QUỐC TẾ
Cập nhật 08:48 | 23/10/2019 (GMT+7)
.

Vùng Vịnh trước ngã rẽ nguy hiểm

07:55 | 17/09/2019
Vụ tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Ảrập Xêút ngày 14.9 không chỉ gây biến động trên thị trường dầu mỏ thế giới, mà còn cho thấy rủi ro địa chính trị. Đây được xem là sự leo thang căng thẳng trong cuộc đối đầu giữa Iran và Mỹ tại vùng Vịnh, đẩy Trung Đông một lần nữa đứng trước nguy cơ xung đột.

Tái diễn kịch bản cũ

Tuyên bố trên mạng xã hội Twitter ngày 15.9, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định, có lý do để tin rằng Mỹ biết thủ phạm đứng đằng sau các vụ tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Ảrập Xêút. Ông Trump cũng tuyên bố, Mỹ đã sẵn sàng đáp trả, song điều này phụ thuộc vào việc xác minh ai là thủ phạm cũng như quyết định của Riyadh về cách thức phản ứng.

Cùng ngày, Chính phủ Mỹ cũng công bố những hình ảnh chụp từ vệ tinh và dẫn các đánh giá của giới tình báo, nhằm làm bằng chứng cho cáo buộc Iran đứng đằng sau vụ tấn công. Theo các quan chức Mỹ, những bức ảnh vệ tinh cho thấy có ít nhất 17 điểm bị ảnh hưởng bởi các vụ tấn công, xuất phát từ phía Bắc hoặc Tây Bắc. Điều này phù hợp với nhận định cho rằng, vụ tấn công không xuất phát từ phía Yemen mà từ phía Bắc vùng Vịnh, Iran hoặc Iraq. Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cũng đổ lỗi cho Iran khi tuyên bố, Tehran đứng sau gần 100 vụ tấn công nhằm vào Ảrập Xêút.
Các tuyên bố được đưa ra sau khi xảy ra các vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào hai cơ sở lọc dầu của Aramco ở Abqaiq và Khurais, miền Đông Ảrập Xêút ngày 14.9. Mặc dù lực lượng nổi dậy Houthi ở Yemen đã nhận trách nhiệm về các vụ tấn công trên và cho biết, đã điều khiển 10 máy bay không người lái nhằm vào cơ sở lọc dầu ở Abqaiq cũng như Khurais. Tuy nhiên, Mỹ vẫn khẳng định, mọi dấu hiệu cho thấy Iran mới là thủ phạm.

 Diễn biến này gợi lại “kịch bản” quen thuộc cách đây chỉ 3 tháng, khi hai tàu chở dầu quốc tế bị tấn công trên vùng biển gần eo biển chiến lược Hormuz. Khi đó, Mỹ cũng ngay lập tức cáo buộc Iran là thủ phạm và đưa ra các bằng chứng cho cáo buộc của mình.


Lửa cháy tại nhà máy lọc dầu Abqaiq ở Ảrập Xêút

“Thùng thuốc súng” ở vùng Vịnh

Vụ tấn công hai cơ sở lọc dầu ở Abqaiq và Khurais là vụ tấn công lớn nhất nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Ảrập Xêút kể từ thời Tổng thống Saddam Hussein trong cuộc xâm lược Kuwait năm 1990, khi quân đội Iraq bắn tên lửa vào vương quốc láng giềng. Sau vụ tấn công ngày 14.9, Riyadh buộc phải ngừng chuỗi cung cấp dầu thô và khí đốt lên tới 5,7 triệu thùng/ngày của Aramco, tương đương 50% tổng sản lượng dầu của nước này và gây sụt giảm 5% lượng cung dầu mỏ toàn cầu. Vụ việc cũng tiếp tục đẩy căng thẳng ở Trung Đông leo lên mức thang mới, trong bối cảnh đối đầu giữa Iran và Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân chưa lắng dịu.

Đáp lại các cáo buộc của Mỹ, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Javad Zarif đã phủ nhận vai trò của Iran trong vụ tấn công các cơ sở lọc dầu của Ả rập Xê út và mỉa mai, trong bối cảnh Washington thất bại trong chiến lược “sức ép tối đa”, ông Pompeo đang chuyển sang chiến lược “lừa dối tối đa”. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Iran, Mỹ cùng các đồng minh đang mắc kẹt tại Yemen do ảo tưởng về sự vượt trội về khí tài sẽ dẫn đến chiến thắng quân sự. Đổ lỗi cho Iran sẽ không giúp chấm dứt thảm họa này. Chấp nhận đề xuất Iran đưa ra ngày 15.4 nhằm chấm dứt cuộc chiến và bắt đầu đối thoại thì có thể. Trong khi đó, Chỉ huy Không quân của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Amirali Hajizadeh ngày 15.9 cảnh báo, tất cả các căn cứ và tàu sân bay của Mỹ trong phạm vi bán kính 2.000km đều nằm trong tầm ngắm của các tên lửa của Iran. Ông Hajizadeh tuyên bố, Tehran từ lâu đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh tổng lực.

 Giới phân tích cho rằng, bất kể vụ tấn công xuất phát từ bất cứ đâu và ai là người chủ mưu thì sự việc cũng là bước đi có thể làm thay đổi cục diện vùng Vịnh, trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực này được ví với thùng thuốc súng có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Tháng 6, Iran bắn rơi một máy bay do thám không người lái của Mỹ mà Tehran cho là vi phạm không phận quốc gia này. Sự cố đã khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh tấn công Iran nhưng rút lại ngay sau đó.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cảnh báo, thế giới không thể tồn tại nếu xảy ra xung đột lớn ở vùng Vịnh. Ông Guterres nhấn mạnh việc cần thiết phải tránh bất cứ hành động làm leo thang tình hình. Cao ủy phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Federica Mogherini nhận định, các vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào 2 cơ sở lọc dầu ở Ảrập Xêút làm dấy lên nguy cơ thực sự đối với an ninh khu vực. Theo bà Mogherini, vụ tấn công làm xói mòn nỗ lực đang diễn ra về giảm leo thang và tiến hành đối thoại giữa Mỹ và Iran.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang