VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 21:18 | 16/09/2019 (GMT+7)
.
Thầy giáo, Thám hoa Vũ Thạnh

Thực học, thực nghiệp

08:26 | 13/12/2018
Quán triệt tư tưởng của trào lưu cải cách văn thể, phục hưng Nho phong sĩ khí, Vũ Thạnh và nền giáo dục trong ngôi trường của ông đã có dấu hiệu thực học. Từ bản thân học thuật, văn chương của Vũ Thạnh, cho đến học thuật của các học trò ông đều toát lên tinh thần đó.

Cải cách giáo dục, khoa cử

Tại hội thảo khoa học “Thám hoa Vũ Thạnh - Con người và sự nghiệp” do Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức sáng 12.12, các nhà khoa học khẳng định, với những chức vụ quan trọng trong triều đình, Vũ Thạnh đã cống hiến trọn vẹn tài năng vì sự nghiệp giáo dục, đào tạo nhân tài của đất nước. Đóng góp của ông không chỉ có vai trò quan trọng với đương thời mà còn có ý nghĩa với nền giáo dục ngày nay.


Hội thảo khoa học “Thám hoa Vũ Thạnh - Con người và sự nghiệp”  Ảnh: H.Sen

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Nguyễn Văn Tú, ngoài những vị trí Thám hoa Vũ Thạnh đảm nhiệm trong triều đình thì cuộc đời ông nổi bật với sự nghiệp dạy học. Năm Mậu Dần (1698), ông mở trường dạy học ở làng Hào Nam (nay thuộc quận Đống Đa, Hà Nội). Trường của Vũ Thạnh là một trong hai trường tư lớn nhất, nổi tiếng kinh thành Thăng Long cuối thế kỷ XVII đầu thế kỷ XVIII. “Tại trường học này, thầy giáo Vũ Thạnh đã đưa nội dung giảng dạy rộng và thiết thực, cách dạy học nghiêm túc, cho học trò nắm được nguồn gốc sâu xa, chú trọng vào thực chất, thấm nhuần vào óc tư duy, sáng tạo của người học, nhằm cải cách thực trạng giáo dục, khoa cử”.

Số lượng học trò theo học rất đông, đối tượng đa dạng và học trò của Học đường Hào Nam thành danh ở khắp các lĩnh vực trong xã hội Đại Việt giai đoạn đầu thế kỷ XVIII. Sự nối tiếp Vũ Thạnh - Nguyễn Tông Quai - Lê Quý Đôn là một minh chứng sống động cho giá trị của mô hình giáo dục cộng đồng này ở nước ta thời quân chủ. PGS.TS. Nguyễn Văn Thịnh, nguyên Chủ nhiệm bộ môn Hán Nôm, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội cho biết, đây cũng là minh chứng cho phương châm tận tụy cống hiến “Tiến vi quan, thoái vi sư” của Vũ Thạnh. Trong cuộc đời mình, Vũ Thạnh có 3 lần bị bãi chức, nhưng ông không quá nặng nề. Khi rời xa hoạn lộ, quan trường, ông về tập trung cao độ cho việc dạy học. Và, “thay vì nắn nót từng câu, văn chương quê kệch, vụng về, thày Vũ Thạnh ra sức rèn cặp học trò sửa chữa lối viết theo kiểu tầm chương trích cú thành lối văn thanh nhã, mới mẻ, chấn chỉnh thực trạng khoa cử, lựa chọn nhân tài cho triều Lê - Trịnh”, TS. Nguyễn Hữu Tâm, Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, cho hay.  

Từ chính lệnh thành hiện thực

 Theo tài liệu bia ký, chính sử chép lại, Vũ Thạnh sinh năm 1664, tại làng Đan Loan, huyện Đường An, trấn Hải Dương, nay thuộc xã Nhân Quyền, huyện Bình Giang, Hải Dương. Mặc dù sinh ra tại đây nhưng ông trưởng thành và đỗ đạt tại huyện Thọ Xương, kinh thành Thăng Long. “Vũ Trung tùy bút” có viết, chưa đến 20 tuổi, Vũ Thạnh đã thi đỗ Giải nguyên tại trường thi Hương phủ Phụng Thiên. Năm ông 22 tuổi, đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ Đệ tam danh (Thám hoa) khoa thi năm Ất Sửu niên hiệu Chính Hòa 6 (1685). Cũng từ đây, ông bắt đầu ra làm quan và trải qua nhiều vị trí khác nhau trong triều đình và phủ Chúa.

Cũng trong quá trình xúc tiến cuộc vận động chấn hưng Nho học, Thám hoa Vũ Thạnh là người góp phần chuyển biến một ý tưởng, một chính lệnh thành hiện thực. Nhà nghiên cứu Dương Văn Hoàn, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, khẳng định, ngôi trường và cách dạy của ông quán triệt tư tưởng của trào lưu cải cách văn thể, phục hưng Nho phong sĩ khí và trong giáo dục có đôi chút dấu hiệu thực học.

“Từ bản thân học thuật, văn chương của Vũ Thạnh, cho đến học thuật của các học trò ông đều toát lên tinh thần thực học. Vũ Thạnh dạy học trò cả văn lẫn võ, học cả “Tứ thư, Ngũ kinh”, thi phú, các thể văn chương cử tử lẫn binh pháp, võ kinh và cả một số môn tiểu học khác. Vì thế, học trò của Vũ Thạnh có nhiều người đỗ tiến sĩ và đỗ tạo sĩ (tiến sĩ võ). Đặc điểm này trong giáo dục của Vũ Thạnh có nét khác rõ rệt so với các trường học Nho học khác đương thời và trước đó”, nhà nghiên cứu Dương Văn Hoàn cho biết.

Công lao, thành tựu mà Vũ Thạnh đạt được trong lĩnh vực giáo dục khiến hậu thế ví ông “như sao Bắc đẩu sáng choang, như ngọn Thái Sơn cao ngất” (“Hoàng Việt văn tuyển”, Bùi Huy Bích biên soạn, tập III, Sđd, tr.174).

PGS.TS. Vũ Thanh, Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng, từ lối ưa thực nghiệp, đến những cải cách khá táo bạo trong giáo dục và thực hành luật pháp của triều đình, Vũ Thạnh đã tìm thấy cho mình những ý tưởng cao đẹp. “Vũ Thạnh là thế hệ thứ hai trong năm thế hệ thầy trò nổi tiếng trong lịch sử Nho học, lịch sử giáo dục Việt Nam thế kỷ XVII - XVIII. Sau thế hệ thứ nhất khởi xướng cuộc cải cách văn thể, chấn hưng Nho học, khoa cử, pháp luật… ông đã hiện thực hóa cuộc vận động này theo hướng đề cao học vấn thực tiễn, đưa nó trở thành cuộc vận động của toàn xã hội, trực tiếp và gián tiếp đào tạo ra những thế hệ học trò - nhà giáo xuất chúng sau ông”.

Hồng Hà
Xem tin theo ngày:
GIÁO DỤC
08:12 14/09/2019
Theo kết quả xếp hạng đại học thế giới 2020 (World University Rankings 2020) của Thời báo Giáo dục đại học (Times Higher Education, THE), lần đầu tiên ĐHQG Hà Nội có mặt trong danh sách này, cùng với Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thuộc nhóm 801 - 1.000 thế giới, ĐHQG TP Hồ Chí Minh ở nhóm 1.000+. Phó Giám đốc ĐHQG Hà Nội Nguyễn Hoàng Hải cho biết, bảng xếp hạng của THE có một số tiêu chí hàm chứa độ thách thức cao hơn đối với giáo dục đại học Việt Nam nói chung, nên đây là sự ghi nhận nỗ lực và khẳng định vị trí của 3 cơ sở giáo dục đại học.
Quay trở lại đầu trang