VĂN NGHỆ
Cập nhật 22:26 | 25/02/2020 (GMT+7)
.
Những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng

Trình diễn thời trang và ý tưởng về nữ quyền

08:21 | 22/06/2015
Là phụ nữ có thể xem là duy nhất quan trọng trong nghệ thuật Dada - trào lưu khởi phát vào đầu thế kỷ XX, Hannah Hoch cũng là người tiên phong trong thể loại ảnh dàn dựng (Photomontage). Những tác phẩm của bà tuy nhỏ nhưng đem lại cảm xúc và suy ngẫm hoàn toàn khác về một thế giới dưới con mắt của phụ nữ, điển hình là tác phẩm Trình diễn thời trang (Modenschau), năm 1925.

Trình diễn thời trang (Modenschau), photomontage của Hannah Hoch, 1925, đang lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ thuật hiện đại Berlin
Ba người phụ nữ có chung kiểu váy hoa với diềm đăng ten ít nhiều mang tính cổ điển, trên nền giấy trắng và những mảng kẻ ngang. Tất cả dường như cuốn hút kỳ lạ, ngoại trừ ba gương mặt. Nó cho thấy tính chất không bình thường và ít nhiều phi logic - một trong những đặc điểm tư duy rất đặc trưng cho nghệ thuật Dada với tâm thức chống lại nghệ thuật đương thời một cách kịch liệt nhất.

Có thể dễ dàng nhận thấy nhân vật bên tay trái bức tranh được ghép từ hai hình ảnh cắt ra từ các tờ tạp chí về nghệ thuật hoặc mốt. Đó là gương mặt nàng vệ nữ cắt từ tranh của Botticelli và gương mặt một nhân vật nữ khác. Đứa trẻ ở trung tâm bức họa lại là gương mặt con búp bê, mà đôi kính hình cá lại là đôi mắt trong veo của một đứa trẻ khác. Nhân vật thứ 3 bên tay phải có thể xem mang nhiều hơn giá trị biểu tượng về sắc tộc. Một nửa khuôn mặt rất đặc trưng của người châu Á, nửa còn lại cho thấy ánh nhìn có phần ngược lại, cái mũi cao được tạo ra như chiếc mặt nạ giấy và khuôn miệng cười chỉ một nửa, nhưng tươi tắn và lạc quan hơn rất nhiều so với những nhân vật khác.

So với phần lớn tác phẩm thời kỳ đầu của Hannah Hoch, dường như tính chất chính trị của tác phẩm này không cao, nhưng tinh thần thời đại lại vô cùng mạnh mẽ. Không đơn thuần là câu chuyện về một buổi trình diễn thời trang bình thường. Những gương mặt biến dạng cho thấy vấn đề khác. Thông điệp về phụ nữ trong truyền thống qua hình ảnh của vệ nữ, hay hình ảnh tương lai là những đứa trẻ, đã trở nên bi kịch trong cái nhìn về sự chia tách, hợp nhất một cách phi lý. Với bà, khi “hình hài bị thay đổi thì lời nói và hành động của họ cũng bị bóp méo”. Nó có thể xem là thực trạng khi cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ Nhất vẫn in đậm trong bối cảnh sống. Dẫu rằng thời trang có đem lại sự khởi sắc mới, thì tâm trạng hậu chiến vẫn dai dẳng đối với phụ nữ và con trẻ.

Về cơ bản, tác phẩm này cũng đặc biệt hơn, tính chất đảo lộn không gian không được tính đến trong việc sắp đặt các nhân vật theo nhiều chiều. Ba nhân vật nữ dường như đủ mang tâm cảm mà không cần đến bất cứ sự xáo trộn nào khác ngoài nhấn mạnh hình hài theo lối tượng trưng tương phản giữa bên ngoài và bên trong. Thậm chí, tính mập mờ trong những hình ảnh cắt dán ảnh này còn phản ánh vấn đề về giới tính như hai hình ảnh phía bên phải tranh. Nhiều nhà phê bình mỹ thuật cho rằng, chính yếu tố lưỡng giới trong sinh lý của Hannah Hoch đã khiến cho việc biểu thị nghệ thuật của bà mang nhiều yếu tố khác thường. Bà được xem là một trong những nữ nghệ sĩ tiên phong trong phong trào nữ quyền với những ý tưởng về sự phản kháng xã hội.

Bức tranh về thời trang này chỉ là một phần trong những ý tưởng biểu hiện mang tính phức tạp về giới tính. Yếu tố bản sắc cũng được đề cập. Chính những gương mặt về nhân chủng được cắt ghép đã tạo nên giá trị khác biệt đó. Tuy nhiên, tính dự báo về một thế giới phẳng lại được nhìn thấy trong những bộ đồng phục mà Hannah Hoch cố tình lưu ý đến kiểu dáng quý tộc.

Như vậy có thể thấy bằng phương pháp cắt dán ảnh, Hannah Hoch đã chuyển tải được nhiều hơn những lớp thông điệp khác nhau về thời đại cũng như tinh thần, tâm trạng xã hội qua một bức tranh mà thoạt nhìn giống với sự phi lý, ít logic của trào lưu phản nghệ thuật Dada.

Trang Thanh Hiền
Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang