VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 11:03 | 21/10/2019 (GMT+7)
.

Mới lạ với sơn mài trong “Bạn nghề”

00:29 | 21/09/2019
“Nghệ thuật sơn mài Việt Nam đang ở cái thế lạ lùng, vừa bế tắc, vừa phát triển. Nó bế tắc và phát triển ở cả xu hướng truyền thống và cách tân, coi sơn mài chỉ là một phương tiện thể hiện bất kỳ ý tưởng nào, bút pháp nào của nghệ sĩ, thậm chí có lẽ cũng không cần là nghệ sĩ, bởi cái bề mặt tự thân của nó đã rất thẩm mỹ. Lý Trực Sơn và Trịnh Quốc Chiến là hai họa sĩ tiêu biểu cho quá trình này”. Đó là nhận xét của nhà phê bình Phan Cẩm Thượng về triển lãm “Bạn nghề”, đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Tìm về truyền thống

Nhà phê bình Phan Cẩm Thượng nhận xét, cách suy nghĩ của hai họa sĩ Lý Trực Sơn và Trịnh Quốc Chiến có điểm gặp nhau ở chỗ, coi nghệ thuật là một hoạt động thuần túy quyết định ở tính cách nghệ sĩ, trong đó sơn mài cũng chỉ là một phương tiện, nhưng là phương tiện có tính truyền thống, nói lên được bản sắc văn hóa qua hội họa rõ nét. “Họa sĩ Trịnh Quốc Chiến thì không có ảo tưởng nào về vị thế của nghệ sĩ, trong khi họa sĩ Lý Trực Sơn với kinh nghiệm của mình khi tiếp xúc với nghệ thuật phương Tây và cảm nhận thân phận thực sự của họa sĩ ở đất nước còn đang phát triển, tự đánh giá mình trước nghệ thuật”.


“Hoa sen nở”, sơn mài trên gỗ của Trịnh Quốc Chiến

Trịnh Quốc Chiến không muốn sơn mài trở thành món đồ tiệm cận mỹ nghệ, cũng không muốn lặp lại các hiệu quả bóng nhẵn, sâu xa, lấp lánh. Ông kẻ vạch trên tấm sơn mài, chất đắp thành từng ô hộc, như cách mà trang trí thời Nguyễn đã làm, mỗi ô hộc là một tiểu họa có vị trí riêng trong toàn bộ để ông gần với tâm tư Phật giáo và nhân gian của mình.

“Trịnh Quốc Chiến từng thành công với hai cấu trúc Bàn chân Phật và Tử vi (12 cung được chia trên bố cục sơn mài). Họa sĩ đã thay đổi sâu sắc cách thức làm sơn mài, nhưng lại cố giữ cái vẻ đẹp cổ xưa của nó trong cảm giác hơn là một cách thức định hình nào đó từ những người đi trước”, nhà phê bình Phan Cẩm Thượng đánh giá.


Công chúng ngắm tác phẩm “Quê ngoại” của Lý Trực Sơn

Không hẳn khác biệt, song họa sĩ Lý Trực Sơn sớm hiện đại khi gần với chủ nghĩa biểu hiện thơ mộng, cả ở tranh sơn dầu và sơn mài, với làng quê, ngọc nữ - là những hình ảnh quen thuộc từ văn hóa truyền thống và của chính gia đình ông. Điều này vẫn được ông tiếp tục cho đến bây giờ. Nhưng tranh trừu tượng sơn mài mới là mặt khác được ông chú trọng thật sự về ý tưởng. Lý Trực Sơn cho rằng, sơn mài vốn tự thân đã đẹp và dễ làm cho người ta che lấp cái kém của mình, ông muốn lật ngược tình thế này cho nó biểu hiện trần trụi còn cái đẹp tính sau, có lẽ hiện ra sau cái cá nhân người sáng tác.

Theo đuổi đam mê

Họa sĩ Trịnh Quốc Chiến cho biết: “Hội họa luôn muốn tìm đến bản thể của chính mình. Tôi cũng như tất cả họa sĩ đều tự trang bị hành trang để sẵn sàng bước đi trên một con đường đơn độc, đó là con đường riêng trong nghệ thuật, bằng cảm thức, lý trí và cả thái độ đối với cuộc sống. Đem tới 12 tác phẩm tại triển lãm, tôi mong muốn mọi người có thể chia sẻ, đồng cảm và chiêm nghiệm được điều gì đó về cuộc sống. Cuộc sống luôn tồn tại nhiều khó khăn và người làm nghệ thuật còn gặp phải nhiều khó khăn hơn. Để khắc phục điều đó thì mỗi cá nhân phải vượt qua chính mình để theo đuổi giấc mơ và đam mê”.


 Bức tranh “Cá đùa dưới trăng” của Trịnh Quốc Chiến

Một số tác phẩm của họa sĩ Trịnh Quốc Chiến được người xem khá thích thú tại triển lãm, như bức “Bà mẹ vĩ đại”, “Đức Phật ngủ”, “Tam thế” hay “Cá đùa dưới trăng”… Theo họa sĩ, khi vẽ các tác phẩm này, ông dự định tôn vinh đức Phật, tôn vinh phụ nữ, tôn vinh cái đẹp, bởi từ đây sản sinh ra một nguồn sống mới.

Khi được hỏi về nghệ thuật sử dụng màu sắc trong các bức tranh, họa sĩ Trịnh Quốc Chiến cho hay: “Màu sắc được sử dụng để biểu hiện trạng thái của chính con người tôi. Thông qua những gam màu được phối hợp linh hoạt, tôi mong muốn người xem có thể cảm nhận được cảm xúc, thái độ, góc nhìn của bản thân đối với cuộc sống. Mặc dù cuộc sống đem đến nhiều khó khăn, thử thách hay cả nỗi buồn, nhưng với tôi cuộc sống vẫn luôn luôn tươi đẹp. Tôi đã biểu đạt điều đó thông qua những bức tranh sơn mài. Mỗi người trong chúng ta nên trải lòng nhiều hơn với cuộc sống. Bởi cuộc sống luôn có mặt tích cực và tiêu cực. Mỗi người hãy để cho tâm hồn mình được bình lặng, nhìn vào những mặt tích cực của cuộc sống”.


 Tác phẩm “Sông Hồng II”của Lý Trực Sơn

Còn với họa sĩ Lý Trực Sơn, thông qua các bức tranh, mọi người sẽ cảm nhận được góc nhìn, quan điểm của ông. Chia sẻ về tác phẩm “Sông hồng II”, họa sĩ cho biết: “Bức tranh sẽ cho người xem thấy một miền quê thân thương, con người và cảnh vật quen thuộc. Bước vào đó, người xem có thể tự cảm nhận và rút ra được những cảm xúc của riêng mình, khám phá ra được một điều gì đó mới lạ, giống như những đam mê mà tác giả đang theo đuổi vậy”...

Hồng Hà
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang