QUỐC TẾ
Cập nhật 17:41 | 27/01/2020 (GMT+7)
.
Nghị viện điện tử

Một phần của dân chủ

08:58 | 15/12/2019
Những công nghệ thông tin - truyền thông mới (ICT ), cùng với sự mở rộng của các hoạt động trực tuyến, tác động đến thói quen quản lý của một quốc gia tới mức họ có thể tạo ra những cơ chế mới cho dòng chảy thông tin trên chính trường. Khái niệm chính phủ điện tử (e-government) hay nghị viện điện tử (e-parliament) cũng theo đó mà xuất hiện, thúc đẩy quá trình minh bạch hóa hoạt động chính trị, tăng cường chất lượng của cơ chế, tổ chức hay đẩy mạnh sự tham gia của công dân vào quá trình ra quyết định…

Nghị viện điện tử là gì?

Báo cáo toàn cầu năm 2008 của Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) về nghị viện điện tử đã định nghĩa cụm từ này (e-parliament) như sau: “Nghị viện điện tử là một cơ quan lập pháp, nhờ ứng dụng hiệu quả ICT để nâng cao hiệu quả hoạt động của nghị viện và mở rộng sự tương tác giữa các nghị sỹ với cử tri, từ đó trở nên minh bạch hơn, dễ tiếp cận hơn và trách nhiệm hơn. Nghị viện điện tử là phần hợp thành của một khái niệm rộng lớn hơn là dân chủ điện tử.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của nghị viện thì tự động hóa, số hóa và quản trị thông tin và tri thức ở nghị viện là những nội dung chính. Để mở rộng sự tương tác với cử tri, thì việc sử dụng khả năng kết nối của ICT và các tính năng ưu việt của không gian tự động (cyber space) là nền tảng của ý niệm. Các nhà nghiên cứu lưu ý về sự khác biệt của từ “e” - điện tử trong cụm từ này. Nó không thuần mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật và công nghệ giống như e-book (sách điện tử) hay e-commerce (thương mại điện tử), mà nó còn mang ý nghĩa về tính minh bạch và dân chủ. Như vậy, nghị viện điện tử là một nghị viện bình thường được trang bị phương tiện hiện đại để hoàn thành tốt hơn các chức năng nhiệm vụ của mình như lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Xu hướng tất yếu

Khi thế giới đã bước vào kỷ nguyên Công nghiệp 4.0, nghị viện điện tử dường như đang trở thành xu hướng tất yếu. Các nghị viện trên khắp thế giới bắt đầu ứng dụng các thiết bị ICT nhằm cải thiện hiệu quả công việc của mình. Mức độ phát triển rõ ràng đa dạng và phần lớn hệ thống đang liên tục được cập nhật và bổ sung những thay đổi về công nghệ tiên tiến nhất.

Hạ viện Canada cấp cho mỗi nghị sỹ một văn phòng riêng với đầy đủ trang thiết bị từ máy vi tính, Internet, máy in laser, máy chữ cho tới tivi, điện thoại và các thiết bị văn phòng khác. Internet ngày nay tốc độ cao, dễ dàng truy cập và phần lớn các công cụ thông tin và truyền thông ở Canada đều không đắt, tạo điều kiện cho một bộ phận lớn người dân tham gia tích cực vào nghị viện điện tử..

Ấn Độ cũng có những bước đi đáng kể trong việc phát triển công nghệ thông tin nhằm hỗ trợ cho các nghị sỹ nước mình. Năm 1985, một trung tâm máy tính nhằm quản lý Hệ thống Thông tin Thư viện Nghị viện (PARLIS) được thành lập với sự giúp đỡ của Trung tâm Tin học Quốc gia (NIC). Nhiều cơ sở dữ liệu đã được tạo ra như Tài liệu Thảo luận Hội đồng Lập hiến, các vi phim về các phiên điều trần trước Quốc hội, các dự thảo luật, các báo cáo của Ủy ban Nghị viện hay dữ liệu cá nhân của các nghị sỹ, từ đó khuyến khích nghị sỹ và các nhà nghiên cứu truy cập tìm những thông tin cần thiết về hoạt động của Nghị viện mình.

Vào thập niên 1960, Hạ viện Đức (Bundestag) đã quyết định phát triển một hệ thống thông tin, tài liệu riêng sử dụng ICT, gồm 3 giai đoạn thực hiện: Vi tính hoá tài liệu và hệ thống thông tin; lấy thông tin từ các cơ sở dữ liệu bên ngoài; mô phỏng kết quả làm luật dựa trên các mô hình toán kinh tế.

Ban đầu, những cơ sở dữ liệu này chỉ là công cụ phục vụ công tác hành chính nhằm gián tiếp hỗ trợ các thành viên ở hạ viện, nhưng từ năm 1985, các thành viên Bundestag được cung cấp tài khoản cá nhân để truy cập trực tiếp. Nguồn thông tin này hiện được sử dụng như một nguồn quan trọng đối với các nghị sỹ Đức.

Trang web của Quốc hội Đan Mạch ra đời năm 1997 với mục đích đưa tài liệu lập pháp đến tay những người muốn đọc nó. Trang web này cũng có thể được sử dụng để tìm kiếm, thu thập thông tin về các cuộc thảo luận trong phòng họp Nghị viện, nhân thân của các nghị sỹ và tình hình tài chính. Ông Erling Olsen, cựu Chủ tịch Quốc hội Đan Mạch và cũng là một trong những người sáng lập trang web, cho biết trang web này được lập ra với 3 mục tiêu chính: Đưa đến dịch vụ thông tin hiệu quả hơn, đặc biệt đối với các nhà báo và chính trị gia; Cho phép các chính trị gia, các công chức và hệ thống luật pháp học tập và tuân theo tiến trình lập pháp; Tăng cường công khai minh bạch.

Kết quả là, trang web của Quốc hội Đan Mạch được thiết kế rất tiện ích cho những người dùng truyền thống như các chính trị gia và các nhà báo, những người được xem là có phần mềm chuyên biệt cũng có kiến thức tổng quát về tiến trình lập pháp. Thế nhưng, phần lớn người dân Đan Mạch vẫn dửng dưng với trang web của Quốc hội bởi vì dạng thức không thân thiện với người dùng. Điều đó cho thấy số người sử dụng tích cực lại là một nhóm nhỏ sử dụng vì mục đích nghề nghiệp. Mặc dù thảo luận ban đầu đã nhấn mạnh trang web như một công cụ để mở rộng sự tham gia của dân chúng một cách dân chủ, nhưng sản phẩm cuối cùng chủ yếu chỉ nhằm vào những người sử dụng được xem là truyền thống.

Ví dụ cuối cùng này cũng cho thấy những hạn chế của việc sử dụng ICT để cải thiện hoạt động của các nghị viện cũng như sự đóng góp vào nền dân chủ của nó. Hiện nay, việc ứng dụng ICT chỉ giúp các nghị viện cải thiện khoang chứa thông tin cũng như hỗ trợ thông tin liên lạc nội khối tốt hơn, còn lại người ta không kỳ vọng ứng dụng của ICT có thể cải thiện dân chủ đáng kể.

Tuy nhiên, đây cũng là hồi chuông cảnh tỉnh đầu tiên. Cho tới khi các nghị viện sử dụng thư điện tử và Internet như một phần trong công việc hàng ngày của họ, thì triển vọng về một nghị viện điện tử mới thực sự có ý nghĩa, chính phủ mới thực sự trở nên minh bạch thông qua công cụ truyền thông mới và hiện đại này.

Quỳnh Vũ
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang