PHÁP LUẬT
Cập nhật 23:09 | 18/11/2019 (GMT+7)
.
Xây dựng chính sách pháp luật

Làm rõ vai trò luật sư

08:28 | 04/04/2017
Làm thế nào để giới luật sư tham gia quá trình xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật vẫn là câu hỏi được đặt ra trong nhiều năm qua.

Luật sư là thành viên ban soạn thảo

Đến năm 2020, phát triển số lượng khoảng 20.000 LS, đạt tỷ lệ số luật sư trên số dân là 1/4.500 đáp ứng ngày càng cao nhu cầu về dịch vụ pháp lý của cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp; bảo đảm tham gia 100% số lượng các vụ án hình sự theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng; số LS có khả năng tham gia tư vấn, giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế là khoảng 150 người (Chiến lược phát triển luật sư đến năm 2020).

Dự thảo Đề án “Huy động sự tham gia của luật sư (LS) trong xây dựng chính sách, pháp luật” đang được Bộ Tư pháp hoàn thiện. Dự thảo này, được đặt trong bối cảnh có rất nhiều chương trình, đề án nhằm thu hút giới LS tham gia xây dựng, pháp luật cũng như đồng hành với Chính phủ trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế với khả năng gia tăng các vụ việc tranh chấp thương mại mà Nhà nước là bị đơn hoặc nguyên đơn. Trong đó, phải kể đến “Chiến lược phát triển nghề LS đến năm 2020”; Đề án “Phát triển đội ngũ LS phục vụ hội nhập kinh tế quốc tế từ năm 2010 đến năm 2020”… Tuy nhiên, các chương trình, đề án này thời gian qua đều chưa phát huy được giá trị. Nói cách khác, hình như giới luật sư không mấy mặn mà với một chương trình tương đối đồ sộ, kéo dài nhiều năm. Chính vì thế, dự thảo đề án Huy động sự tham gia của luật sư trong xây dựng chính sách, pháp luật đã lựa chọn cách tiếp cận vấn đề ở quy mô nhỏ hơn, dễ triển khai hơn. Đó là chỉ dừng lại ở những dự thảo do Bộ Tư pháp xây dựng, thẩm định. Trong phạm vi này, giới LS sẽ tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật với tư cách là thành viên soạn thảo, hội đồng thẩm định.

Cho đến nay, tiếng nói của giới LS tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật chủ yếu là góp ý bằng văn bản, hoặc trực tiếp tại các hội thảo, tọa đàm lấy ý kiến do các bộ ngành, cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật tổ chức. Hiếm hoi lắm, Ban soạn thảo, Tổ biên tập của một số dự án Luật mới có thành phần tham gia là LS, một số LS là ĐBQH, ĐB HĐND - sự tham gia này cũng chỉ dừng lại ở một số luật liên quan đến hoạt động nghề của LS như Luật Luật sư, Luật Tố tụng hình sự, Luật Trợ giúp pháp lý….

Hơn nữa, mức độ tham gia của LS vào hoạt động xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật mới chủ yếu tập trung trong việc xây dựng, ban hành chính sách của cơ quan nhà nước ở cấp Trung ương, còn đối với địa phương thì rất hạn chế. Điều đáng quan tâm, sự tham gia của luật sư thường là ở những giai đoạn đã hình thành dự thảo VBQPPL với bố cục đã tương đối hoàn chỉnh, ít trường hợp có sự tham gia của LS vào thành phần soạn thảo.
 
 Lắng nghe và phản hồi

Trong những năm gần đây việc thẩm định các dự án, dự thảo văn bản QPPL do Bộ Tư pháp thực hiện chủ yếu bằng hình thức tổ chức Hội đồng thẩm định hoặc Hội đồng tư vấn thẩm định, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý có liên quan, đối tượng chịu sự tác động của văn bản, các chuyên gia, nhà khoa học nghiên cứu độc lập. Tuy nhiên, từ ngày 1.7.2016, thực hiện quy trình mới của Luật Ban hành VBQPPL (năm 2015), thì bên cạnh việc thẩm định dự án, dự thảo VBQPPL như đã thực hiện trước đây, Bộ Tư pháp còn được giao thêm trách nhiệm thẩm định chính sách trong đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh, đề nghị xây dựng nghị định của Chính phủ. Nội dung thẩm định chính sách, trong đó có đánh giá tác động của chính sách là rất khó, phức tạp, đòi hỏi những người tham gia vào công đoạn này phải có năng lực, trình độ chuyên môn trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, mới có thể trả lời được câu hỏi: Chính sách này có thực sự cần thiết và giải quyết được những đòi hỏi từ thực tiễn? 

Vụ trưởng Vụ các vấn đề chung về xây dựng pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Hồng Tuyến cho biết, trung bình mỗi năm, Bộ Tư pháp soạn thảo, thẩm định, góp ý, cho ý kiến pháp lý khoảng trên 400 dự án, dự thảo VBQPPL và khoảng trên 100 dự thảo điều ước, thỏa thuận hợp tác quốc tế. Trong khi đó năng lực và đội ngũ công chức của Bộ Tư pháp hiện tại, thậm chí kể cả trong tương lai cũng khó có thể đáp ứng đầy đủ mọi yêu cầu công việc. Thực tế này cho thấy, cần có cơ chế để huy động sự tham gia của xã hội nói chung và của luật sư nói riêng vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật.

Cơ chế này không chỉ quy định vai trò, vị trí của các chủ thể trong mối quan hệ giữa LS và các cơ quan xây dựng chính sách, pháp luật, mà còn cần xác lập được kênh “lắng nghe và phản hồi ý kiến” của LS trong quá trình xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật, bảo đảm tính minh bạch giữa thông tin không được tiếp thu và được tiếp thu. Như vậy, sẽ phát huy được trình độ chuyên môn của giới LS. 

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang