>> Đôi mắt đông hoàng (Phần 1)
Katsu cùng đoàn binh Nhật và binh lính người Việt thực hiện nhiệm vụ của thượng cấp: thu thóc tạ, nhổ lúa trồng đay và thầu dầu, những thứ cần thiết cho đội quân của Nhật hoàng.
Những điều đó cũng không che giấu được sự thật phơi bày.
Ở châu âu, nước Đức quốc xã sắp bước vào những ngày cuối cùng, chẳng mấy chốc quân Đồng minh sẽ tiến vào Berlin, thủ đô của đế chế thứ ba.
Người Nhật, đội quân của thiên hoàng đang đứng trước nguy cơ mất hết đồng minh và bị tấn công tứ phía.
Không biết có ngày mình có thể quay về nước Nhật hay không?
Hay sẽ chết ở đây vì danh dự của thiên hoàng.
Một vùng nông thôn yên bình, u buồn sẽ là nơi ngã xuống của người con của nước Nhật.
Không thể...
Người Nhật đã làm những việc có thể làm bằng mọi giá. Lương thực được trưng thu nhiều hơn. Máu đã chảy. Chiến tranh. Không có cách nào khác. Katsu cố gắng không rút kiếm ra khỏi bao. Thanh kiếm Nhật dùng để chém quân thù. Quân thù? Người Pháp, người Mỹ, người Việt hay chính người Nhật. Sẽ có ngày thanh kiếm phải dùng đến.
Người lính thiên hoàng phải thực hiện bổn phận của mình.
Nghĩa vụ với tổ quốc.
Nước Nhật đang là đàn anh châu Á.
Không có gì phải do dự...?
Người đàn bà mắt ướt bán rượu cho binh lính ngay dưới chân đồn Cao. Người đàn bà tính tiền bằng ngón tay. Những ngón tay thon nhỏ mềm mại. Bàn tay không phải bàn tay của người đàn bà nông thôn.
Nhiên mắt ướt nhưng lạnh.
Một nỗi buồn vô hình.
Lẳng lơ.
Thị dân.
Cô ta phản kháng?
Binh lính người Việt xô ra. Lời tục tĩu. Ánh nhìn dâm đãng. Tay vuốt má. Người đàn bà gạt tay không quá mạnh.
Mắt Katsu dừng ở chân.
Chân trần.
Vợ một phú hộ. Không cần phải thế?
Một con ranh gián điệp?
Một sĩ quan Nhật bước đến giật mạnh tấm cói che miệng thúng.
Không có lựu đạn.
Một ít rơm khô.
Nửa tờ lá chuối xanh lót ở dưới đáy thúng
Một tia nhìn, nửa lẳng lơ, nửa bất cần đáp về phía người lính Nhật duy nhất hiểu được tiếng Việt.
Sẽ cho cô ta lên giường.
Loại đàn bà dâm đãng.
Ánh mắt như thiêu đốt.
Ngươi không đánh lừa được ta đâu.
Cô ta giống một người đàn bà mình đã gặp ở vùng nông thôn trên đảo Kyushu.
Buồn.
Đẹp.
Bất cần.
Người sĩ quan phiên dịch trong đội quân của thiên hoàng chặn một bàn tay đưa lên ngực người đàn bà.
- Cô ta là vợ tay phú hộ. Chúng ta còn cần đến ông ta.
- Con ranh gián điệp.
- Một nhát kiếm là xong. Không phải vội.
Sương mờ trên những cánh đồng không.
Hoa ngô tím phơi trên bờ ruộng.
Mạ héo vàng.
Đay, thầu dầu.
Đay, thầu dầu. Nếu ai đó làm thế với nước Nhật?
Phản bội, dù bằng suy nghĩ cũng đáng bị xử tử.
Chờ đợi.
Ngày 9 tháng 3 năm 1945 quân Nhật nổ súng lật đổ Pháp trên toàn lãnh thổ Đông Dương. Một tiểu đoàn lính bảo an của quân đội Nhật chiếm huyện lỵ Đông Hoàng, kiểm soát mọi tình hình. Quân Pháp rệu rã, đầu hàng chóng vánh.
Người Nhật đã trở thành người chỉ huy duy nhất.
Đồng nghĩa với những đàn quạ rỉa xác người chết đói trên cánh đồng.
Mình không muốn nhìn thấy những cảnh này.
Nước Nhật trong nội chiến.
Nước Nhật trong đói nghèo.
Cũng đã từng thế này.
Mình không phải là một ronin, hiệp sĩ vô chủ, tìm kiếm những cuộc phiêu lưu nghĩa hiệp. Người chủ tối cao là tổ quốc nhưng cầm kiếm giết người không phải việc có thể quen tay.
Suy nghĩ yếu mềm cũng là phản bội.
Không thể...
Những người đàn bà mặc áo thâm sì trên những cánh đồng. Đầu quấn khăn cũng thâm sì.
Chỉ nhìn thấy một nửa mặt.
Những người đàn ông gầy gò vác trên vai một loại nông cụ. Mắt mờ đục như hồn ma đói khát.
Đường làng rụng lá tre, nhìn kỹ mới thấy một bãi phân súc vật.
Người lính phiên dịch trong quân đội thiên hoàng có bổn phận hoàn thành nghĩa vụ của mình cùng đoàn binh Nhật. Những kho thóc ngày càng đầy hơn. Đám binh lính, tay sai người Việt vẫn răm rắp phục tùng. Đám tàn quân Trung Hoa ẩn nấp trong rừng thỉnh thoảng xông ra cướp phá đang dần bị tiêu diệt. Dân bản xứ chưa có biểu hiện chống đối rõ rệt.
Quân Nhật như đang sống trong vùng mắt bão, gió lặng một lát rồi sau đó, gió sẽ quật nát tất cả. Sống cùng với bão, người Nhật đã hiểu được điều này. Không ai nói ra nhưng tất cả đang chờ một ngày phán quyết khủng khiếp. Hàng quân vẫn thẳng hàng, oai phong. Kiếm sáng loáng. Tiếng thở dài và ánh mắt lo âu dồn nén lại. Những tin tức bất lợi dội đến từ chiến trường châu âu và Trung Hoa, từ nước Nhật. Từ Thái Bình Dương.
Người Nhật thất bại trong trận chiến Midway trên Thái Bình Dương tháng 6 năm 1942.
Cục diện chiến tranh thay đổi.
Quân Mỹ đã đổ bộ lên Iwojima. Nước Nhật mất 39.000 binh sỹ trong trận chiến ở Okinawa.
Người đàn bà mắt ướt vẫn bán rượu cho binh lính. Một con gián điệp kiên nhẫn? Quá lộ liễu? Nhưng cái vẻ của cô ta cũng bất cần. Một nỗi buồn u tối. Sự dồn nén đến bất mãn.
Thị dân.
Đẹp, u sầu.
Đôi mắt.
Binh lính mua hai thứ rượu, một là rượu cồn của Pháp. Hai là loại rượu nấu lén lút của dân bản xứ, trắng đục, làm bằng gạo giống như rượu Sake nhưng mùi vị khác hơn một chút. Rượu uống đến say, không có độc. Rượu độc có lẽ sẽ bán vào lần cuối cùng. Xung quanh đội quân nước ngoài đang bao phủ một sự đe dọa vô hình. Sẽ có ngày cô ta sẽ cứa gươm vào cổ mình. Lá thư gửi từ Kyushu, những người thân đang mong mình về nhưng không ai khuyên đào ngũ. Không bao giờ.
Người đàn bà mắt ướt sẽ cản nước đi cuối cùng. Đôi mắt cô ta, cô ta sẽ giết mình.
Phải ngủ với con gián điệp, phải giết chết nó trước khi nó làm nổ tung đồn.
Katsu rút gươm ra khỏi vỏ. Người phiên dịch cũng là một chiến binh. Phải làm trước khi quá muộn. Một cú đá làm bay cái thúng con. Bầu rượu vỡ tan, mùi rượu bốc lên sực nức. Những sợi rơm khô đã vò nhàu, vàng nhạt; nửa tàu lá chuối non lót ở đáy thúng xoay ngang. Lật đáy thúng xuống. Không có gì cả. Ánh mắt người đàn bà lạnh, u buồn.
Katsu dừng ở mắt.
Bất cần.
Ngươi hãy giết ta đi.
Viên sỹ quan phiên dịch túm lấy cổ áo người đàn bà. Hai đôi mắt Á Đông nhìn nhau trừng trừng. Hai thái cực. Dọa giẫm như lửa đốt. Coi thường đến bất cần.
Ta sẽ giết ngươi khi cần. Đồ lẳng lơ.
Ngày 8 tháng 6 năm 1945. Đông Hoàng. Sáng sớm. Một tiếng huýt còi đanh gọn. Những người đàn ông gầy gò, má hóp lại, tay cầm súng trường, giáo mác xông vào đồn huyện lỵ.
Những đôi mắt đã không còn lờ đờ. Căm giận. Thật khủng khiếp. Cuộc hoán đổi quá nhanh chóng.
Những thân hình gầy gò khô khốc lao lên phía trước. Những tay súng, tay dao sẵn sàng bổ xuống. Khiếp sợ, có nội gián. Một tên lính Việt chạy ra mở cửa sắt cho quân du kích ùa vào. Một viên đạn xuyên qua gáy.
Phản kháng chậm chạp. Đám binh lính Việt co rúm lại hoặc hô gọi người thân không bắn súng. Viên sĩ quan Nhật đã đưa súng lên thái dương bóp cò.
Katsu rút kiếm ra khỏi bao. Sáng loáng. Đã đến lúc phải dùng kiếm cho mình. Mình đã được học thuật seppuku, mổ bụng tự sát.
Bóng một người đàn bà chặn ngay trước cửa. Đôi mắt u buồn giận dữ. Người đàn bà mắt ướt, chân trần. Katsu dừng một giây, mắt dừng ở tay: khẩu súng chĩa thẳng vào ngực.
- Hạ kiếm xuống, không được tự sát. Ngươi biết tiếng Việt!
Katsu vung kiếm lên. Tiếng đạn rít lên, viên đạn xuyên qua bàn tay phải.
Người phiên dịch chồm lên. Tay trái vồ lấy kiếm. Viên đạn thứ hai xuyên qua bàn tay trái.
- Ngươi không được chết...
***
Người ông của Emi Morita mang hai vết thương trên hai bàn tay. Ông quay về đảo Kyushu và chết sau đó nhiều năm. Bố mẹ Emi chuyển đến sống ở Tokyo. Khi đi họ mang theo cả một bức hình vẽ một người đàn bà châu Á, chân trần, đang gánh trên vai hai đôi thúng nhỏ. Đôi mắt ướt, u sầu.
Tàu Nippon Maru cập cảng Sài Gòn. Tôi đã đưa Emi Morita đến thăm Bảo tàng chứng tích chiến tranh. Chúng tôi ngồi uống cà phê ở một quán vỉa hè. Emi bảo tôi:
- Chiến tranh giống như một bức tranh u buồn. Ông nội tôi đã cấm tôi đến những chỗ đó. Nhà anh ở đâu?
- Nhà tôi ở miền bắc Việt Nam, một vùng nông thôn yên bình. Nhưng ở thời buổi này, không tìm đâu ra một người đàn bà chân trần. Mắt ướt, u sầu.
Đoàn tàu chúng tôi kết thúc cuộc hành trình vào cuối tháng mười hai năm đó tại thủ đô nước Nhật. Khi đó, Tokyo lạnh như miền bắc Việt Nam vào những ngày rét buốt nhất.