Quá nhiều tầng lớp trung gian người tiêu dùng bị trả giá oan

- Sau một năm Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có hiệu lực, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được cải thiện như thế nào, thưa Ông?

PCT Nguyễn Mạnh Hùng: Có thể khẳng định, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từ khi Luật có hiệu lực đã được cải thiện một cách đáng kể. Các quy định của Luật và văn bản hướng dẫn từng bước đi vào cuộc sống, thực sự trở thành công cụ hữu hiệu đối với hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Việt Nam. Có được những kết quả như vậy trước hết là nhờ sự quan tâm của các cấp chính quyền, đặc biệt là sự chủ động, tích cực của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong năm 2011, các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong cả nước giải quyết được gần 2.000 vụ việc với tỷ lệ thành công 70-80%, một số hội như TP Hải Phòng, Hà Tĩnh, Kiên Giang tỷ lệ giải quyết thành công lên đến 90%. Cho đến nay đã có 7 Hội đã được công nhận là hội đặc thù, bao gồm Bình Dương, Tiền Giang, Đồng Tháp, Khánh Hòa, Đăk Lăk, Cà Mau và Bến Tre. Ngoài ra, tại nhiều địa phương, công tác phát triển hội đã được triển khai đến cấp huyện, xã như Tiền Giang, Kiên Giang, Hà Tĩnh...

Đặc biệt Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) là hội có phạm vi hoạt động trên cả nước đã có những hoạt động hết sức tích cực trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ví dụ, trong thời gian gần đây dư luận xã hội rất hoang mang về chất tạo nạc trong thịt lợn. Nhằm có cái nhìn chính xác để hướng dẫn người tiêu dùng, Vinastas đã tiến hành khảo sát trên thực tế, tổ chức hội thảo để công bố kết quả và định hướng cho người tiêu dùng hiểu rõ thế nào là chất tạo nạc, cũng như thực trạng trong chăn nuôi gia súc tại Việt Nam hiện nay. Vinastas cũng đã tham gia tích cực vào các hoạt động tuyên truyền, phổ biến các quy định của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

- Thưa Ông, làm thế nào để bảo vệ người tiêu dùng kịp thời và hiệu quả?

PCT Nguyễn Mạnh Hùng: Chúng tôi quan tâm hàng đầu là việc tổ chức, đưa Luật vào cuộc sống như thế nào để được hiệu quả và nhanh nhất. Chúng ta biết rằng, mặc dù Luật đã có hiệu lực một năm nhưng tình trạng vi phạm về quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động thương mại, dịch vụ vẫn đang diễn ra như biến động hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩm, đo lường, quyền an toàn của người tiêu dùng… hiện đang diễn ra phổ biến. Trước hết chúng tôi đánh giá cao sự nỗ lực của cơ quan nhà nước đã ban hành những văn bản như Nghị định 99, Nghị định 12, Quyết định 02 của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa mong muốn, tình trạng vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng vẫn đang diễn ra. Do đó, làm cách nào để luật đi vào cuộc sống nhanh và mạnh nhất vẫn là câu hỏi đang đặt ra. Chúng tôi mong muốn cơ quan nhà nước cần hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật vì hiện nay đang vướng vấn đề giải quyết tranh chấp, chưa có chế tài xử lý khi người tiêu dùng có đơn khiếu nại mà văn bản quy định trong thời gian 7 ngày; về vấn đề hòa giải, hiện chưa được thành lập Ban hòa giải.

Tôi cho rằng, để thực hiện luật phải có quá trình, nhưng những cái gì nóng, bức xúc trong xã hội hiện nay như vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, chất lượng hàng hóa như xe máy cháy nổ cũng phải tập trung vào điểm nóng để giải quyết kịp thời, không thể chờ đợi… Và hơn ai hết, ngay chính người tiêu dùng cũng phải hiểu quyền của mình, nắm nghĩa vụ của mình khi mua hàng hóa phải có đăng ký nhãn hàng hóa, khi xảy ra sự cố phải báo cáo với nơi mình đã mua hàng, báo cáo với cơ quan chức năng.

Giữa hàng nhái và hàng thật của sản phẩm này người tiêu dùng khó phát hiện được

PCT Nguyễn Mạnh Hùng: Hiện nay, việc gian lận thương mại vẫn đang xảy ra, ví dụ như việc bán hàng thương mại điện tử chẳng hạn. Đây là hình thức bán hàng thừa hưởng kết quả của công nghệ thông tin mà thế giới đã thực hiện từ lâu và nước ta luật pháp cũng đã thừa nhận. Việc bán hàng đa cấp cũng vậy. Nhưng vấn đề là chúng ta thực hiện như thế nào giữa việc quảng cáo, thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng và thực tế hàng hóa đưa đến với người tiêu dùng phải là một. Hiện nay, đang diễn ra tình trạng quảng cáo một đằng nhưng bán hàng một nẻo, đến khi xảy ra sự việc thì cả số điện thoại và địa chỉ đều không có thực như đã quảng cáo. Hay như bán hàng đa cấp cũng vậy, cũng là phương thức kinh doanh mà pháp luật cho phép, nhưng cách thực hiện này phải qua quá nhiều tầng lớp trung gian, giá gốc là một nhưng đến tay người tiêu dùng thì giá gốc bị đẩy lên nhiều và người tiêu dùng bị trả giá oan.

Hay như hiện nay các trung tâm thương mại, siêu thị với sự phát triển ngày càng hiện đại nhưng cũng có những mặt bất cập. Khi người tiêu dùng đến mua hàng tại trung tâm hay siêu thị đều hy vọng về cách phục vụ, hay yên tâm chất lượng và giá cả nhưng trên thực tế người tiêu dùng chưa thật thỏa đáng vì có những hiện tượng hàng hóa thực hiện ghi nhãn không đúng quy định. Hàng nhập khẩu có những trường hợp không ghi nhãn bằng tiếng Việt, hay ghi chữ nhỏ và không cụ thể. Về giá cả, có khi vẫn đắt hơn so với giá thị trường là do các trung tâm phải thuê mặt bằng với với trí đắc địa nên do vậy giá cả thường đắt hơn.

-  Ông có kiến nghị gì để đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ, phối hợp với các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng?

PCT Nguyễn Mạnh Hùng: Các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một nhân tố hết sức quan trọng trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong thời gian tới, các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cần tích cực, chủ động phối hợp cũng như tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức xã hội này hoạt động. Đặc biệt, cần triển khai quy định về việc giao các nhiệm vụ gắn với nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước và hỗ trợ ngân sách theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành và các quy định có liên quan.

- Xin cám ơn Ông!