toàn cầu còn nhiều tranh cãi, không chắc chắn. Sách Trắng Chính sách đối ngoại của Chính phủ Australia 2017 đã thẳng thắn đề cập đến những thách thức mà quốc gia phải đối mặt trong môi trường địa chiến lược mới này, trong khi Công đảng đối lập chỉ ra những gián đoạn do các động lực chiến lược, kinh tế và cơ cấu gây ra.

Tuy nhiên, việc nhận ra thách thức không đồng nghĩa với khả năng đối phó. Trong thập kỷ qua, một số nhà phân tích cho rằng, chính sách và chiến lược đối ngoại của Australia hướng tới châu Á chưa được mạnh mẽ như kỳ vọng. Trong đó có những câu hỏi chính sách lớn như mối quan hệ với Trung Quốc. Và mặc dù nước này luôn khẳng định ý tưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với tương lai xứ sở chuột túi, nhưng sự hùng biện đó không phải lúc nào cũng phù hợp với chính sách hoặc tiềm lực quốc gia.

Vượt qua thách thức để giành lại ảnh hưởng

Mới đây, trong một bài viết, Giáo sư James Curran thuộc Khoa Lịch sử hiện đại của Trường Đại học Sydney nêu ra những thách thức mà Chính phủ tiếp theo của Australia sẽ phải đối mặt khi thực hiện chính sách châu Á trong “môi trường chiến lược hỗn loạn” hơn trước. Ông Curran tập trung vào các kế hoạch do Công đảng đối lập vạch ra - đây là đảng dẫn đầu các cuộc thăm dò trước thềm cuộc bầu cử. Công đảng hứa hẹn một loạt sáng kiến tái xây dựng kiến thức châu Á ở cả trường học lẫn công sở hay tài trợ phát triển Trung tâm Nghiên cứu ASEAN của Australia… Đối với mối quan hệ với Trung Quốc, Công đảng cam kết sẽ có thông điệp ngoại giao “rõ ràng và nhất quán” hơn.

Tuy vậy, Giáo sư Curran vẫn bình luận thận trọng: Trong số ba nhà lãnh đạo thuộc phe Công đảng đối lập được bầu làm Thủ tướng sau chiến tranh là Gough Whitlam, Bob Hawke và Kevin Rudd, thì hai người đã đưa ra tầm nhìn đầy tham vọng cho một kiến trúc châu Á mới song nhanh chóng bị thất bại. Jakarta từng “đổ gáo nước lạnh” vào những ý tưởng về một nhóm khu vực mới của nhà lãnh đạo Whitlam. Bản thân ông sau đó thừa nhận ý tưởng trên vẫn còn lỏng lẻo. Trong khi đó, đề xuất về Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương của ông Rudd năm 2008 cũng nhanh chóng bị… cất vào kho. Những dẫn chứng trên có thể làm giảm giá trị tầm nhìn đằng sau sự gắn kết thành công với châu Á của ông Hawke như việc thành lập APEC, nhưng cho thấy nỗ lực tìm kiếm kế hoạch mới cho khu vực của các nhà lãnh đạo Australia chưa thành công.

Các học giả cho rằng, nếu Công đảng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tới,  họ cần tập trung vào các mục tiêu như hiểu sâu hơn về quan điểm, chiến lược và chính sách của các quốc gia châu Á - Thái Bình Dương; xây dựng mối quan hệ chặt chẽ, lâu dài với các nhà lãnh đạo chính trị khu vực, các quan chức, học giả và doanh nghiệp. Một sự thay đổi thực sự trong mối quan hệ giữa Australia và châu Á sẽ là, khi Thủ tướng đất nước chuột túi phải đối mặt với những vấn đề chính sách quốc tế cấp bách, khủng hoảng kinh tế, đe dọa an ninh, nhà lãnh đạo ấy sẽ có hành động trước tiên theo bản năng là gọi điện cho các đối tác của mình ở Indonesia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ hay Papua New Guinea và cùng với các liên minh khu vực đối phó với chúng. Để viễn cảnh đó thành hiện thực, Australia sẽ còn phải đi trên con đường dài.

Cải thiện mối quan hệ Australia - Trung Quốc là thách thức quan trọng khác đối với bất kỳ đảng nào thành lập Chính phủ sau bầu cử. Một loạt câu hỏi sẽ được đặt ra: Australia muốn có mối quan hệ thế nào với Trung Quốc? Và chiến lược của Australia là gì để theo đuổi mối quan hệ đó? Hiện Trung Quốc có mối liên kết kinh tế rất quan trọng đối với sự phát triển của Australia. Hơn nữa, tầm quan trọng của Bắc Kinh còn thể hiện ở chỗ họ sẽ có tác động lớn nhất trong khu vực và trên toàn thế giới đối với mọi chính sách lớn mà Australia phải đối mặt trong những thập kỷ tới, từ kinh tế toàn cầu, biến đổi khí hậu, an ninh khu vực, di cư đến công nghệ.

Australia sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài làm việc và đàm phán với Trung Quốc về các chủ đề này. Một phần vì phản ứng đối với các vấn đề chính sách trên đang ngày càng được định hình từ cuộc cạnh tranh toàn cầu Mỹ - Trung. Do đó, Chính phủ tương lai sẽ phải lồng ghép mối quan hệ với Trung Quốc và các phản ứng của nước này đối với những vấn đề cấp bách của châu Á - Thái Bình Dương. Hợp tác với các quốc gia trong khu vực để xây dựng các quy tắc và chuẩn mực mới về an ninh mạng, thương mại, đầu tư hoặc tự do hàng hải khu vực sẽ khiến Mỹ hoặc Trung Quốc gặp khó khăn hơn trong việc buộc Australia phải chọn phe.

Chính phủ Australia mới sắp tới sẽ có cơ hội bắt tay ngay với nhiều quốc gia để xây dựng các quy tắc, chuẩn mực mới tại một loạt hội nghị thượng đỉnh khu vực tổ chức tháng 6 tới như Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Osaka, Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương G20 tại Fukuoka, Nhật Bản hay Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á tại Thái Lan. Những cam kết nghiêm túc với các diễn đàn trên sẽ là cơ hội quý để Chính phủ sau bầu cử của Australia bắt đầu xây dựng lại ảnh hưởng ở châu Á.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang