VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 19:06 | 19/11/2018 (GMT+7)
.

Việt sử giai thoại: Khí phách Lê Tuấn Mậu

21/05/2010
Lê Tuấn Mậu, người làng Xuân Lôi, huyện Yên Phong, nay thuộc Bắc Ninh, đỗ Tiến Sĩ khoa Canh Tuất, năm Hồng Đức thứ 21 (1490), làm quan ngót bốn chục năm, trải thờ bảy đời Hoàng Đế nhà Lê là Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông, Lê Túc Tông, Lê Uy Mục, Lê Tương Dực, Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng. Sinh thời, ông nổi tiếng là người cương trực, từng được trao chức Đô Ngự Sử, về sau được thăng dần đến chức Lễ Bộ Thượng Thư. Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê, vì quyết không chịu khuất phục, ông và Nguyễn Thái Bạt cùng bị Mạc Đăng Dung giết. Sự kiện này được Khâm định việt sử thông giám cương mục (chính biên, quyển 27, tờ 11) chép như sau:

“Lúc bấy giờ, quan Hàn Lâm Hiệu Lý là Nguyễn Thái Bạt bị Mạc Đăng Dung cưỡng ép gọi đến chầu. Ông giả vờ thong manh để được đến gần, nhân đó nhổ nước bọt vào mặt Mạc Đăng Dung rồi mắng chửi ầm ỹ. Quan Lễ Bộ Thượng Thư là Lê Tuấn Mậu cũng bị Mạc Đăng Dung cưỡng ép vào chầu. Ông lén giấu hòn đá trong tay áo, ném vào Mạc Đăng Dung nhưng lại không trúng. Cả hai đều bị Đăng Dung giết chết”.

Chuyện về Lê Tuấn Mậu cũng được sách Tang thương ngẫu lục chép đến nhưng các chi tiết thì có phần khác hơn:

“Bấy giờ, Mạc Đăng Dung do tài đánh vật mà được làm quan to(1). Ông nhiếc hắn rằng:

Anh đừng có cậy sức, ta cũng rất có thể làm được như thế nhưng không thèm làm đó thôi.

Mạc Đăng Dung nghe vậy thì tức lắm, bèn tâu Hoàng Đế xin thử sức. Ông hăng hái nhận lời và lấy mỡ bôi vào mình, cài kim vào tóc và khố, vật cho Mạc Đăng Dung ngã suýt chết.

Khi Mạc Đăng Dung cướp ngôi, ông cáo bệnh không ra. Hắn cho gọi mãi, ông đành sai người vực vào triều. Đến nơi, ông nhổ vào mặt hắn mà chết”.

Lời bàn: Chi tiết của hai sách chép tuy là có khác nhau, nhưng khí phách Lê Tuấn Mậu thì cũng chỉ là một và đó mới thật là điều đọng lại với đời sau. Việc Lê Tuấn Mậu mắng nhiếc Mạc Đăng Dung khi Mạc Đăng Dung vừa đỗ đạt và việc Lê Tuấn Mậu có phần thiếu trung thực khi thi đấu vật với Mạc Đăng Dung, đành là cũng có chút gì đó không hay, song, lời nặng nề ấy, cú đánh vật nhớ đời ấy, lẽ đâu lại chẳng hề chứa chất cái nhìn rành rọt của ông về bản chất cơ hội của Mạc Đăng Dung? Các bậc túc trí xưa nay vẫn thường thấy vật ngay khi chưa hiện hình, thấy tâm địa người ngay khi vừa thoáng gặp đó thôi. Thời Lê Tuấn Mậu, xử sự như Lê Tuấn Mậu là phải đạo. Không biết xử sự cho phải đạo, xã tắc liệu sẽ được cậy nhờ gì ở các đấng chăn dân? Ôi, vẫn biết là vậy mà nào đã thấy mấy ai làm được như vậy đâu. Đáng kính thay, khí phách Lê Tuấn Mậu!

1. Mạc Đăng Dung thi đỗ lực sĩ dưới thời Lê Uy Mục (1505-1509)

Nguyễn Khắc Thuần
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
07:55 22/10/2018
Trong khuôn khổ chương trình Nghiên cứu trọng điểm về khoa học giáo dục, nhóm nghiên cứu của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã khảo sát xã hội học hơn 4.000 người liên quan về những chuyển biến trong giáo dục và đào tạo. Nhóm đã thực hiện phân tích và đối sánh với dữ liệu nền năm 2013 ở những chỉ số tương ứng, hoặc với mục tiêu chính sách và thấy rằng, đã có chuyển dịch tích cực thực sự trong giáo dục Việt Nam.
Quay trở lại đầu trang