QUỐC TẾ
Cập nhật 22:26 | 25/02/2020 (GMT+7)
.
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe thăm Iran

Sứ mệnh ngoại giao

08:19 | 14/06/2019
Ngày 12 - 13.6, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã có chuyến công du Iran nhằm thực hiện sứ mệnh ngoại giao hiếm hoi: Xoa dịu căng thẳng giữa Tehran - Washington và thúc đẩy hai bên nối lại đàm phán hạt nhân. Giới chuyên gia đánh giá, mặc dù chuyến thăm không có nhiều triển vọng, song đây là bước đi táo bạo của Tokyo, giúp nâng cao ảnh hưởng của Nhật Bản trên trường quốc tế.

Khích lệ Iran đóng vai trò tích cực

Trong hai ngày thăm Iran, Thủ tướng Abe đã có cuộc gặp quan trọng với Đại giáo chủ Iran Ayatollah Khamanei và Tổng thống Hassan Roihani. Cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Abe và Tổng thống Iran Hassan Rouhani kéo dài hơn dự kiến. Tại đây, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí hợp tác hướng tới hòa bình và sự ổn định của Trung Đông. Hai bên còn tái khẳng định tầm quan trọng của thỏa thuận hạt nhân đạt được năm 2015 giữa Iran và nhóm P5+1.

Thủ tướng Abe cho biết, Tokyo sẽ làm mọi thứ có thể nhằm giải tỏa căng thẳng Washington - Tehran và hối thúc Iran đóng vai trò mang tính xây dựng trong sự ổn định của khu vực. Ông Abe nhấn mạnh, sự thịnh vượng của thế giới không thể thiếu hòa bình, ổn định tại Trung Đông; đồng thời kêu gọi các bên tránh xung đột vũ trang bằng mọi giá. Về phần mình, Tổng thống Rouhani khẳng định, Iran không mong muốn chiến tranh với Mỹ nhưng sẽ hành động quyết liệt nếu bị thách thức. Ông Rouhani chỉ trích Mỹ phát động chiến tranh kinh tế với Iran thông qua các lệnh trừng phạt và nêu rõ, Iran sẽ mở con đường đàm phán với Mỹ, nếu Washington dỡ bỏ lệnh trừng phạt cấm xuất khẩu dầu mỏ.


Tổng thống Iran Hassan Rouhani và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe

Chuyến thăm của ông Abe là chuyến thăm đầu tiên một Thủ tướng Nhật Bản tới Iran kể từ năm 1978, một năm trước khi diễn ra Cách mạng Iran. Giới chức cho biết, chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản nhằm xoa dịu căng thẳng Mỹ - Iran, trong bối cảnh có nhiều lo ngại về nguy cơ nổ ra chiến tranh ở Trung Đông. Iran đang đối đầu căng thẳng với Mỹ kể từ khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử vào năm ngoái. Không chỉ vậy, Mỹ còn tái áp đặt lệnh trừng phạt và điều động quân tới khu vực, gây sức ép về mặt kinh tế và quân sự lên Iran, trong đó có việc buộc các đồng minh như Nhật Bản ngừng mua dầu của Iran. Giới chức Chính phủ Nhật Bản cho biết, Thủ tướng Abe không trình bày danh sách yêu cầu đối với Tehran hay chuyển thông điệp hộ Washington. Thay vào đó, nhà lãnh đạo Nhật Bản muốn tiếp cận Iran với tư cách nhà hòa giải trung lập. Theo Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Trung Đông, Nhật Bản mong muốn có thể khích lệ Iran, một cường quốc trong khu vực, tích cực hơn nhằm tiến tới giảm căng thẳng thông qua các cuộc gặp cấp lãnh đạo.

Các chuyên gia đối ngoại nhận định, Thủ tướng Abe đang ở vị thế đặc biệt, với quan hệ cá nhân thân thiết với Tổng thống Mỹ Donald Trump và quan hệ Nhật Bản - Iran được duy trì tốt đẹp thời gian qua. Theo Toshihiro Nakayama, nhà nghiên cứu Nhật Bản tại Trung tâm Wilson ở Washington, chuyến thăm của ông Abe là bước đi táo báo, xuất phát từ sự tự tin của nhà lãnh đạo này vào quan hệ cá nhân với Tổng thống Trump.

Bên cạnh đó, Nhật Bản mong muốn khu vực Trung Đông ổn định bởi cường quốc này có lợi ích trong đó. Mặc dù Nhật Bản đã dừng nhập khẩu dầu mỏ từ Iran, sau khi Mỹ áp lệnh trừng phạt lên những công ty mua bán dầu mỏ với Iran; song nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vẫn cần nguồn cung dầu ổn định từ khu vực này.

Nâng cao vị thế đối ngoại

Theo các chuyên gia đối ngoại, chuyến thăm Iran mang lại cho Thủ tướng Shinzo Abe cơ hội tuyệt vời để Nhật Bản nâng cao vị thế đối ngoại trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Nhật Bản, diễn ra ngày 28 - 29.6. Ngoài ra, đây còn là cơ hội để ông Abe “ghi điểm” với cử tri trong nước, trước thềm cuộc bầu cử Thượng viện mùa hè này.

Trước khi lên đường sang Tehran, Thủ tướng Abe đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó, người đứng đầu Nhà Trắng khẳng định ủng hộ vai trò trung gian hòa giải của ông Abe. Ngay sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Abe và Tổng thống Rouhani, Bộ Ngoại giao Mỹ tái khẳng định ủng hộ những nỗ lực của Thủ tướng Nhật Bản nhằm giảm căng thẳng Washington - Tehran. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Morgan Ortagus nêu rõ, “bất cứ điều gì Thủ tướng Nhật Bản có thể làm, chúng tôi đều ủng hộ”. Phát biểu tại cuộc họp báo nhanh, bà Ortagus cho hay, Mỹ cũng mong muốn Nhật Bản và các đồng minh khác truyền đạt tới lãnh đạo Iran thông điệp rằng leo thang căng thẳng và đối đầu quân sự sẽ không được dung thứ; đồng thời nhấn mạnh, Thủ tướng Abe và Tổng thống Trump có sự đồng thuận và nhất trí cao trong chính sách đối với Iran.

Báo chí Iran có phản ứng khác nhau về chuyến thăm của thủ tướng Abe. Nhật báo Sazandegi theo đường lối cải cách cho biết, người dân nóng lòng muốn xem phản ứng của Iran trước các sang kiến của Nhật Bản trong vai trò trung gian hòa giải ở Trung Đông, với từ cách vừa là đồng minh quan trọng của Mỹ, vừa là người bạn của Iran. Trong khi đó, báo Javan theo đường lối bảo thủ cho rằng, Nhật Bản với vai trò sứ giả hòa giải của Mỹ ở Iran sẽ không thành công, do sự xói mòn niềm tin sâu sắc giữa Tehran và Washington thời gian qua.

Các chuyên gia cho rằng, mặc dù vai trò trung gian của Tokyo rất đáng hoan nghênh, song chuyến thăm của Thủ tướng Abe đến Iran không có nhiều triển vọng thành công. Tobias Harris, nhà phân tích thuộc nhóm tư vấn Teneo nhận định, chuyến đi của Thủ tướng Nhật Bản đối mặt với những trở ngại đáng kể, bởi cho dù Nhật Bản có mối quan hệ tốt với cả hai quốc gia thì cũng không bảo đảm đủ sức ảnh hưởng. Theo chuyên gia Bosack, Nhật Bản chưa từng đóng vai trò tích cực trong các vấn đề ở Trung Đông và sẽ là không thực tế khi mong đợi một kết quả nhanh chóng từ chuyến thăm.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang