PHÁP LUẬT
Cập nhật 08:35 | 15/09/2019 (GMT+7)
.
Sổ tay

Quyền được biết

08:06 | 10/04/2017
Danh sách hộ nghèo; ngân sách cấp xã; quy hoạch/kế hoạch sử dụng đất và khung giá bồi thường thu hồi đất là 3 lĩnh vực chính quyền địa phương phải công khai, minh bạch theo quy định của Pháp lệnh Thực hiện dân chủ cơ sở ở xã, phường, thị trấn nhằm bảo đảm quyền “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Kết quả Chỉ số hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI) 2016 cho thấy sự công khai, minh bạch các thông tin nêu trên đã được cải thiện hơn so với năm 2015. Đóng góp lớn nhất là sự cải thiện về mức độ công khai, minh bạch kế hoạch sử dụng đất và khung giá bồi thường thu hồi đất. Tuy nhiên, có sự khác biệt lớn khi quan sát điểm số của các tỉnh/thành phố theo vùng miền. Trong số 16 tỉnh/thành phố đạt điểm cao nhất có tới 14 địa phương tập trung ở phía Bắc và miền Trung. Điểm trung bình của nhóm đạt điểm cao nhất dao động ở mức trung bình khá (từ 5,95 điểm của Hòa Bình tới 6,49 điểm của Bắc Ninh). Các tỉnh đạt điểm thấp nhất tập trung nhiều ở phía Nam, trong đó 4 tỉnh nằm ở cuối bảng là Sóc Trăng, Trà Vinh, Cà Mau và Bạc Liêu.

Đối với việc công khai danh sách hộ nghèo thì 53% số người trả lời cho biết danh sách hộ nghèo được công bố công khai ở xã/phường họ sinh sống. Mức độ công khai này đã phản ánh đánh giá của người dân về chất lượng lập danh sách hộ nghèo của chính quyền cơ sở. Năm 2016, có khoảng 39% số người trả lời danh sách hộ nghèo không bị sai lệch so với thực tế. Ở Sóc Trăng, gần 65% số người trả lời không đồng ý với nhận định rằng có hộ thực sự nghèo nhưng không được đưa vào danh sách hộ nghèo; trong khi đó tỷ lệ này ở Bắc Ninh chỉ là 15%. Ngược lại, khi được hỏi có hiện tượng hộ thực tế không nghèo nhưng lại được đưa vào danh sách hộ nghèo hay không, 75% số người trả lời ở Quảng Ninh cho biết không có hiện tượng đó, nhưng tỷ lệ này ở An Giang chỉ là 17%. Khi được thông tin đầy đủ về thu, chi ngân sách của xã/phường, người dân sẽ thực hiện được quyền tham gia giám sát cán bộ, công chức ở địa phương, đồng thời giúp phát hiện những hành vi sử dụng công quỹ cho mục đích riêng của cán bộ chính quyền cơ sở. Ở mỗi địa phương sự công khai niêm yết có sự khác biệt. Chẳng hạn, ở Thái Bình, khoảng 87% số người trả lời cho biết xã/phường có niêm yết công khai bảng kê thu chi ngân sách, trong khi tỷ lệ này ở Trà Vinh chỉ khoảng 8%. 

Có thể thấy, ở trong từng lĩnh vực mức độ công khai thông tin là khác nhau, nhưng điều cơ bản là việc đóng góp ý kiến, phản hồi và “niềm tin” vào các thông tin được đưa ra như thế nào mới là điều quan trọng. Trong số những người được biết kế hoạch sử dụng đất trên toàn quốc, chỉ 4,2% có cơ hội được đóng góp ý kiến, thấp hơn tỷ lệ này của năm 2011. Những người có cơ hội góp ý cho kế hoạch sử dụng đất ở Yên Bái cho rằng chính quyền địa phương hầu như không tiếp thu ý kiến của họ. Điều đáng quan tâm hơn, trong số những người bị thu hồi đất, số người cho biết họ được thông báo về mục đích sử dụng đất theo quy hoạch mới trong năm 2016 thấp hơn những năm trước.

Đổi mới cách thức chia sẻ thông tin; đồng thời có sự phản hồi tích cực đến người dân là những yêu cầu từ kết quả này. Chẳng hạn, thay bằng cách niêm yết công khai danh sách hộ nghèo và bảng kê thu, chi ngân sách cấp xã/phường ở bảng tin trụ sở UBND xã/phường, thì nên chuyển thông tin này tới nhà sinh hoạt chung của cộng đồng. Hay, để công khai, minh bạch hóa kế hoạch sử dụng đất và khung giá đền bù thu hồi đất, thì chính quyền các cấp cần chủ động chia sẻ thông tin với người dân bằng cách niêm yết thông tin liên quan ở những nơi người dân có thể đọc, theo dõi được thay vì chỉ niêm yết bên trong trụ sở cơ quan. Và, quan trọng hơn, các cấp chính quyền cơ sở chủ động trao đổi, tham vấn ý kiến với những phản hồi của người dân, nhất là trong lĩnh vực đất đai. 

Đình Khoa
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang