VĂN NGHỆ
Cập nhật 23:25 | 19/01/2020 (GMT+7)
.
Những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng

Egon Schiele và bản thể con người

08:42 | 20/07/2015
Egon Schiele là một trong những họa sĩ khá đặc biệt của trường phái nghệ thuật biểu hiện Áo với những bức tranh chạm đến giá trị mang tính bản thể của con người. Người đàn bà ngồi bó gối (Seated Woman with Legs Drawn Up) vẽ năm 1917, được xem là tác phẩm điển hình cho cách thức biểu hiện này.

Người đàn bà ngồi bó gối (Seated Woman with Legs Drawn Up), sơn dầu của Egon Schiele, thuộc sưu tập của Bảo tàng Narodni, Cộng hòa Séc
Bức tranh mô tả người đàn bà ngồi bệt trên sàn, ôm một bên đầu gối giữa khung hình trắng trơn. Màu áo của cô nổi bật với gam xanh rực rỡ, trong khi đó điểm nhấn tương phản mạnh là đôi vớ màu đen và mái tóc đỏ bù xù. Nhưng tất cả dường như chỉ là phụ vào việc miêu tả gương mặt hình trái xoan của người đàn bà với ánh mắt như ném thẳng về phía người xem. Nhân vật này không ai khác chính là Edith Harms, vợ của họa sĩ Egon Schiele. Đây cũng là một trong những bức tranh hiếm hoi ông vẽ cô trong tư thế thông thường nhất.

Chịu ảnh hưởng không nhỏ từ họa sĩ Gustav Klimt trong cách thức biểu hình nhân vật, nhưng dườâng như các tác phẩm của Egon Schiele đã tạo nên sự dữ dội hơn nhiều trong việc khai thác đề tài liên quan đến nhục cảm con người. Đôi khi các tác phẩm của ông gây cảm giác về sự bệnh hoạn trong chính mối quan hệ giữa con người với nhau bằng việc nhấn mạnh và cường điệu hình thể. Cũng bởi vậy, ông là một trong những họa sĩ hy hữu từng gặp rắc rối với tác phẩm của mình bởi bị nhà chức trách cho rằng cổ súy sự dung tục nào đó của xã hội thời bấy giờ. Tuy nhiên, trong sự đánh giá lại sau này về phương diện tạo hình, các tác phẩm của Egon Schiele đã cho thấy cái nhìn khác về tính bản thể trong con người.

Bắt đầu bằng việc phác họa nhân vật bằng bút pháp đầy tính nghiên cứu hình họa. Người đàn bà ngồi bó gối cũng như phần lớn những tác phẩm khác của ông, đặt mối quan tâm đến nhân thể con người dưới cái nhìn khác. Ông cố tình tạo sự nhấn mạnh đến các đặc điểm cơ thể bằng những nét viền đen tạo khối, hay tạo ra những tác động mạnh đến sự liên tưởng. Ở tác phẩm này, những gợt màu đỏ cam dẫu rằng rất nhỏ được phết trên cánh tay và gương mặt đã tạo nên cảm giác khác thường khi mô tả phụ nữ. Những nếp gấp của chiếc quần cô mặc dường như cũng mang hàm ý đầy tính biểu hiện về thân phận con người ở tầng đáy xã hội hơn là một người đàn bà thuộc tầng lớp trung lưu như thân phận ngoài đời của Edith Harms. Cuối cùng là đôi mắt đen sâu đem đến cảm thức về sự gồng mình tự vệ với thế giới bên ngoài. Đối với Schiele, việc vẽ vợ như sự mượn hình ảnh cho một cái nhìn khác. Có lẽ bởi đặc tính này, nên hầu hết tác phẩm của ông thời bấy giờ đã bị xem là sự chống đối kịch liệt nhất với nghệ thuật và mang tính chất kinh động, dẫu rằng vào thời điểm thập niên đầu thế kỷ XX, nghệ thuật hội họa đã tiến những bước dài. Tuy nhiên, nếu bỏ qua cảm giác ban đầu gây nhức mắt từ hình ảnh để hiểu sâu hơn bản chất vấn đề, thì các tác phẩm của Schiele có thể xem là sự biểu hiện cao độ đạt đến tầng sâu cảm giác về sự cô đơn hay dày vò ám ảnh.

Bởi vậy, ngoài giá trị về hội họa, các tác phẩm của Egon Schiele còn được các nhà tâm lý học chú ý nghiên cứu. Họ cho rằng, ông đã đầu tư cho nghệ thuật cường độ cảm xúc mà không phải họa sĩ nào cũng có được. Ở đó bộc lộ mối quan tâm sâu sắc đến tình dục dưới góc độ những khám phá về tâm lý học hiện sinh. Thân phận con người được khắc họa dưới góc độ thẩm mỹ và phản thẩm mỹ, nên đôi khi trở nên biến dạng xấu xí, nhưng qua đó lại gợi ra sự đau khổ trong thân phận, sự tổn thương trong xúc cảm vào những thời điểm hay trạng huống đặc biệt. Bản thân cuộc đời và các mối quan hệ tình ái phức tạp của chính Egon Schiele đã có ảnh hưởng không nhỏ đến các tác phẩm này. Tuy nhiên, nó cũng làm cho hội họa của ông trở nên sâu sắc hơn, đóng góp cho nghệ thuật biểu hiện Áo một giá trị căn bản không thể phủ nhận.

Trang Thanh Hiền
Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang