VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 07:39 | 22/02/2018 (GMT+7)
.

Lan tỏa giá trị linh vật Việt

08:07 | 08/02/2018
Sản phẩm chính là cầu nối mang câu chuyện, giá trị của linh vật đến với đời sống cộng đồng nhanh hơn. Đây là hướng đi mà các nghệ nhân làng đá Ninh Vân (Ninh Bình) lựa chọn để lan tỏa giá trị linh vật Việt, đồng thời tạo sức sống mới cho sản phẩm mỹ nghệ địa phương.

Tinh tế, có hồn

Những ngày cuối năm, cái giá lạnh của mùa đông dường như không lấn át được sức nóng tại làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân. Khắp các ngả đường, nhà xưởng, đâu đâu cũng rộn ràng tiếng máy mài, máy xẻ, tiếng đục đẽo... Chỉ cần nghe âm thanh như vậy cũng biết sức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm làng nghề. Còn nhớ, từ năm 2014 trở về trước, sản phẩm của làng đá Ninh Vân hầu hết sản xuất theo mẫu linh vật ngoại lai. Cả làng bấy giờ như một công xưởng, lúc cao nhất lên tới trên 4.000 thợ chuyên nghiệp và bán chuyên nghiệp. Tuy nhiên, sau khi Ninh Vân thực hiện Công văn 2662 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (về việc không sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam), thợ thủ công và nghệ nhân của làng đã phải mất một thời gian điều chỉnh sản xuất, lượng hàng hóa vì thế cũng giảm đáng kể.

Ông Nguyễn Quang Diệu, Trưởng ban Quản lý làng nghề cho biết, Ninh Vân hiện có khoảng 2.900 hộ gia đình, song chỉ khoảng 1.025 hộ làm đá với 450 tổ hợp và trên 60 doanh nghiệp. Trong đó, số thợ sản xuất linh vật truyền thống chiếm rất ít, chưa đến 1%. Nhiều doanh nghiệp và cơ sở làm theo nhu cầu khách hàng, cung cấp nhóm sản phẩm phục vụ sản xuất, đời sống sinh hoạt, đồ chạm khắc đá mỹ nghệ phục vụ nhu cầu tâm linh và tượng đài.


Sản xuất mẫu linh vật nghê kích thước nhỏ làm sản phẩm quà tặng du lịch tại cơ sở chế tác mỹ nghệ Vạn Bảo Ngọc
Ảnh: Vũ Thành Công

Để tăng năng suất, những người thợ ở Ninh Vân đã cơ giới hóa tới trên 80% công đoạn sản xuất. Đặc biệt, người thợ đá tài ba nơi đây đã dung hòa giữa sản xuất bằng máy móc công nghệ với sản xuất thủ công, nên sản phẩm vẫn giữ được nét tinh tế và rất có hồn. 

Bảo tồn giá trị văn hóa làng nghề

 “Tôi nghĩ, không chỉ riêng đối tượng nào, nếu xuất phát từ tình yêu linh vật Việt, biết lan tỏa tình yêu ấy cùng những giá trị văn hóa truyền thống thì sớm hay muộn người Việt cũng sẽ nhận thức đầy đủ sự cần thiết phải loại bỏ linh vật ngoại lai trong đời sống hàng ngày và đời sống tâm linh”.

Nghệ nhân Phạm Bá Ngọc

Theo nghệ nhân Lương Trịnh, người có hơn 10 năm phát triển nghề làng, thời điểm đầu năm 2015 cả làng Ninh Vân không còn ai sản xuất linh vật ngoại lai, nhưng cũng chưa có sản phẩm thay thế. Tuy nhiên, hai năm trở lại đây, làng nghề đang sống lại với những mẫu sản phẩm thuần Việt được khách hàng ưa chuộng. “Có được kết quả này, một phần do người dân chủ động tìm kiếm những giá trị truyền thống, phần khác do nghệ nhân định hướng thẩm mỹ cho khách hàng. Nhiều mẫu linh vật truyền thống như rồng, phượng, nghê, lân, hổ, ngựa, voi, chó, rùa… đang được nghiên cứu, chế tác và bắt đầu có thị trường tiêu thụ”, ông Trịnh cho biết.

Thay vì sản xuất các sản phẩm kích thước lớn phục vụ không gian tín ngưỡng, văn hóa, các nghệ nhân địa phương đã chọn hướng đi riêng cho những sản phẩm linh vật kích thước nhỏ, hướng đến đối tượng tiêu thụ là khách du lịch. Nghệ nhân Phạm Bá Ngọc, chủ cơ sở chế tác mỹ nghệ Vạn Bảo Ngọc, TP Ninh Bình, cho biết, sau thời gian tìm hiểu thị trường và nắm bắt nhu cầu, thị hiếu khách du lịch, anh đã đầu tư sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ mang dấu ấn văn hóa vùng Cố đô, trong đó có mẫu vật đôi rồng, đôi nghê đền vua Đinh, vua Lê. “Du khách đến Ninh Bình, sau khi tham quan các di tích lịch sử, văn hóa như đền vua Đinh, vua Lê… hiểu được giá trị của những linh vật truyền thống sẽ có nhu cầu mua những sản phẩm nguyên mẫu thu nhỏ để làm quà lưu niệm. Đây cũng là cơ hội giúp họ tìm hiểu kỹ hơn giá trị linh vật Việt”, nghệ nhân Phạm Bá Ngọc cho biết.

Nghê đá, rồng đá ở đền Vua Đinh, Vua Lê (Hoa Lư, Ninh Bình) là sự kết tinh của lịch sử và là hình mẫu điển hình của nghê Việt đã được các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa và nghệ nhân thẩm định, công nhận. Vạn Bảo Ngọc là cơ sở chế tác mỹ nghệ đầu tiên dựa trên hình ảnh con nghê, rồng của đền Vua Đinh, Vua Lê, chuyển thể, sản xuất số lượng lớn mẫu vật đó làm quà tặng, vật trang trí. Sản phẩm với nhiều loại chất liệu, nhẹ, phù hợp mang theo khi di chuyển, tạo điều kiện để những giá trị văn hóa, thẩm mỹ từ thời Đinh - Lê lan tỏa trong đời sống cộng đồng.

Theo nghệ nhân Phạm Bá Ngọc, chọn mẫu linh vật kích thước nhỏ làm sản phẩm quà tặng sẽ dễ sản xuất với số lượng lớn, tiếp xúc được đông đảo khách hàng là khách du lịch. Hơn nữa, sản phẩm sẽ trở thành cầu nối, mang câu chuyện linh vật đi nhiều nơi, đến với đời sống cộng đồng nhanh hơn, thay vì để chúng ở các công trình kiến trúc, trong không gian tâm linh tín ngưỡng cố định.

Hồng Hà
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
15:29 20/04/2017
Sáng 20.4, Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Ngô Thị Minh làm Trưởng đoàn đã làm việc với Sở GD - ĐT Lâm Đồng về thực hiện chính sách, pháp luật đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2010 - 2016.
Quay trở lại đầu trang