QUỐC TẾ
Cập nhật 23:14 | 17/11/2019 (GMT+7)
.
Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung bên lề Hội nghị G20

Khó có đột phá

07:35 | 22/06/2019
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau vào tuần tới. Nếu diễn ra, cuộc gặp này sẽ là diễn biến tích cực đầu tiên kể từ khi đàm phán thương mại Mỹ - Trung bế tắc từ đầu tháng 5.

Cả Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đều lên tiếng về cuộc điện đàm “mang tính tích cực” ngày 18.6 cũng như bày tỏ lạc quan về cuộc gặp sắp tới dự kiến diễn ra bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi lớn nhất thế giới (G20) tại Osaka, Nhật Bản trong 2 ngày 28 - 29.6. Theo nguồn tin từ SCMP, nhiều khả năng hai nhà lãnh đạo sẽ có một kịch bản gặp gỡ giống như cuộc gặp bên lề Hội nghị G20 tại Argentina năm ngoái, khi hai người trò chuyện trong một bữa tiệc tối không chính thức.

Tử huyệt Huawei

Dù vậy, không nhiều nhà phân tích lạc quan về triển vọng thượng đỉnh Mỹ - Trung sẽ đi đến một thỏa thuận đình chiến thương mại, bởi vẫn còn những bất đồng khiến hai nước đau đầu, trong đó tập đoàn Huawei là vấn đề trọng tâm.

Nếu chúng ta còn nhớ thì ngay vào thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt tay nhau trong một cuộc họp thượng đỉnh nhiều triển vọng bên lề Hội nghị G20 ở Argentina cuối năm ngoái, thì cảnh sát Canada vừa bắt giữ “công chúa Huawei” Mạnh Vãn Chu (Meng Wanzhou) tại sân bay Vancouver, theo yêu cầu của Bộ Tư pháp Mỹ (để dẫn độ về Mỹ) với cáo buộc tập đoàn này vi phạm lệnh cấm của Mỹ trong việc làm ăn với Iran. Bà Mạnh Vãn Chu không chỉ là CEO và Phó Chủ tịch Tập đoàn Huawei, mà còn là con gái và người thừa kế ông chủ Huawei là tỷ phú Nhậm Chính Phi (Ren Zhengfei). Vụ bắt giữ này chỉ là “đòn đánh” đầu tiên trong một loạt động thái nhằm vào tập đoàn có vị trí trọng yếu này trong nền kinh tế Trung Quốc. Mỹ sau đó cùng với một loạt nước khác đã cấm sử dụng công nghệ của Huawei cho mạng 5G ở các nước này. Trong động thái mới nhất, hôm 16.5, Cục An ninh và Công nghiệp (BIS) thuộc Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ đưa Huawei và 70 công ty liên kết của hãng vào danh sách đen và điều này đồng nghĩa với việc các công ty Mỹ phải xin phép BIS và nhận được sự cho phép, mới có thể bán linh kiện và công nghệ cho Huawei.

Việc Bộ Tài chính Mỹ đưa Huawei vào danh sách đen có khả năng làm gián đoạn chuỗi cung ứng của Huawei; trì hoãn kế hoạch triển khai mạng 5G khắp toàn cầu của Trung Quốc. Về điểm đầu tiên, tiền lệ của hãng thiết bị viễn thông lớn thứ hai Trung Quốc, ZTE, là điềm báo xấu cho Huawei. Khi Mỹ áp đặt lệnh cấm các công ty Mỹ bán linh kiện cho ZTE vào tháng 4.2018, các lô hàng xuất khẩu smartphone của hãng này giảm mạnh khoảng 75%, dẫn đến khoản lỗ 7,8 tỷ NDT (1,1 tỷ USD) vào nửa cuối năm ngoái. Với mức doanh thu năm ngoái là 105 tỷ USD, Huawei lớn hơn ZTE rất nhiều và cũng tập trung vào thiết bị hạ tầng viễn thông và smartphone cao cấp. Điều này có nghĩa là tác động của một lệnh cấm xuất khẩu linh kiện cho Huawei, khi được Mỹ áp đặt, sẽ rất nghiêm trọng đối với Huwei nói riêng và nền kinh tế Trung Quốc nói chung, nhất là khi Huawei không chỉ là hãng sản xuất smartphone lớn thứ 2 thế giới, mà là trụ cột để triển khai mạng 5G có ý nghĩa chiến lược trong kế hoạch “Made in China 2025” đầy tham vọng của Trung Quốc.

Rõ ràng, Mỹ không ngẫu nhiên quyết định cấm vận Huawei hay bắt bà Mạnh Vãn Chu vào thời điểm này. Đó là hành động đánh vào “tử huyệt” của Bắc Kinh và biến Huawei trở thành lá bài mặc cả trong cuộc chiến thương mại. Chính ông chủ Nhà Trắng cũng không ngần ngại nó rõ điều này. Trong tuyên bố ngày 23.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói rằng, những quan ngại của Washington về Huawei có thể được giải quyết trong khuôn khổ cơ chế của thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Các chuyên gia cho rằng, có khả năng rồi đây Trung Quốc sẽ phải nhân nhượng Mỹ, vì Huawei quá quan trọng để họ hy sinh. “Tập đoàn Huawei là vấn đề trọng tâm. Các cuộc đàm phán thương mại tiếp theo sẽ chỉ có đột phá trừ khi Trung Quốc nhìn thấy “phao cứu sinh” tiềm tàng cho Huawei” - một nhóm chuyên gia của Công ty Tư vấn rủi ro Eurasia Group (Mỹ) nhận định.

Còn theo tờ The Straits Times (Singapore), đàm phán lần này có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào việc Chính quyền Bắc Kinh và Huawei có chấp nhận một số biện pháp trừng phạt công khai do Bộ Thương mại Mỹ đưa để đổi lấy thỏa thuận dàn xếp bất đồng với Washington.

Lợi ích cốt lõi

Bên cạnh vấn đề Huawei, đàm phán thương mại Mỹ - Trung còn phải đối đầu với một bế tắc khác, từng là nguyên nhân của những đổ vỡ trong cuộc đàm phán lần thứ 11 hồi tháng 5 giữa hai nước khi Washington cáo buộc Bắc Kinh rút lại các cam kết về việc tiến hành thay đổi kinh tế mang tính cấu trúc. Mỹ muốn Trung Quốc đồng ý thay đổi cấu trúc kinh tế lớn cũng như hạn chế trợ cấp doanh nghiệp nhà nước, đồng thời bảo đảm doanh nghiệp Mỹ được tiếp cận tốt hơn thị trường Trung Quốc.

Tuy nhiên, ngay trước thềm cuộc đàm phán hồi tháng 5, Bắc Kinh đã gửi tới Washington phần sửa đổi với dự thảo thỏa thuận thương mại gần 150 trang, với những nội dung bị đánh giá là xóa đi phần cam kết của Trung Quốc về việc thay đổi luật pháp, vốn để giải quyết các mối quan ngại chủ yếu của Mỹ như đánh cắp bản quyền sở hữu trí tuệ và bí mật thương mại, chuyển giao công nghệ ép buộc, chính sách về cạnh tranh, tiếp cận dịch vụ tài chính và thao túng tiền tệ.

Với những diễn biến gần đây, giới phân tích cũng không nhiều lạc quan về khả năng Bắc Kinh sẽ có thay đổi quan điểm mang tính đột phá trong vấn đề này. Bởi trong một bài xã luận mới đây trên Tân Hoa Xã, Bắc Kinh cho rằng các khiếu nại lớn của Mỹ về cấu trúc nền kinh tế của Trung Quốc đang đi ngược “những lợi ích cốt lõi” của họ.

Trước đây, thuật ngữ “lợi ích cốt lõi” thường được Bắc Kinh sử dụng để khẳng định những yêu sách về chủ quyền lãnh thổ, chẳng hạn như chủ quyền đối với Đài Loan. Nhưng bài xã luận đăng trên Tân Hoa Xã ngày 26.5 đã nhấn mạnh rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ thỏa hiệp để thay đổi mô hình kinh tế.

Bài báo bằng tiếng Trung của Tân Hoa Xã nói rằng, trên bàn đàm phán, Chính phủ Mỹ đã đưa ra nhiều yêu cầu kiêu ngạo, trong đó có việc đòi Trung Quốc phải hạn chế sự phát triển của các doanh nghiệp quốc doanh. “Rõ ràng điều này vượt ra khỏi phạm vi đàm phán thương mại và đụng chạm đến mô hình phát triển kinh tế của Trung Quốc; vi phạm chủ quyền kinh tế của Trung Quốc và buộc Trung Quốc phải làm tổn hại đến lợi ích cốt lõi của chính mình”, bài xã luận có đoạn viết.  

Các chuyên gia nhận định, với hai khó khăn mang tính mấu chốt kể trên, cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ dường như không thể giải quyết ngay bất đồng lớn giữa hai bên, nhưng có thể mở ra giai đoạn mới trong tiến trình đàm phán khi họ vạch ra những điểm mấu chốt tương ứng của mỗi bên. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wibur Ross cũng hạ thấp khả năng hai nước sẽ đạt được thỏa thuận lớn trong tương lai gần, khi cho rằng, kết quả tốt nhất mà hai bên có thể đạt được bên lề G20 có thể là đồng ý nối lại đàm phán với những quy tắc và lịch trình mới.

Quốc Đạt
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang