QUỐC TẾ
Cập nhật 10:04 | 09/12/2019 (GMT+7)
.

Thông điệp của Washington

08:21 | 20/07/2019
Việc Mỹ tuyên bố bắn hạ máy bay không người lái của Iran ở eo biển Hormuz làm dấy lên quan ngại về nguy cơ xảy ra xung đột quy mô lớn hơn tại vùng Vịnh. Đây cũng được coi là lời cảnh báo của Washington về việc Mỹ sẽ không “khoanh tay” trước các động thái leo thang căng thẳng của Tehran trên vùng biển này.

Động thái quân sự đầu tiên

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18.7 tuyên bố, tàu USS Boxer đã bắn rơi máy bay không người lái của Iran trên eo biển Hormuz và cho biết, máy bay không người lái của Iran đã bị phá hủy ngay lập tức khi tiếp cận tàu tấn công đổ bộ của Hải quân Mỹ trong phạm vi bán kính 914m. Theo người phát ngôn Lầu Năm Góc Jonathan Hoffman, việc tàu USS Boxer bắn hạ máy bay không người lái của Iran là hành động phòng thủ, nhằm bảo đảm an toàn cho tàu và các thủy thủ trên tàu.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump mô tả, vụ việc trên là diễn biến mới nhất trong hàng loạt hành vi gây hấn và khiêu khích của Iran nhằm vào các tàu hoạt động trong vùng biển quốc tế; đồng thời nhấn mạnh, Mỹ có quyền bảo vệ quân nhân, cơ sở hạ tầng, lợi ích của nước này. Tổng thống Mỹ cũng kêu gọi các quốc gia khác lên án hành vi làm gián đoạn tự do hàng hải, thương mại toàn cầu của Iran và kêu gọi các nước bảo vệ tàu của mình khi đi qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Iran đã bác bỏ thông tin do Mỹ đưa ra. Phát biểu với các phóng viên tại trụ sở Liên Hợp Quốc, Bộ trưởng Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cho biết, Iran không nhận được bất cứ thông tin nào về việc máy bay không người lái của nước này bị Mỹ bắn rơi. Đăng trên mạng xã hội Twitter ngày 18.7, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Seyed Abbas Araghchi cũng khẳng định, Iran không thất lạc bất kỳ máy bay không người lái nào tại eo biển Hormuz cũng như những nơi khác. Ông Araghchi còn cho rằng, tàu USS Boxer có thể đã bắn rơi máy bay không người lái của chính Mỹ. Hãng Thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời phát ngôn viên Lực lượng vũ trang Iran Abolfazl Shekarchi mô tả, tuyên bố của Tổng thống Donald Trump là “vô căn cứ” và “hoang tưởng”.

Giới quan sát cho rằng, bất kể Mỹ có bắn rơi máy bay không người lái của Iran trên eo biển Hormuz không, tuyên bố của Mỹ về sự việc này có thể xem như cảnh báo của Washington rằng Mỹ sẽ không khoanh tay đứng nhìn Iran tiếp tục có những hành động gây hấn và làm cản trở tự do hàng hải ở Hormuz. Mỹ đưa ra tuyên bố trên sau khi Iran cho biết, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắt giữ một tàu chở dầu nước ngoài đi qua eo biển Hormuz ngày 14.7, với lý do tàu này chở một triệu lít dầu lậu. Trước đó, Tehran đã cảnh báo về việc đóng cửa eo biển Hormuz, nếu Washington không rút lại các lệnh cấm vận nhằm vào ngành dầu mỏ Iran.

Theo các nhà phân tích, Mỹ bắn hạ máy bay không người lái của Iran - nếu xảy ra - là hành động quân sự đầu tiên của Mỹ nhằm vào Iran trên tuyến đường biển chiến lược này, sau một loạt sự việc xảy ra gần đây trên eo biển Hormuz làm gia tăng căng thẳng ở vùng Vịnh.

Khe cửa hẹp cho đàm phán

Chỉ trong vài tháng qua đã xảy ra nhiều sự việc liên tiếp trên eo biển Hormuz, biến khu vực này thành “chiến trường của các tàu chở dầu và máy bay không người lái”. Tháng 5, Mỹ đã triển khai hai tàu khu trục tên lửa dẫn đường gồm USS Gonzalez (DDG-66) và USS McFaul (DDG-74) đến gần vùng biển của Iran. Tiếp đó, Lầu Năm Góc thông báo về việc điều nhóm tàu sân bay USS Abraham Lincoln (CVN-72) và biệt đội máy bay ném bom tới Trung Đông, nhằm sẵn sàng đối phó với các lực lượng ủy nhiệm của Iran ở Syria và Yemen. Tháng 6, xảy ra hai vụ tấn công nhằm vào bốn tàu chở dầu nước ngoài, trong đó có hai tàu của Ảrập Xêút, một tàu của Na Uy và một tàu của Nhật Bản bị tấn công trên vịnh Oman, gần eo biển Hormuz. Trong khi Washington và các đồng minh vội vàng cáo buộc Iran đứng đằng sau vụ việc, bất kể Tehran bác bỏ cáo buộc này thì các công ty sở hữu tàu chở dầu bị tấn công lại đưa ra tuyên bố mâu thuẫn với kết luận của Mỹ. Đầu tháng 7, Hải quân Anh bắt giữ một tàu chở dầu của Iran ở gần Gibraltar do nghi ngờ tàu này vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ. Vụ việc khiến Tehran nổi giận và tuyên bố có hành động đáp trả nhằm vào các tàu chở dầu của Anh.

Việc Mỹ tuyên bố bắn rơi máy bay không người lái của Iran ở eo biển Hormuz cũng làm dấy lên lo ngại sự việc có thể tiếp thêm dầu vào ngọn lửa xung đột vốn đang nhen nhóm tại vùng Vịnh. Căng thẳng giữa Washington - Tehran thời gian qua lên cao, sau khi Mỹ tuyên bố rút khỏi Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), hay còn gọi là thoả thuận hạt nhân ký giữa Iran và nhóm P5+1; tăng cường các lệnh trừng phạt nhằm vào ngành dầu mỏ của Iran. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng, cánh cửa đối thoại giữa Washington - Tehran vẫn hé mở.

Phát biểu bên lề hội nghị của Liên Hợp Quốc tại New York ngày 18.7, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Mohammad Javad Zarif cho biết, Iran để ngỏ khả năng đối thoại với Mỹ về chương trình hạt nhân. Theo ông Zarif, Iran đã đưa ra đề nghị với Mỹ về việc nước này sẽ chính thức và vĩnh viễn chấp nhận kiểm tra tăng cường chương trình hạt nhân, để đổi lấy việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Donald Trump dường như không đón nhận lời đề nghị và yêu cầu Iran nhượng bộ nhiều hơn nữa, bao gồm chấm dứt làm giàu uranium cũng như ngưng hỗ trợ cho lực lượng đồng minh trong khu vực. Tuy vậy, Tổng thống Mỹ đánh giá, đã có những tiến bộ khi Iran để ngỏ cánh cửa đối thoại với Mỹ. Giới phân tích nhấn mạnh, đối thoại giữa Washington - Tehran là cách duy nhất để hóa giải cuộc khủng hoảng. Để đi tới cái kết đó, chìa khóa là sự sẵn sàng thỏa hiệp ở cả hai phía.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang