QUỐC TẾ
Cập nhật 19:51 | 23/10/2019 (GMT+7)
.

G20 mất dần bản sắc

07:12 | 26/06/2019
Cách đây không lâu, từng có thời gian các hội nghị thượng đỉnh “G” là sự kiện nghiêm túc. Ở đó những vấn đề quan trọng nhất là những cuộc đối thoại lịch thiệp giữa lãnh đạo các nền kinh tế lớn. Hiển nhiên, đó là trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức. Việc Mỹ dần rút khỏi các chế định và trách nhiệm toàn cầu, cũng như mâu thuẫn ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc, đang khiến vai trò của những thể chế như G20 trở nên lung lay hơn bao giờ hết.

Một chuyên gia đã nói rằng, nếu Tổng thống Donald Trump làm được những gì trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, thì đó là mang những câu chuyện kịch tính, “gia vị” mạnh và căng thẳng cùng sự không chắc chắn đến một hội nghị vốn được lên kế hoạch cực kỳ tỉ mỉ.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 gần đây nhất, sự ganh đua Mỹ - Trung đã làm mất đi ý nghĩa của một diễn đàn hợp tác quốc tế và ngoại giao đa phương. Dù vẫn có tuyên bố chung được đưa ra sau Hội nghị ở Buenos Aires, tiến bộ đạt được tại sự kiện này rất ngắn ngủi. Dù tại bữa tiệc tối bên lề hội nghị, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhất trí với một thỏa thuận đình chiến trong 90 ngày nhưng ngay sau khi nó hết hạn, Mỹ tăng gấp đôi mức thuế lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và cấm cửa Huawei, tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc.

Hội nghị Thượng đỉnh G20 nay giống biểu tượng của một thế giới ngày càng phân cực và chia rẽ hơn là nỗ lực vá víu những khác biệt về toàn cầu hóa và sự thích hợp của hệ thống thương mại quốc tế từ sau Thế chiến 2. Khi 20 cường quốc kinh tế thế giới gặp lại nhau tại Osaka, Nhật Bản vào cuối tuần này, câu hỏi đang được đặt ra là G20 có còn là “diễn đàn hàng đầu vì hợp tác kinh tế quốc tế” trong một thế giới không có siêu cường lãnh đạo hay không?

Đây là năm thứ hai liên tiếp diễn đàn đa phương này bị phủ bóng bởi cuộc chiến thuế quan ngày càng leo thang giữa Trung Quốc và Mỹ cũng như quan hệ ngày càng gay gắt của họ, vào thời điểm mà trật tự kinh tế quốc tế đang sụp đổ rất cần được xốc lại. Các tổ chức đa phương như Liên Hợp Quốc và Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đối mặt với những thách thức chưa từng có từ bên trong, đặc biệt là chương trình hành động “nước Mỹ là trên hết” của Tổng thống Donald Trump.

Các nhà ngoại giao và giới phân tích cho biết, mối quan ngại ngày càng lớn kể từ hội nghị G20 tháng 12 năm ngoái, khi các cường quốc bị kéo vào cuộc xung đột giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới trong lĩnh vực thương mại và những vấn đề địa chiến lược như Biển Đông, Đài Loan và chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ.

Nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đang rút khỏi vai trò lãnh đạo trong các vấn đề toàn cầu, câu hỏi đặt ra là Trung Quốc hay EU hay Nhật Bản có thể lấp khoảng trống do Mỹ để lại để duy trì ý nghĩa của G20 hay không?

Ông Yan Xuetong, Trưởng khoa Quan hệ quốc tế tại ĐH Thanh Hoa cho rằng, sự cạnh tranh quyết liệt giữa hai siêu cường khiến Mỹ và Trung Quốc không thể làm việc cùng nhau trong cùng một cơ cấu lãnh đạo chung mang tên G20. “Khi không có sự lãnh đạo toàn cầu, quản trị toàn cầu sẽ không thể tránh khỏi trì trệ. Vì thế thập kỷ tới có khả năng sẽ chứng kiến ít tiến triển hơn về hợp tác trong những vấn đề như biến đổi khí hậu, chống khủng bố, giải quyết di cư bất hợp pháp và buôn bán người”, báo SCMP dẫn lời ông Yan.

Ông Louis Kuijs, cựu chuyên gia kinh tế cấp cao của Ngân hàng Thế giới, cho rằng quan hệ xấu đi giữa Bắc Kinh và Washington đưa họ vào lộ trình xung đột, và làm mất ý nghĩa của G20. “G20 là về hợp tác và phối hợp quốc tế. Trong một thế giới dường như đang tiến đến cạnh tranh và đối đầu, ý nghĩa và tác động của G20 chắc chắn ở mức thấp”.

Dù Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đã đồng ý gặp nhau tại Osaka, dư luận ít kỳ vọng vào kết quả vì hai bên vẫn thiếu lòng tin, ngay cả khi họ gọi nhau là “bạn”. Bận tâm với nhiều vấn đề trong nước, cả hai nhà lãnh đạo sẽ không có động lực để đóng vai trò lãnh đạo trong các vấn đề như biến đổi khí hậu hay khủng hoảng giải quyết tranh chấp ở WTO, đặc biệt khi họ phải chấp nhận nhượng bộ lớn vì sự ổn định toàn cầu.

Cựu Đại sứ Trung Quốc tại Anh Ma Zhengang cho rằng, không nên kỳ vọng nhiều vào thượng đỉnh G20 lần này, nhất là khi quan hệ Mỹ - Trung đang ở mức rất thấp. “Dù chúng tôi vẫn sẵn sàng nối lại đàm phán dựa trên nguyên tắc công bằng và cùng có lợi, nhưng cũng không nên chờ đợi sẽ sớm có tiến bộ lớn, vì chúng tôi vẫn chưa thấy dấu hiệu cho thấy Mỹ muốn giải quyết căng thẳng một cách hòa bình”, ông Ma nói.

Trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh rất được chờ đợi của lãnh đạo Mỹ - Trung trong tuần này, Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Thụ Văn nói rằng cả Mỹ và Trung Quốc sẽ phải thỏa hiệp và lùi bước mới đạt được kết quả. “Công bằng và cùng có lợi nghĩa là các tham vấn phải diễn ra trên cơ sở bình đẳng, và thỏa thuận đạt được sẽ có lợi cho cả hai bên. Nhất trí với nhau nghĩa là cả hai bên đều phải thỏa hiệp và nhượng bộ, chứ không chỉ một bên”, Reuters dẫn lời ông Vương. Ông Vương và Chủ tịch Tập Cận Bình đều phải đối mặt với những áp lực đối nghịch ở quê nhà: Đứng vững và giải quyết mâu thuẫn trước khi ảnh hưởng tiêu cực với nền kinh tế lớn hơn. Bởi vậy, một thỏa thuận ngừng bắn có thể được đưa ra ở Osaka, nhưng việc đưa thỏa thuận ấy trở thành hòa bình về lâu dài có thể không dễ dàng.

Đạt Quốc
Theo SCMP
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang